آیا روابط تونس و اتحادیه اروپا بهسوی قطع رابطه حرکت میکند؟
روابط میان تونس و اتحادیه اروپا در هفتههای اخیر به یکی از بحرانیترین وضعیتهای خود در سالهای اخیر رسیده است. پس از آنکه رئیسجمهور تونس، قیس سعید، اقدامات اروپاییها را دخالت آشکار در امور داخلی کشورش خواند، تنشها به حدی رسید که احتمال بازنگری تونس در همکاریهای اقتصادی و سیاسی با اروپا و گرایش به شرکای جدید در شرق افزایش یافته است.
روابط تونس و اتحادیه اروپا طی هفتههای گذشته شاهد یکی از شدیدترین تنشهای سالهای اخیر خود بود. سخنان صریح قیس سعید، رئیسجمهور تونس، علیه آنچه «دخالتهای اروپایی در امور داخلی کشور» خواند، موجی از پرسشها را در محافل سیاسی و حقوقی درباره آینده این شراکت دیرینه برانگیخت؛ شراکتی که اکنون برخی کارشناسان از احتمال آسیبدیدن پایههای سیاسی و حتی اقتصادی آن سخن میگویند. همزمان، سناریوی رویآوری تونس به شرکای جدید در شرق برای کاهش وابستگی به اروپا، بیش از هر زمان دیگری مطرح شده است.دو هشدار تند در یک هفتهسعید تنها ظرف چند روز، دو پیام هشدارآمیز و مستقیم به بروکسل ارسال کرد. نخست، توبیخ رسمی سفیر اتحادیه اروپا بهدلیل دیدار با نورالدین الطبوبی، دبیرکل اتحادیه کارگری (UGTT)، و سمیر ماجول، رئیس سازمان کارفرمایان؛ دیدارهایی که از نگاه دولت تونس تجاوز به عرف دیپلماتیک و تلاش برای اثرگذاری بر مدیریت داخلی کشور بود. دومین هشدار زمانی مطرح شد که پارلمان اروپا با صدور قطعنامهای، نگرانی خود از «تخریب آزادیهای اساسی در تونس» را اعلام و خواستار آزادی فوری سُنیه الدهمانی و لغو «فرمان ۵۴» شد. تصویب این قطعنامه با ۴۶۴ رأی موافق، موج جدیدی از تنش بیانی را رقم زد و بهویژه از این جهت حساسیتبرانگیز بود که اتحادیه اروپا بر ادامه نظارت بر وضعیت حقوق بشر در تونس تأکید کرد؛ موضوعی که میتواند مستقیماً بر روابط اقتصادی و مالی دو طرف اثر بگذارد.
موضع تونس: استقلال حاکمیتی خط قرمز استمحمود بن مبروک، دبیرکل حزب «المسار» و از حامیان رئیسجمهور، موضع پارلمان اروپا را «مداخلهای آشکار» توصیف کرده و تأکید دارد که مسائل حقوقی و آزادیها، موضوعاتی ملی و غیرقابل دخالت خارجی است. او میگوید برخی نهادهای خارجی در تحریک اعتراضات اخیر در قابس نقش داشتهاند و هشدار میدهد در صورت تداوم فشار بروکسل، تونس میتواند پرونده را به شورای امنیت یا اتحادیه عرب ارجاع دهد.هزینه قطع رابطه و نگاه تازه به شرقعبدالله العبیدی، دیپلمات سابق، معتقد است که قطع رابطه با اروپا «گزینه آسانی نیست» و پیامدهای اقتصادی سنگینی برای تونس خواهد داشت؛ با این حال، او یادآور میشود که موقعیت ژئواستراتژیک تونس در قلب مدیترانه میتواند معادلات را تغییر دهد و حتی برای اروپا چالشآفرین باشد. صلاحالدین الجورشی، تحلیلگر سیاسی، بر این باور است که تنش اخیر ممکن است مسیر روابط تونس و اروپا را «بهطور اساسی دگرگون» کند و تونس را بهسمت تنوعبخشی به شرکای اقتصادی، بهویژه در بازارهای آسیایی، سوق دهد.در مقابل، خالد کرونه با وجود اذعان به شدت تنش، احتمال تشدید بحران در کوتاهمدت را ضعیف میداند و بر این باور است که اروپا تلاش خواهد کرد مانع شکاف بیشتر شود؛ بهویژه در شرایطی که تونس آرامآرام در حال گسترش روابط خود با قدرتهای خارج از حوزه اروپایی است.در مجموع، تحولات اخیر نشان میدهد که روابط تونس و اروپا در آستانه مرحلهای تعیینکننده قرار گرفته است؛ مرحلهای که در آن توازن میان استقلال سیاسی تونس و نیازهای اقتصادی آن، بیش از هر زمان دیگری سرنوشتساز خواهد شد.
19:42 - 9 آذر 1404