یک پژوهشگر: روایت پیشرفت به دنبال دلخوشی نیست
یک پژوهشگر سیاستگذاری گفت: روایت پیشرفت، راهی است که با نظر به موفقیتهای محقق شده در گذشته، امکانها و داراییهایی که در مواجهه با مشکل و چالش وجود دارد، برجسته میکند؛ لذا به دنبال تبدیل مشکل به مسأله است. نه اینکه به دنبال دلخوش کردن باشد.
هفتمین نشست از سلسله جلسات «گفتمانسازی پیشرفت؛ از معنا تا فرایند» با موضوع «جایگاه روایت در فرایند گفتمانسازی» با محور «تبیین چگونگی روایت پیشرفت» در خانه اندیشهورزان برگزار شد. یاسر عسگری مدیر انتشارات راهیار، سیدعلی میری عضو مرکز سها و سردبیر میز روایت فناوری برنامه چاووش سیما و حمید ابدی پژوهشگر سیاستگذاری و مدیریت راهبردی پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی از حاضران این نشست بودند.عسگری در بیان رابطه بین پیشرفت و توسعه، عنوان داشت: بین بحث توسعه و پیشرفت همپوشانی با رویکردهای توسعه و پیشرفت وجود دارد.او «محدود شدن انقلاب اسلامی در ابعاد سیاسی و غفلت از ابعاد اجتماعی، فرهنگی و معرفتی» و همچنین «عدم توجه به نهادسازی انقلاب در امور اجتماعی و فرهنگی» را به عنوان 2 ضعف در نگاه به انقلاب اسلامی بیان و اضافه کرد: اشتباه دیگر در بحث نگاه به انقلاب اسلامی «عدم توجه به رویکرد تجربی در روایت انقلاب اسلامی و اتفاقات ما بعد آن» و همچنین «عدم توجه به مؤلفههای مورد نیاز فضاهای علمی علومانسانی» بوده که در نتیجه این بیتوجهی، علیرغم وجود محصولات و تولیدات در علوم انسانی، نظریهای تولید نشده است.
مدیر انتشارات راهیار در تشریح اینکه چه حرکتهایی را میتوان ذیل گفتمان پیشرفت قرار داد، اظهار داشت: جریاناتی در کشور در دهههای 80 و 90 بوجود آمدند که به دنبال ناکارآمد نشان دادن نظام دینی و ایجاد یأس و ناامیدی بودند. تحریم و فضای مدیریتی کشور هم به آنها کمک کرد. امروز در نسبت تقابلی با این جریان، هر فعالیتی که کارآمدی را نشان بدهد و امیدآفرین باشد را میتوان ذیل گفتمان پیشرفت قرار داد.در ادامه این نشست میری به عنوان عضو مرکز سها، با نگاهی آسیبشناسانه نسبت به شیوه روایتها بیان داشت: اغلب علوم که میخواهند پدیدهای را بشناسند که 2 ویژگی دارند. یکی اینکه پسینی هستند؛ یعنی بعد از اینکه رویداد اتفاق افتاد به دنبال شناخت آن هستند و دیگر اینکه تقلیلگرایانه هستند.
ابدی پژوهشگر سیاستگذاری و مدیریت راهبردی پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی، بیان کرد: در ابتدای دهه 90، وقتی که ما تحریم شده بودیم، وفتی برخی از وزرای دولت وقت گفتند ما در شرایط شعب ابیطالب هستیم، رهبری فرمودند: «خیر، ما در شرایط خیبر هستیم.» سال 92 رهبری در دیدار با کارگزاران نظام، مسأله آرمانگرایی همراه با واقعگرایی را مطرح کردند. مدتی بعد در سال 94 در دیدار با دانشجویان در بیان واقعیات به جای تکیه بر ضعفها، بر واقعیتهای مثبت تکیه کردند. در همان سالها، در انتخابات مجلس و خبرگان سال 94 نیروهای اصولگرا در تهران شکست خوردند. این اتفاقات به ظاهر سیاسی، برای نیروهای انقلاب به لحاظ معرفتی به شدت تکاندهنده بودند. در ذهنیت برخی نیروهای انقلابی نسبت به روند انقلاب بدبینیای بوجود آمد. اوج این فضا، نامه 300 نفر از مسئولین سابق شوراهای بسیج دانشجویی به رهبری در سال 97 بود. در چنین فضایی بود که مسأله روایت پیشرفت طرح شد و رهبری نقطه نزاع را تحلیل واقعیت کشور عنوان کردند.
این پژوهشگر در آسیبشناسی نحوه مواجهه با مسأله روایت پیشرفت عنوان کرد: یک برداشت غلط این بود که با تکیه بر کمیت در روایت، معتقد بودند باید با بیان مکرر دستاوردها، امید روانشناختی به مردم بدهیم. از اینجا بود که جریان روایت پیشرفت به عنوان محافظهکار تصویر شد. برداشت دیگر هم این بود که برای ایجاد تحول باید نقاط ضعف را بگوییم.ابدی در ادامه رویکرد صحیح در روایت پیشرفت و تمایز آن با برداشتهای غلط گفته شده را شرح داد: روایت پیشرفت، راهی است که با نظر به موفقیتهای محقق شده در گذشته، امکانها و داراییهایی که در مواجهه با مشکل و چالش وجود دارد، برجسته میکند؛ لذا به دنبال تبدیل مشکل به مسأله است. نه اینکه به دنبال دلخوش کردن باشد.وی با انتقاد از نگاهی که روایت پیشرفت را بهخاطر تقابل عدهای صاحب نظران دانشگاهی و حوزوی با رویکرد توسعه مدرن غربی میداند، نقطه کانونی در روایت پیشرفت را «ذهنیت مردم نسبت به توان خود» عنوان کرد.در ادامه این نشست عسگری با بیان انتقاد نسبت به اکتفاء به رویههای تکبعدی نظری یا عملی در بحث روایت پیشرفت، ارتباط بین عمل و نظر را ارتباطی 2 سویه معرفی کرد و یکی از لوازم گسترش یک فکر در جامعه را توجه به وضعیت جامعه و جهان دانست.
وی با ریشهیابی گسترش یأس در فضای عمومی کشور، نقطه آغاز آن را نوع روایتهای جریانهای مقابل از یک سری مصادیق دانسته و یکی از راههای مقابله با این فضای یأس را «توجه به یک سری مصادیق و روایت افرادی که در همین شرایط کشور مانده و اثرگذار بودهاند» ذکر کرد. سپس در مورد چگونگی روایت این مصادیق بیان کرد: توجه به مؤلفهها و سؤالاتی که مورد نظر اهالی فکر و نظر است، یکی از لوازم قوی شدن این روایتها است. عسگری در ادامه بحث از نقاط ضعف در بیان دستاوردها، به «عدم پرداخت دستاوردها در قالبهای ابتکاری و هنری» و «نبود قصه در روایت پیشرفت» اشاره کرده و نتیجه این نقاط ضعف را «عدم تأثیرگذاری در مخاطب» دانست. در ادامه میری که سردبیر میز روایت فناوری برنامه چاووش سیما است، با تأکید بر عقل عملی به عنوان واسطهای بین نظر و عمل در روایت کارکردها و بازخوانی، یکی از مشکلات در مسأله روایت را انصراف از عقل عملی، سادهاندیشی و همچنین پیشبینیهای خود تحققپذیر ذکر کرد. وی پیشبینیهای خود تحققپذیر را این طور توضیح داد: گاهی شما یک پیشینهای در ذهن خود از کسانی دارید و طبق آن در حقیقت نظریای که با آنها رفتار میکنید، بنا بر دلایلی آنها همان واکنشی که شما انتظارش را داشتید، به شما نشان میدهند.
وی ضمن برشمردن «تفاوت گفتمانی در مواجهه با موضوعات» به عنوان ریشه اصلی این معضل، راهحل را در «فکر کردن قدم به قدم، توجه به اتفاقات در عرصه عمل و بازخوانی گفتمان» عنوان کرد. میری نیز در توضیح اینکه گفتمانها ساخته میشوند یا خیر، این 2 نگاه به انقلاب را شرح داد: یکی اینکه بگوییم انقلاب یک امکانی بوده است در بین همه امکانها. یک ایدئولوژی بوده است در پایان عصر ایدئولوژیها. در حالی که همه آنها در حال افول هستند؛ اما انقلاب در حال رشد است. اما نگاه دیگر این است که انقلاب را یک واقعیت و یک حقیقت تاریخی ببینیم، حقیقتی که اجتناب ناپذیر بود. با این نگاه انقلاب یک موجود زنده و یک تفکر میشود که مردم در آن اصیل هستند. این نگاه با خودش گفتمان میآورد.
13:32 - 23 اسفند 1402
1 پاسخ
تازه ترین اخبار
- فیلم|
- هویزه شهید دیگری تقدیم انقلاب کرد
- تاکنون مناطق مسکونی و تجاری شهرستان ملارد مورد تهاجم قرار نگرفته است
- تعامل بخش دولتی و خصوصی، رمز پایداری اقتصادی منطقه
- اعلام فعالیتهای مجموعه شهید چمران در پی اعلام شهادت رهبر انقلاب
- سرشبکه موساد در خرمآباد به دام افتاد
- اتمام پروژه بهسازی جاده شهرک صنعتی یزد تا قبل از سال نو
- هیچ کمبودی در تأمین کالاهای اساسی در کردستان وجود ندارد
- حقوق تمامی پرسنل دستگاههای دولتی البرز پرداخت شد
- گسترش همکاری انرژی هستهای ازبکستان و آژانس بینالمللی انرژی اتمی