کارشناس سیاسی یا بازیگر رسانه؟
در هر بحرانی، ناگهان چهرههایی از پشت فضای رسانهای بیرون میآیند که تا دیروز نه درکی از معادلات امنیتی داشتند، نه شناختی از موازنه قدرت و نه حتی کمترین سابقهای در فهم مسائل راهبردی؛ اما بهمحض داغ شدن فضای سیاسی، با ژستهای مصنوعی دیپلماتیک ظاهر میشوند و تلاش میکنند خود را در قامت تحلیلگر امنیتی و تئوریسین منطقه معرفی کنند.گویی برخی تصور کردهاند سیاست خارجی، امنیت ملی و جنگ، با چند جمله پرطمطراق و ادبیات روابط بین الملل قابل فهم است. در حالیکه بحران، محل خودنمایی نیست؛ میدان عقلانیت، دقت و مسئولیت است. کسی که در بزنگاههای حساس، رسانه را به سکوی برند شخصی خود تبدیل میکند، نه کنشگر سیاسی است و نه تحلیلگر؛ بلکه صرفا بازیگری است که از التهاب جامعه برای دیدهشدن استفاده میکند.
مشکل فقط اغراق و شعار نیست؛ خطر اصلی آنجاست که این افراد با ظاهری رسمی و ادبیاتی نمایشی، تلاش میکنند فقدان دانش را پشت ژستهای دیپلماتیک پنهان کنند. در حالیکه اهل فن میدانند تحلیل واقعی، بیش از آنکه پر سر و صدا باشد، دقیق، محتاط و مبتنی بر واقعیت است.قدرت جمهوری اسلامی ایران را نه میتوان با هیجان توصیف کرد و نه با اغراق تثبیت. قدرت واقعی کشور حاصل دههها تجربه، ساختار دفاعی، عمق راهبردی، تابآوری ملی و عقلانیت امنیتی است؛ نه محصول متنهایی که بیشتر به بیانیههای احساسی شباهت دارند تا تحلیل سیاسی. اتفاقا یکی از آسیبهای جدی فضای رسانهای همین است که برخی افراد برای چند ساعت دیدهشدن، مسائل پیچیده امنیت ملی را به ادبیات شعاری و حماسی تقلیل میدهند.
بدتر آنکه در هر بحران، مسابقهای نانوشته برای «اول دیده شدن» شکل میگیرد؛ عدهای پیش از آنکه واقعیت میدان روشن شود، سریعا حاضر میشوند، لحن دیپلماتیک به خود میگیرند و با اعتمادبهنفسی عجیب درباره جنگ، بازدارندگی، توازن قوا و معادلات منطقه نسخه میپیچند. این رفتار بیش از آنکه نشانه فهم سیاسی باشد، نوعی عطش دیدهشدن و بحرانزیستی رسانهای است.جامعه امروز بیش از هر زمان دیگری تفاوت میان «تحلیل» و «نمایش» را میفهمد. مردم بهخوبی تشخیص میدهند چه کسی از سر مسئولیت سخن میگوید و چه کسی از هر بحران، نردبانی برای بالا رفتن شخصی میسازد. تاریخ رسانه هم نشان داده است کسانی که با موج هیجان بالا میآیند، معمولا با فروکشکردن همان موج فراموش میشوند.
در روزگار پیچیده سیاست و امنیت، کشور بیش از چهرههای ژستمحور، به انسانهای اهل فهم، اهل سکوت بهموقع و اهل تحلیل مسئولانه نیاز دارد. بحران، صحنه بازی نیست؛ جایی است که تفاوت میان «رسانهدار» و «رسانهفهم» آشکار میشود.
23:09 - 1 خرداد 1405