👏
ریزگردها در سایه مداخلات انسانی میانکاله را تهدید میکند
پژوهشگر حوزه دریا گفت: بخش خشکشده خلیج گرگان فعلاً کانون ریزگرد وسیع نیست، اما تردد خودروها و تخریب پوشش گیاهی میتواند تهدید محلی ایجاد کند.
به گزارش خبرگزاری فارس از مازندران، خشکشدن بخشهایی از تالاب میانکاله و خلیج گرگان در سالهای اخیر نگرانیهای فراوانی را در میان کارشناسان و مردم منطقه برانگیخته است.یکی از مهمترین دغدغهها، احتمال تبدیل این پهنههای خشکشده به کانونهای ریزگرد و تهدید سلامت شهرهای پیرامونی است. در همین خصوص گفتوگویی با همایون خوشروان، پژوهشگر حوزه دریا ترتیب دادیم تا با تکیه بر معیارهای رسوبشناسی و اکولوژیکی ابعاد این مخاطره بررسی شود. هدف اصلی مصاحبه، روشنکردن واقعیتهای موجود، ارزیابی میزان خطر و ارائه راهکارهایی برای حفاظت از این سرمایه ملی بود؛ سرمایهای که حیات اکولوژیکی شمال کشور به آن گره خورده است.
فارس: این روزها نگرانیهایی درباره احتمال تبدیل بخشهای خشکشده تالاب میانکاله و مناطق غربی خلیج گرگان به کانونهای ریزگرد مطرح است، ارزیابی شما چیست؟ خوشروان: پتانسیل خطر ریزگرد در این مناطق بیش از هر چیز به دانهبندی رسوبات و شرایط بادهای غالب بستگی دارد در حاشیه ساحلی میانکاله رسوبات عمدتاً ماسهای و درشتدانه هستند، این ذرات اگرچه با باد جابهجا میشوند اما به دلیل وزن و اندازه توانایی تبدیل شدن به ریزگرد و طی مسافتهای طولانی را ندارند. در بستر خلیج گرگان اما با حرکت به سمت بخشهای خشکشده رسوبات از ماسه به «لوم» یعنی ترکیبی از سیلت، ماسه و رس تغییر مییابند که شرایط متفاوتی ایجاد میکند.
فارس: این تغییر بافت رسوبی چه پیامدی دارد؟ خوشروان: در مناطقی که درصد رس و سیلت بالاست، پس از خشک شدن، رسوبات حالت منسجم پیدا کرده و ترکهای گلی وسیعی ایجاد میکنند، این ترکها تا زمانی که دستخورده نشوند، خود عاملی برای تثبیت بستر هستند.علاوه بر آن پوستههای نمکی و گچی سطحی مانند یک محافظ طبیعی عمل کرده و مانع از برخاستن ذرات زیرین میشوند.
پوشش گیاهی؛ سپر طبیعی میانکاله در برابر ریزگردها
فارس: نقش پوشش گیاهی در این میان چیست؟ خوشروان: تغییر اکوسیستم آبی به خشکی باعث پیدایش جوامع گیاهی متراکم شده است، گیاهانی مانند سالیکورنیا در مناطق شور و جونکوس در مناطق لبشور با پوشش وسیع خود بستر را تثبیت کردهاند و اثر بادهای شدید را به حداقل رساندهاند. فارس: پس تهدید اصلی از کجا ناشی میشود؟ خوشروان: بزرگترین خطر فعلی نه عوامل طبیعی، بلکه مداخلات انسانی است. تردد خودروها در بخشهای خشکشده، بهویژه در غرب خلیج گرگان، پوشش گیاهی را از بین میبرد و بافت رسوبات لوم را تخریب میکند. این امر پهنههای سیلتزار را مستعد برخاستن ریزگردهای محلی میکند؛ البته این ریزگردها در مقیاس کلان تهدیدی برای استان محسوب نمیشوند، اما برای شهرهای مجاور مانند گلوگاه، بهشهر و نکا میتوانند مشکلات محلی ایجاد کنند.
فارس: پیامدهای زیستمحیطی این روند چیست؟ خوشروان: جدا شدن ذرات سیلتی تنها مشکل تنفسی برای انسان نیست، بلکه ساختار زیستگاه را تغییر میدهد. با خروج سیلت و باقی ماندن ماسه، مواد آلی بستر کاهش مییابد و گونههای کفی مانند نرمتنان و شکمپایان دچار شوک اکولوژیک میشوند، در نتیجه حتی اگر تالاب احیا شود، بازگشت این گونهها دشوار خواهد بود.
فارس: جمعبندی شما چیست؟ خوشروان: بخش خشکشده خلیج گرگان در حال حاضر پتانسیل تبدیل شدن به کانون ریزگرد وسیع ندارد، اما از نظر اکولوژیکی شکننده است. برای صیانت از این سرمایه ملی باید مداخلات انسانی متوقف شود، پوشش گیاهی و ساختار رسوبی حفظ گردد و مدیریت منابع آب با هدف بازگرداندن تراز آبی از طریق دریای خزر در دستور کار قرار گیرد. فارس: حرف آخرخوشروان: طبیعت توان بازسازی دارد به شرط آنکه نظم اکولوژیکی آن توسط انسان مخدوش نشود. #ریزگرد#تالاب#میانکاله#پژوهش#محیطزیست #حفاظت#گردوغبار#آلودگی_هوا#دریا_خزر#خشکسالی
09:07 - 12 دی 1404