اوذنه؛ آیینهی تمامنمای تمدن کارتاژ و مهندسی رومی در دشتهای تونس
در میان دشتهای سرسبز تونس، شهری باستانی قد برافراشته که روایتگر شکوه مهندسی رومی و اصالت تمدن کارتاژ است. "اوذنه" که روزگاری پناهگاه افسران رومی و شاهکار معماری مدیترانه بود، امروزه با آمفیتئاتر عظیم و معابد باشکوهش، گنجینهای پنهان در دالانهای تاریخ به شمار میرود که منتظر کشف دوباره توسط جهانگردان است.
در فاصلهای نهچندان دور از شهر «تونس» پایتخت و شهر افسانهای «قرطاج» (کارتاژ) که نماد تمدنی کهن است، ویرانههای شهر تاریخی «اوذنه» (Uthina) استوار و سربلند ایستادهاند؛ بناهایی که با گذر زمان مقابله کرده و گواهی بر اصالت تمدنی این سرزمین کهن هستند. این شهر در گذشتههای دور بر فراز تپهای وسیع ساخته شده است که بر دشتی پهناور و سرسبز اشراف دارد؛ منظرهای خیرهکننده که بهویژه در فصل بهار، با خوشههای گندم در انتظار درو، شکوه تونس را به رخ میکشد.
موقعیت جغرافیایی و پیوند با آبشهر باستانی اوذنه در حوضه «وادی ملیان» واقع شدهاست؛ منطقهای که به حاصلخیزی خاکش شهرت دارد و هنرمندان و شاعران در آثار خود بسیار از آن سرودهاند. این شهر در نزدیکی کانال «وادی مجرده» قرار دارد که باغهای سرسبز «مرناق» و «خلیدیه» را سیراب میکند. همچنین اوذنه در مسیر «حنایا» یا همان آبراه تاریخی و معلق قرطاج قرار گرفته است. این کانال میاه در عصر خود یکی از عجایب مهندسی جهان به شمار میرفت؛ چرا که بدون استفاده از پمپ و تنها با تکیه بر محاسبات دقیق هندسی، آب شیرین را از شهر «زغوان» به قرطاج، پایتخت تمدن فنیقی (پونیک)، منتقل میکرد.
ایستگاههای تاریخی: از «اوتینا» تا «اوذنه»منابع تاریخی تأیید میکنند نام باستانی این شهر «اوتینا» (Uthina) بوده که با گذشت زمان به «اوتنا» و سرانجام به «اوذنه» تغییر یافته است. امروزه این سایت باستانی در نزدیکی منطقه «خلیدیه» از توابع استان «بن عروس» در اقلیم تونس بزرگ قرار دارد.اوذنه از جمله شهرهایی است که پیش از اشغال تونس توسط رومیان در قرن دوم پیش از میلاد وجود داشتهاست. پساز سقوط دولت کارتاژ، رومیان در این شهر ساکن شده و آن را گسترش دادند. اگرچه رومیان آثار بسیاری از خود به جای گذاشتند، اما محققان تأکید دارند اوذنه یک شهر کاملاً مستقل و متأثر از تمدنهای پیش از رومی، بهویژه تمدن کارتاژی بودهاست.در دوران روم، اوذنه به اوج شکوه معماری خود رسید. اهمیت این شهر در آن زمان به دلیل استقرار افسران نظامی بازنشسته در آن بود. امپراتور «آگوستوس قیصر» به ساکنان اوذنه حق شهروندی رومی اعطا کرد که به آنها اجازه میداد در انتخابات شرکت کنند. همچنین، برخلاف بسیاری از شهرهای دیگر، ساکنان اوذنه از پرداخت مالیات معاف بودند.
گذر از دوران وندالها، بیزانس و ورود اسلاماوذنه حتی پس از افول امپراتوری روم غربی و تأسیس پادشاهی «وندالها» به مرکزیت کارتاژ، درخشش خود را حفظ کرد. با سقوط وندالها توسط بیزانسیها (روم شرقی) نیز این شهر همچنان پابرجا ماند. اما با ورود اسلام به منطقه و تغییر مرکزیت تمدنی از قرطاج به شهر «تونس» در شمال و شهر «قیروان» در مرکز، نقش اوذنه بهتدریج کمرنگ شد.در دوران اسلامی، مسلمانان بناهای جدیدی در اوذنه نساختند، بلکه تمرکز خود را بر توسعه شهر تونس و ساخت مسجد جامع «زیتونه» قرار دادند. جالب اینجاست که بسیاری از سنگهای بهکار رفته در بناهای تاریخی شهر تونس، از ویرانههای قرطاج تأمین شد. با اینحال، آثار سفالی و خزفی متعلق به قرن دهم و یازدهم میلادی در اوذنه کشفشده که نشاندهنده تداوم حیات و هنر سفالگری در این منطقه است. طرحهای این سفالها متأثر از خط کوفی قیروانی (که بعدها خط مغربی نامیده شد) است.
دوران معاصر و کشف دوبارهدر دوران استعمار فرانسه، بخش بزرگی از اراضی حاصلخیز اطراف اوذنه به مهاجران فرانسوی واگذار شد که منجر به آسیب دیدن برخی آثار شد؛ برای مثال معبد «کاپیتول» تخریب و تئاتر مدور شهر با خاک پر شد تا خانههایی به سبک اروپایی روی آنها ساختهشود. در اواخر قرن نوزدهم، با آغاز حفاریهای باستانشناسی، بسیاری از گنجینههای این شهر به موزههای اروپایی منتقل شد.پس از استقلال تونس، توجه جدی به اوذنه از دهه ۸۰ میلادی آغاز شد. حفاریها منجر به کشف خانههایی با موزاییکهای بینظیر گشت که زندگی روزمره مردم آن دوران را مستند میکردند. امروزه بسیاری از این آثار در موزه ملی «باردو» نگهداری میشوند.
شاخصترین معالم و بناهای شهر۱. معبد کاپیتول: مهمترین بنای شهر است که از سه معبد (یک معبد اصلی و دو معبد فرعی) تشکیل شده و به میدان عمومی (فوروم) باز میشود. معماری چند طبقه آن الهامگرفته از سبک قرطاجی است که رومیان آن را اقتباس کردند.۲. خانههای اشرافی: مانند «خانه ایکار» با مساحت ۲۳۰۰ متر مربع و ۳۰ اتاق که با موزاییکهای فاخر پوشانده شده است.۳. حمامهای عمومی: بناهایی دو طبقه که طبقه فوقانی مخصوص استحمام و طبقه زیرین محل ذخیره هیزم بود. این حمامها در آن زمان نقش مراکز اجتماعی و محل تبادل اخبار و معاملات تجاری را داشتند.۴. آمفیتئاتر مدور: این بنا که برای مسابقات ورزشی و گلادیاتورها استفاده میشد، گنجایش ۱۷ هزار تماشاگر را دارد و پس از آمفیتئاتر «الجم» و «کارتاژ»، سومین تئاتر بزرگ تاریخی تونس است.۵. تئاتر نیمدایره: مخصوص اجرای نمایش، شعر و موسیقی که نشاندهنده علاقه وافر مردم آن دوران به هنر است. ۶. جادههای سنگفرش: مهندسی دقیق این جادهها که برای حرکت ارابهها ساخته شده، به گونهای است که پس از قرنها همچنان سالم مانده و در برابر باران و عوامل جوی مقاوم است.
میراث کشاورزی: پدر کشاورزی جهانوجود بقایای دستگاههای روغنکشی زیتون در اوذنه نشاندهنده پیشینه کهن تونس در تولید روغن زیتون است. ریشه این تخصص به «ماجون قرطاجی» بازمیگردد که به او لقب «پدر کشاورزی» دادهاند. یادداشتهای او در مورد اصول کشاورزی، مبنای دانش رومیان و بعدها مسلمانان در اندلس قرار گرفت.
ضرورت توجه بینالمللی«ولید المنصوری»، پژوهشگر تاریخ تونس، تأکید میکند اوذنه به لحاظ اهمیت، هیچ کم از سایتهای ثبت شده در یونسکو (مانند کارتاژ و دقه) ندارد. او معتقد است که بخش بزرگی از گنجینههای اوذنه هنوز زیر خاک نهفته است و این سایت پتانسیل بالایی برای تبدیل شدن به یک قطب گردشگری جهانی دارد.اوذنه، با جادههای سنگفرش، معابد باشکوه و موزاییکهای رنگینش، همچنان منتظر است تا به عنوان یکی از درخشانترین ستارگان آسمان تاریخ مدیترانه، دوباره به جهانیان معرفی شود.#تونس#اوذنه#سیاحت #گردشگری#کارتاژ
20:44 - 2 دی 1404
1 واکنش
18٫5k بازدید
تازه ترین اخبار
- گزارشی از جزئیات مربوط به تسهیلات مسکن در سعودی
- خلاقیت دهه نودیها در انتقال پیام رهبر انقلاب
- رایزنیهای سیاسی وزارتخانههای امور خارجه تاجیکستان و هند
- حمایت قلعه گنجیها از نیروهای مسلح
- «آبنبات هلدار» را در روزهای جنگ بخوانید و بخندید
- حادثه ترافیکی در محور همدان به قهاوند ۴ فوتی بر جا گذاشت
- تشییع پیکر شهید رمضانی به سمت زادگاه
- مهمانانی از جنس آسمان در سیوسومین اجتماع مردم کرمان
- تیم ملی کشتی فرنگی وارد قرقیزستان شد
- «نوین» خطاب به حامیان آمریکا: طعم عصر حجر و شترسواری را به شما میچشانیم