آستان قدس رضوی؛ سنگر مقاومت و عقبه تمدنی ایران امام رضا علیهالسلام در نبرد ارادهها
ایران، سرزمینی است که تاریخ، تمدن، فرهنگ، هنر، حماسه و معنویت در تار و پود آن تنیده شده است. از روزگاران کهن، این خاک نهتنها زادگاه تمدنها بوده، بلکه خود مظهر تمدنی الهی بر پایه توحید، عدالت و ولایت است. اوج درخشش این پیوند آسمانی، با هجرت تمدنساز امام رضا علیهالسلام رقم خورد؛ هجرتی که ایران را …نمایش بیشترنمایش گزارش
قطبنمای بحران؛ چرا سالمندان نقطه امید خانوادهاند؟
طبق گزارشهای یونسکو در حوزه تابآوری فرهنگی، جوامعی که در زمان بحران ارتباط بین نسل جوان و سالمند را حفظ میکنند، شانس بقای بالاتری دارند. سالمندان به عنوان «حافظان فرهنگ و مهارتهای بقا» عمل میکنند.
تصور کنید؛ بیرون از خانه صدای انفجارهای نگرانکننده میآید، اضطرابِ قطعی برق یا کمبود امکانات مثل سایهای سنگین روی روان خانواده افتاده و جوانترها مدام در حال چک کردن گوشیهایشان هستند. اما در گوشهای از همین خانه، پدربزرگ با آرامشی عجیب در حال دم کردن چای روی یک چراغ کوچک است و مادربزرگ با لبخندی ملایم، خمیری را برای پختن نان ورز میدهد. آنها این فیلم را قبلاً دیدهاند! در روزهایی که دنیای مدرن با تمام تکنولوژیهایش در برابر بحرانها احساس فلج بودن میکند، نسل گذشته با دستانی چروکیده اما قلبی مطمئن، به ما یادآوری میکنند که: «این نیز بگذرد؛ ما قبلاً از روزهای سختتر از این هم عبور کردهایم.» تغییر نگاه از «آسیبپذیری» به «تابآوری»در ادبیات جهانی مدیریت بحران، اغلب از سالمندان به عنوان قشر آسیبپذیر یاد میشود که نیازمند مراقبت فیزیکی هستند. اما روانشناسی مدرن و جامعهشناسی بحران، رویه دیگری از این سکه را به ما نشان میدهد: تابآوری روانی و دانش تجربی. در شرایط فعلی که فشارهای روانی ناشی از شرایط جنگی و اقتصادی در بالاترین سطح خود قرار دارد، بازگشت به فرهنگ احترام به «ریشسفیدی» و استفاده از تجربیات زیسته سالمندان، میتواند به عنوان یک مکانیسم دفاعی قدرتمند برای خانوادهها عمل کند.علم درباره تابآوری سالمندان چه میگوید؟برای درک بهتر این موضوع، نگاهی به معتبرترین پژوهشهای جهانی میاندازیم:۱. مرکز تحقیقات طول عمر دانشگاه استنفورد (Stanford Center on Longevity)پژوهشهای دکتر لورا کارستنسن (Laura Carstensen) در قالب «نظریه گزینشپذیری اجتماعی-هیجانی» نشان میدهد که افراد با افزایش سن، به دلیل درک محدودیت زمان، مهارت بینظیری در «تنظیم هیجانات» پیدا میکنند.
آنها در بحرانها کمتر دچار پنیک (وحشتزدگی) میشوند و تمرکزشان را روی حفظ آرامش و معنابخشی به زندگی میگذارند. در زمان جنگ یا بحران، این خونسردی بیولوژیک-روانی، میتواند مانند یک لنگر، کشتی طوفانزده روان خانواده را ثابت نگه دارد.۲. انجمن روانشناسی آمریکا (APA) و مفهوم رشد پس از سانحه (PTG)مطالعات APA روی بازماندگان جنگها و بحرانهای طولانیمدت نشان میدهد که سالمندان به دلیل عبور از تروماهای متعدد در طول زندگی (در ایران مانند جنگ هشت ساله و تحریمها) به سطحی از «رشد پس از سانحه» رسیدهاند. آنها میدانند که انسان چگونه میتواند خود را با شرایط جدید تطبیق دهد.۳. انسانشناسی فرهنگی و انتقال بیننسلی دانش (Intergenerational Knowledge)طبق گزارشهای یونسکو در حوزه تابآوری فرهنگی، جوامعی که در زمان بحران ارتباط بین نسل جوان و سالمند را حفظ میکنند، شانس بقای بالاتری دارند. سالمندان به عنوان «حافظان فرهنگ و مهارتهای بقا» عمل میکنند.هنر زنده ماندن با کمترین امکاناتسالمندان ایرانی، گنجینههای زنده تاریخ معاصرند. آنها روزگار قطعی مداوم برق، کوپن، بمباران و کمبودهای شدید را با گوشت و پوست خود تجربه کردهاند. در بعد فرهنگی، وقتی یک بحران (مانند شرایط جنگی) رخ میدهد، این تجربه زیسته به شکل مهارتهای کاملاً کاربردی و نجاتبخش بروز میکند:مدیریت منابع تغذیه (از پخت نان تا خشک کردن آذوقه): در روزهایی که ممکن است زنجیره تامین غذایی دچار اختلال شود، مادربزرگها میدانند چگونه با آرد، آب و کمی نمک روی یک تابه ساده نان بپزند. آنها هنر نگهداری غذا بدون یخچال (قرمه کردن گوشت، خشک کردن میوهها و سبزیجات) را میدانند.
گرمایش و انرژی با روشهای سنتی: وقتی سیستمهای گرمایش مدرن از کار میافتند، پدربزرگها مفهوم «کرسی» را به یاد میآورند؛ روشی به شدت کممصرف، متمرکز و بهینهساز برای گرم نگهداشتن خانواده با کمترین میزان سوخت.طب سنتی و تسکینهای خانگی: در زمان کمبود دارو یا استرسهای شدید، دانش استفاده از گیاهان بومی (مثل دمنوش گلگاوزبان برای آرامش، آویشن برای عفونتها و عنبرنسا برای ضدعفونی محیط) که سینهبهسینه منتقل شده، میتواند خط اول درمان و پیشگیری در خانواده باشد.چگونه از این لنگرگاه استفاده کنیم؟برای اینکه در این شرایط ملتهب، خانوادهای مقاومتر داشته باشیم، نیازمند اقداماتی عملی هستیم:۱. حلقه قصه و روایتگری (خاطرهدرمانی)در شبهایی که اضطراب بالاست، از سالمندان بخواهید از روزهای سخت گذشته و نحوه عبورشان از آنها تعریف کنند. شنیدن اینکه "ما در دهه ۶۰ چگونه زیر بمباران زندگی را ادامه میدادیم"، به جوانان و کودکان میفهماند که بحرانها تمامشدنی هستند. این کار هم به سالمند احساس ارزشمندی میدهد و هم اضطراب جوانان را میکاهد.
۲. شاگردی در مکتب تجربه (یادگیری مهارتهای بقا)منتظر قطعی برق یا گاز نمانید. همین آخر هفته، همراه با فرزندانتان از پدربزرگ یا مادربزرگ بخواهید به شما پختن نان خانگی، ساختن یک چراغ ساده یا روشهای سنتی نگهداری غذا را آموزش دهند. این کار را به یک بازی و سرگرمی خانوادگی تبدیل کنید.۳. سپردن نقش «مدیر آرامش» به سالمنداندر برنامهریزیهای خانواده برای شرایط اضطراری، به جای اینکه با سالمندان مانند افراد از کار افتاده رفتار کنید، به آنها مسئولیتهای متناسب بدهید. مثلاً مدیریت جیرهبندی آب، مسئولیت آماده کردن کیف امداد سنتی، یا مراقبت روانی از نوهها در زمان شنیدن صدای انفجار.
به یاد داشته باشید...درختان هرچه پیرتر میشوند، شاید شاخههایشان شکنندهتر به نظر برسد، اما ریشههایشان عمیقتر و در همتنیدهتر است. در طوفانهای سهمگین، این شاخههای جوان نیستند که درخت را سرپا نگه میدارند، بلکه ریشههای کهنسالِ پنهان در خاکاند که مانع از سقوط میشوند. در روزهای سخت، دستهای لرزان پدربزرگها و مادربزرگهایمان، همان ریشههای قدرتمندی هستند که میتوانیم با خیال راحت به آنها تکیه کنیم. طوفانها میآیند و میروند، اما لنگرگاهها همیشه ما را در ساحل امن نگه میدارند.#جنگ #جنگ_رمضان #ایران #سالمندان
23:00 - 7 فروردین 1405
1 پاسخ
@sco_razavi_ir8 فروردین 1405در پاسخ به