تونس ۶ سال پس از ریاست سعید: غرق در بحران‌های چند لایه
شش سال پس از ریاست قیس سعید، تونس با بحران‌های همزمان سیاسی، اقتصادی و اجتماعی دست‌وپنجه نرم می‌کند. وعده‌های امیدبخش رنگ باخته و از بحران محیط زیستی قابس تا ناکارآمدی مدیریتی و محدودیت آزادی‌ها، آینده کشور در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.
شش سال پس از رسیدن «قیس سعید» به ریاست جمهوری تونس و بیش از چهار سال حکمرانی مطلق وی از ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۱، کشور با بحران‌های همزمان و چندبعدی مواجه است که شامل ابعاد ایدئولوژیک، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی می‌شود. امیدهایی که پیش از ریاست سعید وجود داشت، کمرنگ شده و اکنون هیچ نقشه راه روشنی برای خروج از بحران‌های موروثی دیده نمی‌شود. حکومت فعلی در ابهام و بی‌افق آشکار قرار دارد.نمونه بارز ناکارآمدی نظام در حل مشکلات واقعی زندگی مردم، بحران محیط زیستی و شیمیایی در قابس است. ساکنان این منطقه سال‌هاست با آلودگی صنعتی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و وضعیت در سال‌های اخیر تشدید شده است. فقدان اراده سیاسی برای حل مشکلات زیست‌محیطی و حفظ سلامت شهروندان، اعتراضات مردمی را به سرکوب و پیگرد امنیتی کشانده و تضاد بین شعارهای پوپولیستی رئیس‌جمهور و عملکرد استبدادی او را نشان می‌دهد. بحران قابس نمادی از فروپاشی قرارداد اجتماعی بین دولت و مردم و ناتوانی حکومت در مواجهه با بحران‌های عمیق کشور است.یکی از مشکلات اساسی حکومت سعید، فقدان درک درست از مسائل مهم و واقعیت‌های اجتماعی تونس است. دولت در اداره امور ناکارآمد بوده و در تعیین اولویت‌ها و تفسیر واقعیت اجتماعی دچار اشتباهات مکرر است. بحران مدیریت مجتمع شیمیایی قابس نشان داد که حکومت توان تشخیص واقعیت محلی، برنامه‌ریزی راهبردی و ایجاد اعتماد اجتماعی ندارد. فقدان چشم‌انداز روشن در توسعه و عدالت زیست‌محیطی و ناتوانی در درک ارتباط اقتصاد، جامعه و محیط زیست از عوامل اصلی بحران هستند.
ناتوانی آشکار حکومت در حل بحران‌هادر عمل نیز ناتوانی حکومت آشکار است: پروژه‌های بزرگ بدون برنامه‌ریزی دقیق و مشارکت جامعه مدنی اجرا می‌شوند، تمرکز قدرت و محدود بودن تصمیم‌گیری باعث ناکارآمدی در مدیریت بحران‌های اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی شده است. بحران انرژی، بیکاری، فقر و مشکلات ژئوپلیتیک نمونه‌های بارز این ناکارآمدی استراتژیک هستند.پس از کودتای ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۱، سیستم سیاسی تونس به شکل متمرکز درآمده و تصمیمات کلان بدون مشورت و نظارت گرفته می‌شوند. انتصابات براساس وفاداری و نه شایستگی انجام می‌شود و مؤسسات منتخب مانند مجلس و شوراها بی‌اختیار و نمایشی شده‌اند. بحران قابس نمونه‌ای از این تمرکز قدرت است که تصمیمات در پایتخت گرفته می‌شود و جامعه مدنی کنار گذاشته می‌شود.گفتمان دولت نیز تحت لوای پوپولیسم غرق شده است؛ شعارهایی مانند «قدرت برای مردم» و «حمایت از ضعیف» بدون برنامه عملی ارائه می‌شوند و منطق علمی و فنی سیاست‌ها تضعیف شده است. تصویر رئیس‌جمهور از «مبارز با فساد» به «نمادی ناتوان از تحقق وعده‌ها» تبدیل شده و نبود رسانه مستقل و سرکوب جامعه مدنی اعتماد عمومی را کاهش داده است.
قابس تناقض میان وعده و عملبحران محیط زیستی قابس نشان‌دهنده تناقض میان وعده‌های سابق سعید و عملکرد امروز اوست؛ او زمانی خواستار محافظت از شهروندان بود، اما اکنون وعده‌های محیط زیستی به پوپولیسم و بهانه‌های رسانه‌ای تبدیل شده‌اند.در مجموع، تونس بدون افق روشن است. مردم نمی‌دانند چگونه می‌توانند واقعیت خود را تغییر دهند یا در تصمیم‌گیری‌ها مشارکت کنند. تنش‌ها، بیکاری، مهاجرت، ضعف خدمات و بحران اعتماد باعث افزایش بحران مشروعیت شده است. قابس امروز نه تنها یک بحران محیط زیستی منطقه‌ای، بلکه آزمونی ملی برای اعتبار دولت تونس و توانایی آن در مدیریت بحران‌هاست و انعکاسی از سیاست‌هایی است که توسعه پایدار و عدالت اجتماعی را نادیده گرفته‌اند.
17:48 - 2 آذر 1404
1 واکنش
15k بازدید