جامع حموده باشا؛ یادگار دینی و تاریخی تونس در قلب شهر کهن
جامع حموده باشا در شهر قدیم تونس، یکی از مهمترین بناهای مذهبی و تاریخی این کشور است که از عصر مرادیان تا امروز، هم نقش عبادی داشته و هم بهعنوان بخشی از حافظه فرهنگی و معماری تونس باقی مانده است.
مسجد جامع حموده باشا یکی از بناهای شاخص شهر قدیم تونس است که در قلب بافت تاریخی این شهر و در کنار بازارهای قدیمی و برخی اماکن مذهبی مهم قرار دارد. این مسجد که در قرن هفدهم و در دوره مرادیان ساخته شد، تنها یک مکان عبادت نیست، بلکه بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی تونس به شمار میرود. موقعیت آن در میان کوچههای پررفتوآمد شهر قدیم، باعث شده که همواره در زندگی روزمره مردم حضور داشته باشد و نمازگزاران، تاجران و پیشهوران از آن بهره ببرند.این مسجد از نظر معماری نیز جایگاه ویژهای دارد. طرح آن شامل صحن مرکزی، رواقهای پیرامونی، شبستانی وسیع، منارهای هشتضلعی و آرامگاه بانی مسجد است. صحن باز مسجد، فضایی برای گردهمایی نمازگزاران و عبور نور و هوا به درون بنا فراهم میکند و رواقهای اطراف آن بر ستونهای مرمری استوارند. شبستان مسجد نیز با ردیفهایی از ستونهای سنگی و مرمری شکل گرفته و محراب آن با تزئینات گیاهی و هندسی آراسته شده است. منبر چوبی مسجد هم با نقشونگارهای ظریف، جلوهای از هنر اسلامی را نشان میدهد.
مهمترین ویژگیهای مسجدیکی از ویژگیهای برجسته این بنا، مناره هشتضلعی آن است؛ عنصری که در مساجد حنفی تونس رایج بوده و آن را از منارههای مربعشکل مساجد مالکی، مانند جامع زیتونه، متمایز میکند. این مناره نهتنها کارکرد مذهبی داشته، بلکه بخشی از سیمای شهری تونس نیز بوده و صدای اذان آن در محله میپیچیده است.جامع حموده باشا علاوه بر نقش عبادی، جایگاهی علمی نیز داشته و میزبان حلقههای درس در زمینه فقه، تفسیر، حدیث و زبان عربی بوده است. هرچند جامع زیتونه مهمترین مرکز علمی تونس محسوب میشده، اما این مسجد و بناهای مشابه در گسترش آموزش دینی و تربیت عالمان سهم داشتهاند.با وجود تحولات سیاسی تونس در دورههای مرادی، حسینی، استعمار فرانسه و دولت ملی، این مسجد جایگاه خود را در بافت شهری حفظ کرده است. اهمیت آن پس از ثبت شهر قدیم تونس در فهرست میراث جهانی یونسکو نیز بیشتر شد و امروز بهعنوان بخشی از میراث اسلامی و تاریخی تونس شناخته میشود.
18:00 - 10 فروردین 1405