«طلای سبز» تونس جایگاه اول دنیا را از ایتالیا گرفت
ایتالیا، مدعی سنتی باکیفیتترین روغن زیتون جهان، اکنون با یک بحران وجودی دستوپنجه نرم میکند. گزارشهای اقتصادی نشان میدهند که این کشور در حال از دست دادن جایگاه خود به عنوان قطب تولید «طلای سبز» است؛ چرا که ترکیبِ سقوط ۳۲ درصدی تولید داخلی و هجوم روغنهای ارزانقیمت تونسی، نهتنها بازارهای اروپا را تحت شعاع قرار داده، بلکه بقای کارگاههای روغنکشی سنتی در جنوب ایتالیا را نیز با تهدیدی جدی روبرو کرده است.
بر اساس دادههای شورای بینالمللی زیتون، در حالی که تولید جهانی در فصل ۲۰۲۴-۲۰۲۵ به سطوح بیسابقهای رسیده، تولید ایتالیا با کاهش چشمگیر ۳۱.۸ درصدی مواجه شده و سهم این کشور از بازار جهانی به تنها ۶.۳ درصد سقوط کرده است. در مقابل، تونس با جهش ۵۵ درصدی، تولید خود را به ۳۴۰ هزار تن رسانده است. نقطه تلاقی این بحران، «مزیت رقابتی» تونس است؛ روغن زیتون تونسی با قیمت تقریبی ۳.۵۰ یورو به ازای هر کیلوگرم عرضه میشود، قیمتی که تولیدکنندگان ایتالیایی به دلیل هزینههای بالای استخراج و استانداردهای سختگیرانه، توان رقابت با آن را ندارند. اتحادیه کشاورزان ایتالیا (Coldiretti) هشدار داده است که افزایش ۴۰ درصدی واردات از تونس در ماههای اخیر، فشار خردکنندهای بر قیمتهای محلی وارد کرده است.شکاف تولید و ضرورت وارداتبا وجود اعتراضات گسترده کشاورزان، انجمن صنعت روغن ایتالیا (Assitol) معتقد است واردات یک «شرط لازم» برای بقای بازار است. تولید فعلی ایتالیا (حدود ۳۰۰ هزار تن) به هیچ وجه پاسخگوی مصرف داخلی (۴۷۰ هزار تن) نیست. این شکاف ۱۷۰ هزار تنی، ایتالیا را به شدت به واردات وابسته کرده است. در این میان، تونس روغن زیتون را به عنوان یک «کالای استراتژیک» برای تراز تجاری و اشتغالزایی روستایی خود میبیند. دولت تونس در حال مذاکره با اتحادیه اروپا برای افزایش سهمیههای صادراتی بدون تعرفه است تا نفوذ خود را در بازار قاره سبز تثبیت کند.
تونس؛ غول صادرات فلهای در سودای ارزش افزودهماریو سافینا، تحلیلگر موسسه مطالعات سیاسی سنت پیوس پنجم در رم، معتقد است که تونس با وجود موفقیت در حجم صادرات، با یک چالش ساختاری روبروست: بخش بزرگی از تولید تونس به صورت «فله» (بدون بستهبندی و برند) صادر میشود. این موضوع باعث شده است که ارزش افزوده نهایی و سود حاصل از بستهبندی و بازاریابی به جیب واسطههای بینالمللی برود. با این حال، استراتژی جدید تونس بر تنوعبخشی به بازارهای صادراتی (بهویژه آسیا و آمریکا) و تقویت صادرات روغنهای بستهبندی شده متمرکز است. فرجام نبرد؛ فراتر از یک رقابت سادهبحران کنونی تنها یک رقابت تجاری ساده بر سر قیمت نیست، بلکه بازتابی از بازآرایی زنجیره ارزش جهانی است. بازار روغن زیتون اروپا اکنون به صحنه نبرد میان دو مدل تولیدی متفاوت تبدیل شده است: یکی مبتنی بر کیفیت و هزینههای بالای سنتی (ایتالیا) و دیگری مبتنی بر حمایتهای دولتی و هزینههای پایین تولید (تونس). کارشناسان معتقدند بدون نوسازی سیاستهای مشترک اروپایی در زمینه شفافیت منشأ کالا و حمایت از تولیدکنندگان کوچک، ایتالیا ممکن است برای همیشه عرش خود را در بازار طلای سبز به رقبای نوظهور مدیترانهای واگذار کند.این بخش از سخنان ماریو سافینا، تحلیلگر ایتالیایی، به پیچیدگیهای فراتر از تجارت در حوزه کشاورزی اشاره دارد. او معتقد است که رقابت فعلی میان ایتالیا و تونس تنها بر سر قیمت یا کیفیت نیست، بلکه در یک قاب کلانتر مدیترانهای قابل تفسیر است؛ جایی که «امنیت غذایی»، «اشتغالزایی» و «قدرت رقابت بینالمللی» با هم گره خوردهاند.
به عقیده او، تنشهای فعلی بازتابی از برخورد دو نظام متفاوت تولیدی و تجاری است. در حالی که ایتالیا تلاش میکند مدل سنتی و باکیفیت خود را حفظ کند، تونس روغن زیتون را به عنوان ابزاری استراتژیک برای تثبیت اقتصاد روستایی و ارزآوری ملی به کار گرفته است. در نهایت، این بحران نشان میدهد که آینده بازار طلای سبز در مدیترانه، نه برنده و بازنده مطلق، بلکه نیازمند بازنگری در توافقهای تجاری و سیاستهای شفافیت منشأ کالاست تا ثبات زنجیره تأمین و حقوق مصرفکننده در هر دو سوی مدیترانه حفظ شود.
17:03 - 18 اردیبهشت 1405
1 واکنش
36٫9k بازدید
