جمعهُ خونینی که کلید پیروزی انقلاب شد
قیام ۱۷ شهریور را میتوان به عنوان یکی از نقاط عطف مبارزات ملت مسلمان ایران علیه رژیم پهلوی دانست.
باشگاه خبرنگاران جوان نوشت: تمامی انقلابهای بزرگ جهان در طول تاریخ روزهای بزرگ و مهم و حساس را در پیشینه خود جایدادهاند، روزهایی که نقش پر رنگی را در به ثمر نشستن تمامی سختیها و مشکلات مردم با پیروزی آن انقلاب داشته است. انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ نیز از این روزها کم ندارد. دستگیری امام خمینی (ره) پس از سخنرانی در مدرسه فیضیه قم و قیام خونین مردم ایران در ۱۵ خرداد همان سال و تقدیم شهدایی از اقشار مختلف جامعه، تبعیدها، زندانها، شکنجه و تحمل سختگیریهای همهجانبه رژیم پهلوی، انتشار مقاله توهینآمیزی ـ به مناسبت سالروز کشف حجاب ـ نسبت به امام خمینی در سال ۱۳۵۶، قتلعام مردم در سینما رکس آبادان در مرداد همان سال ۱۳۵۷ اعتراضات هر روزه سراسری و دستگیریهای افراد بیگناه از همین قبیل روزها بود و سالهای تلخی را پیش از انقلاب اسلامی پیشروی مردم ایران قرار داده بود.اما یک تاریخ پیش از پیروزی رسمی انقلاب اسلامی ایران، فراتر از همه این سختیها و روزهای ننگین برای رژیم پهلوی و پر خون و افتخار برای مردم دردکشیده ایران بود. روزی که از به آن جمعه سیاه و جمعه خونین تاریخ ایران میگویند و از آن بهعنوان کلید اصلی پیروزی انقلاب اسلامی ایران یاد میشود. آن روز جمعه ۱۷ شهریور سال ۱۳۵۷ است.
17 شهریور 1357۱۶ شهریور یک روز قبل از جمعه خونین تاریخ انقلاب اسلامی ایران تظاهراتی در تهران با حضور بیش از نیممیلیون نفر انجام گرفت که بزرگترین گردهمایی انجامگرفته در ایران تا آن زمان بود. تظاهرکنندگان شعارهای شدیداللحنی نظیر «مرگ بر سلطنت پهلوی»، سر میدادند و برای اولین بار نیز معترضان خواستار تشکیل «جمهوری اسلامی» شدند.همان شب، شاه برایآنکه کنترل امور را از دست ندهد دولت را مجبور کرد تا در تهران و یازده شهر دیگر - کرج، قم، تبریز، مشهد، اصفهان، شیراز، آبادان، اهواز، قزوین، جهرم و کازرون - حکومتنظامی اعلام کند و فرماندهی نظامی پایتخت را نیز به اویسی که در جریان قیام ۱۳۴۲ به «قصاب ایران» مشهور شده بود سپرد و در نهایت نیز دستور بازداشت سنجابی، بازرگان، فروهر، معینیان، لاهیجی، بهآذین، متین دفتری و مقدم مراغهای را صادر کرد.در اولین ساعات جمعه ۱۷ شهریور سال ۱۳۵۷، ارتشبد غلامعلی اویسی از رادیو اعلام حکومتنظامی کرد. مردم تهران که از حکومتنظامی اطلاع نداشتند، پیش از ساعت ۶ صبح و پس از ادای فریضه نماز برای چهارمین روز متوالی، از خانهها بیرونآمده و سیلآسا روی به خیابانها آوردند.مرکز تجمع آنان میدان ژاله (میدان شهدای کنونی) بود، همین که مردم به خیابانها رسیدند، ناگهان با دیدن تانکها و زرهپوشهای نظامی و مأموران مسلسل به دست حکومتنظامی غافلگیر شدند.مردم بدون اعتنا به سربازان به حرکت خود ادامه دادند. همگان در دل احساس نوعی شجاعت و ازجانگذشتگی میکردند. از خیابانهای اطراف سیل انبوه جمعیت با سردادن شعارهای انقلابی به سمت میدان ژاله در حرکت بودند.
مأموران مسلح، پس از چند بار اخطار از زمین و هوا جمعیت را هدف رگبار مسلسل قرار دادند. فریاد اللهاکبر و لاالهالاالله همهجا را پر کرد. جمعیت وحشتزده و هراسان به هر سمتی میدویدند، تا مأمنی برای خود پیدا نمایند و گروهی روی زمین دراز کشیده بودند و رگبار مسلسلها اجازه حرکت به ایشان نمیداد.
جمعه سیاهشیون، ناله و فریاد با صدای گلوله درهمآمیخته بود و بوی خون و دود و باروت همهجا به مشام میرسید. با نزدیکشدن ظهر بهتدریج میدان ژاله که اینک واقعاً به میدان شهدا تبدیل گشته بود در هالهای از سکوت مرگبار فرورفت. در حولوحوش میدان آنچه به چشم میخورد، جنازه شهیدانی بود که در صحنه نبرد نابرابر همچنان باقیمانده و خونهایی که هر گوشهای از میدان را گلگون کرده بود.در مناطق جنوبی تهران برای متفرق کردن جمعیت از بالگردهای نظامی استفاده شد. یک روزنامه اروپایی دراینرابطه نوشت: این بالگردها «کوهی از اجساد متلاشی شده» را بر جای گذاردند. در میدان ژاله، تانکها که مردم را محاصره کرده بودند و از پراکنده کردنشان ناتوان بودند شروع به شلیک به سمت مردم کردند. بنا برنوشته یک خبرنگار اروپایی، این صحنه به جوخه آتش شبیه بود که در آن افراد مسلح به انقلابیون بیحرکت شلیک میکردند.رژیم پهلوی تعداد کل شهدای ۱۷ شهریور را ۵۸ نفر و مجروحان این فاجعه را ۲۰۵ نفر اعلام داشت و تجمع گسترده و عظیم مردم تهران را نقشه خارجی اعلام کرد. شمار دقیق قربانیان مظلوم حادثه ۱۷ شهریور در میدان شهدا و خیابانهای اطراف، هیچگاه مشخص نگردید، اما، این رقم از چهارهزار نفر افزونتر بود و یکی از بزرگترین فجایع تاریخ انقلاب در جمعه سیاه اتفاق افتاد. در همین زمینه میشل فوکو فیلسوف فرانسوی که برای پوششدادن وقایع انقلاب در یک روزنامه ایتالیایی به محل حوادث رفته بود مدعی شد که ۴۰۰۰ تن در این روز هدف گلوله قرار گرفتهاند.
اسدالله بادامچیان از شاهدان عینی آن روز با تأکید بر اینکه دولت شاهنشاهی برای کشتار مردم از نیروهای آمریکایی و رژیم صهیونیستی کمک گرفته بود، میگوید: از صبح همان روز تیراندازی را شروع کردند که کشتار سنگینی انجام شد که ما به جوانان تشکیلاتی دستور دادیم که در خیابانهای تهران تظاهرات و درگیری ایجاد کنند تا رژیم نتواند بر این منطقه متمرکز شود و در نهایت با اقداماتی که صورت گرفت کشتار سنگینی که انتظار میرفت انجام نشد، اما بااینوجود کشتار مردم بسیار سهمگین بود.
میدان ژاله امام خمینی در پیامی تاریخی یک روز بعدازاین روز بزرگ مسیر ادامه برای پیروزی انقلاب اسلامی برای مردم ایران ترسیم کرد. امام خمینی ضمن ابراز همدردی با ملت، کشتار وحشیانه را محکوم نمودند و دولت آشتی ملی را دولتی تحمیلی و غیرقانونی اعلام کردند.امام (ره) در پیام خود فرمودند «بار دیگر شاه با دستور حکومتنظامی در تهران و سایر شهرستانهای بزرگ ایران، ثابت کرد که پایگاهى در میان ملت ندارد. اعلام حکومتنظامی در محیطى آرام - به اقرار رادیو و مطبوعات ایران که راهپیمایى با کمال آرامش در آن انجام میگرفت - نهتنها قانونى نیست بلکه جرم است و دستوردهنده آن مجرم. شاه براى به رگبار بستن مردم بیدفاع و مظلوم هیچ بهانهای را بهتر از حکومتنظامی ندید. روزهاى اخیر، تهران و سایر شهرستانهای مهم ایران براى اظهار مظلومیت و مخالفت با مجرمى که ۳۵ سال بر مقدرات آنان سلطه دارد و جنایات و خیانتهای او در کشور و مخالفتهای او با قانون اساسى واضح است، شاهد راهپیماییهای آرام بود.
جمعه خونیننوائیان پژوهشگر تاریخ ایران، قیام ۱۷ شهریور را اوج سرعت موتور حرکت انقلاب دانست و عنوان کرد: بعد از قیام ۱۷ شهریور انقلاب اسلامی یک شتاب بسیار مضاعفی گرفت. در قیامها و چلههای قبل از ۱۷ شهریور تعداد شهدا خیلی محدود بود. اما در ۱۷ شهریور برای زهرچشم گرفتن، این حجم بسیار بالا از مردم را به رگبار بستند و طبعاً واکنشهای خیلی شدیدتری را هم به دنبال داشت. این واکنشها بعد از چلههایی که پس از قیام ۱۷ شهریور برگزار شد، خود را نشان داد و برگزاری این چلهها بعد از جمعه سیاه التهاب بسیار زیادی بر پا کرد.این پژوهشگر تاریخ ایران ادامه داد: در این مقطع مردم به یک نتیجه قطعی برای ساقط کردن رژیم پهلوی رسیده بودند؛ بنابراین میتوانیم بگوییم ۱۷ شهریور آغاز یک پایان برای رژیم پهلوی بود و در نهایت پایان و نقطه بدون بازگشت این رژیم در ۱۷ شهریور رقم خورد و باعث بستن طومار رژیم پهلوی برای همیشه در تاریخ ایران شد.۱۷ شهریور سال ۱۳۵۷ یکی از روزهای سرنوشتساز نهضت اسلامی ملت ایران بود. روزی که مردم انقلابی و خسته از ظلم و فساد رژیم پهلوی به خیابانها آمدند و با حضور در میدان و قرارگرفتن در برابر گلولههای پر از آتش، ایستادگی و اقتدار و اراده خود در برابر هر گونه ظلم و فسادی را به رخ جهانیان کشاندند. بدون شک ۱۷ شهریور نماد مقاومت، شجاعت و ایستادگی مردم ایران است و رژیم پهلوی با جنایت خود در این روز، شکاف میان ملت و حکومت را عمیقتر کرد و کمتر از ۵ ماه بعد هم توسط همین شکاف از بین رفت.
بیتردید، قیام ۱۷ شهریور را میتوان بهعنوان یکی از نقاط عطف مبارزات ملت مسلمان ایران علیهرژیم پهلوی دانست. ابعاد عظیم کشتار و سرکوب مردم بیگناه در این روز باعث شد تا انقلابیون در حرکت خود مصممتر شوند و به رهبری امام خمینی (ره) تحول نوینی را در تاریخ ایران رقم زنند.پایان پیام/ت #هفدهم_شهریور#جمعه_خونین#رژیم_پهلوی#شهدای_انقلاب
15:08 - 16 شهریور 1403
1 پاسخ