عارفی که با ورزش زندگی کرد
زندگی امام خمینی تنها به عبادت و سیاست خلاصه نمیشد؛ ایشان از کودکی تا پیری، ورزش را پلی میان جسم و روح میدید.
سرویس ورزشی خبرگزاری فارس؛ تصور کنید کودکی در خمین، در حیاط خانهای قدیمی، با شوق در حوض آببازی میکند. مادرش، هاجر خانم، با دلسوزی او را زیر نظر دارد و به او شنا میآموزد تا غرق نشود. این تصویر، نقطه شروع داستان جذابی است از مردی که بعدها به عنوان یک فقیه، فیلسوف، عارف و رهبر انقلاب شناخته شد: امام خمینی. اما شاید کمتر کسی بداند که ورزش، بخشی جداییناپذیر از زندگی ایشان بود؛ نه فقط به عنوان یک فعالیت بدنی، بلکه به مثابه راهی برای تعالی روح و جسم.
امام در آثارش ۹۵ بار از واژه «ورزش» یاد کرده و جمله معروفش، «من خودم ورزشکار نیستم، اما ورزشکارها را دوست دارم»، به گوش بسیاری آشناست. اما این جمله، تنها نوک کوه یخ است. پشت این فروتنی، زندگی مردی نهفته است که از کودکی با شنا، سوارکاری، کشتی، کوهنوردی و حتی تیراندازی خو گرفته بود. بیایید با هم سفری کنیم به دنیای ورزش در زندگی این شخصیت بزرگ و ببینیم چگونه ورزش، بخشی از فلسفه و عرفان او را شکل داد.
از حوض خانه تا رودخانههای ییلاقی: شنا، ورزش محبوب امام
داستان از همان سه سالگی آغاز میشود. هاجر خانم، مادر امام، او را با شنا آشنا کرد تا در آببازیهای کودکانه غرق نشود. اما این فقط یک آموزش ساده نبود. سالها بعد، وقتی تابستانها به ییلاقات شمیران، درکه یا لواسان میرفت، امام در رودخانههای اطراف شنا میکرد. دوستانش میگفتند او چنان با مهارت شیرجه میزد و پشتک میزد که همه را به وجد میآورد.
سوارکاری و کشتی: ریشههای یک روحیه رزمی
در چهار سالگی، خاور خانم، مادر رضاعی امام، او را با سوارکاری آشنا کرد. در دورانی که خودروها هنوز نایاب بودند، سوارکاری نه تنها یک ورزش مفرح، بلکه راهی برای دفاع و جابهجایی سریع بود. اما این تنها ورزش رزمی او نبود. از دو سالگی، بازیهای کودکانه کشتی با برادرش نورالدین را آغاز کرد و بعدها در مدرسه احمدیه، با همکلاسیهایش تیمی تشکیل داد. خانوادهاش حتی زمینی را با کاه فرش کردند تا بچهها در امان باشند.
کوهنوردی و پرش: جوانی پر از ماجرا
کوهنوردی، یکی دیگر از ورزشهای مورد علاقه امام بود. از دبستان تا سال ۱۳۴۱، هرگاه فرصتی پیدا میکرد، به کوه میزد و حتی بحثهای علمیاش را در دل طبیعت با دوستانش ادامه میداد. مرحوم حاج احمد آقا نقل میکند که امام در جوانی چنان پرشهای بلندی انجام میداد که دست و پایش بارها شکست، اما خانواده با مراقبت او را درمان کردند. این روحیه ماجراجویانه، نشاندهنده جسارت و استقامتی بود که بعدها در زندگیاش نمود یافت.
تیراندازی و دفاع از شهر
در جریان جنگ جهانی اول، وقتی قشون روس به خمین نزدیک شده بود، امام ۱۲ تا ۱۶ ساله در گروههای دفاعی شهر عضو شد و تیراندازی را آموخت. این مهارت، که در اسلام نیز به آن سفارش شده، بخشی از آموزشهایش برای دفاع از مردم بود. شاید بتوان گفت این تجربه، بذرهای اولیه روحیه انقلابی ایشان را کاشت.
فوتبال و طنزی که همه را خنداند
وقتی به قم مهاجرت کرد، ورزشهای جدیدی مثل والیبال و فوتبال به زندگیاش وارد شدند. یک خاطره طنزآمیز از ایشان نقل شده که نشان میدهد حتی در ورزش هم شوخطبعیاش را حفظ کرده بود. یکی از همبازیهایش نزد آیتالله حائری شکایت کرد که «آقا روحالله با توپ به دماغم زده!» و امام با خنده پاسخ داد: «عمداً که نزدم، هرجا توپ را شوت میکنم، دماغ این رفیقمان همانجاست!»
پیادهروی: ورزشی که تا پایان عمر ماند
ورزشهای جمعی و پرتحرک در دوره جوانی رفتهرفته جای خود را به فعالیتهای آرامتر دادند. با افزایش مشغلهها در دوران مرجعیت، ورزشهای سنگین جای خود را به پیادهروی و نرمشهای سبک دادند. حتی در زندان سال ۱۳۴۲، در یک سلول کوچک، امام قدم میزد. تا روزهای آخر عمرش، حتی در سرمای شدید، هر روز حداقل نیم ساعت پیادهروی میکرد، گاهی به اخبار گوش میداد و گاهی با بستگان گپ میزد. این عادت ساده، نشاندهنده نظم و اهمیتی بود که برای سلامت جسم قائل بود.
چرا ورزش برای امام مهم بود؟
ورزش برای امام فقط یک فعالیت بدنی نبود؛ بلکه بخشی از فلسفه زندگیاش بود. از منظر فقهی، ایشان به ورزشهایی مثل شنا، سوارکاری و تیراندازی اهمیت میداد، چون در اسلام به یادگیری آنها سفارش شده است. از منظر عرفانی، او به عرفان شیدایی باور داشت؛ جایی که جسم سالم، هدیهای به ملکالموت و شکری برای نعمتهای خدا بود. ایشان معتقد بود جسم و روح وحدت دارند و سلامت جسم، مقدمهای برای تعالی روح است.
از منظر سیاسی، امام ورزش را ابزاری برای سلامت جامعه و حتی صدور ارزشهای اسلامی میدید. او هشدار میداد که برخی ورزشها، مثل فوتبال در دوران پهلوی، گاهی برای سرگرم کردن مردم و غفلت از مسائل اصلی ترویج میشدند. با این حال، با اصل ورزش مخالف نبود. در سال ۱۳۶۰، وقتی حاج احمد آقا فوتبالیستهای معروف را به دیدارش برد، امام با همان جمله معروفش از آنها استقبال کرد و گفت تیمهای ورزشی میتوانند صادرکننده ارزشهای اخلاقی و انقلابی باشند.
درسهایی از ورزشکار عارف
ورزش از دیدگاه امام فراتر از یک فعالیت بدنی، راهی برای ساختن انسانهایی قوی، سالم و متعهد است. او در دیدارهایش با ورزشکاران، همیشه بر این نکته تأکید میکرد که ورزشکار باید نمونهای از اخلاق و ایمان باشد. او میگفت: «عقل سالم در بدن سالم است» و ورزشکاران را دعوت میکرد تا با رفتارشان، اسلام را به جهان معرفی کنند.#ورزش #امام_خمینی 13:43 - 14 خرداد 1404