بلاکچین دیگر پناهگاه امن پولشویان نیست
تراکنشهای مشکوک رمزارزی که روزی در لایههای پنهان بلاکچین پنهان میشدند، اکنون با تکیه بر ابزارهای تحلیلی پیشرفته و همکاریهای بینالمللی، توسط تیمهای تخصصی ردیابی و مسیرهای مالی مجرمانه را شناسایی میکنند.
گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس - صفحه مانیتوری که پر از نقطه و خط است و شبکهای از تراکنشها که مثل نقشه مترو مسیر پول را میان صدها آدرس نشان میدهد! این تصویر برای بسیاری از کاربران رمزارز ناآشناست اما برای تیمهای مقابله با پولشویی در صرافیها همین تصویر آغاز یک تصمیم مهم است.آیا این جریان عادی است یا باید متوقف شود؟ در دهه گذشته همزمان با فراگیر شدن رمزارزها همین سوال به یکی از مسائل اصلی صنعت مالی تبدیل شده است. گزارشهای سالانه «جرایم رمزارزی» (Crypto Crime) که توسط شرکت تحلیلی «چِینآلیسیس» (Chainalysis) (تحلیلگر دادههای بلاکچین مستقر در نیویورک) منتشر میشود نشان میدهد که شفافیت بلاکچین الزاما به معنای نبود جرم نیست بلکه به معنای امکان ردیابی دقیقتر آن است.به گفته «چِینآلیسیس» تنها در سال ۲۰۲۴ بیش از ۴۰ میلیارد دلار به آدرسهایی منتقل شده که به فعالیتهای غیرقانونی نسبت داده شدهاند. عدد بزرگ است اما روایت پشت آن مهمتر از خود عدد است.
تحلیل بلاکچین مجرمان را رسوا کرد
برای فهم این ماجرا باید به عقب برگردیم. در ژانویه ۲۰۲۱ عملیات بینالمللی علیه باجافزار «نتواکر» (NetWalker) آغاز شد عملیاتی که یکی از نخستین نمونههای جدی استفاده از تحلیل بلاکچین در یک پرونده جنایی بزرگ بود.تحلیلگران «چینآلیسیس» با ترسیم مسیر پرداختهای باج توانستند شبکهای از آدرسها را شناسایی کنند که در نهایت به بازداشت یکی از عوامل اصلی انجامید. این نقطه عطف نشان داد که دادههای بلاکچین اگر درست خوانده شوند میتوانند از یک نمودار خام به ابزار اقدام قضایی تبدیل شوند.چند ماه بعد در نوامبر همان سال خبر بزرگتری منتشر شد. توقیف بیش از ۵۰ هزار بیتکوین مرتبط با پرونده قدیمی «سیلک رود» (Silk Road).این بار هم مسیر پول سالها بعد از وقوع جرم با تحلیل بلاکچین بازسازی شد. شاید این سوال پیش بیاید اگر همه چیز روی بلاکچین ثبت میشود چرا این کار اینقدر طول میکشد؟ پاسخ ساده است ثبت شدن با فهمیده شدن فرق دارد. اینجا همان جایی است که ابزارها و تیمهای تخصصی وارد میشوند.
صرافیها نظارت را هوشمند کردند
در سالهای بعد این تجربهها به جریان اصلی صنعت تبدیل شد. صرافیهایی مانند «بیتاستمپ» (یکی از قدیمیترین صرافیهای اروپایی) از ابزارهای نظارتی «چِینآلیسیس» برای پایش لحظهای تراکنشها استفاده کردند.به گفته «دومن چفرین» (سرپرست تیم پایش تراکنشهای بلاکچین در بیتاستمپ) کیفیت دادهها و هشدارهای رفتاری باعث شده تصمیمگیری سریعتر و دقیقتر شود.یعنی چه؟ یعنی وقتی الگوریتم الگوی غیرعادی را تشخیص میدهد انسان هنوز در مرکز تصمیم است.انسانی که میتواند تراکنش را متوقف کند اطلاعات را بررسی کند و در صورت لزوم موضوع را به نهادهای نظارتی ارجاع دهد. اگر بخواهیم تصویر بزرگتر را ببینیم باید به گزارش ژانویه ۲۰۲۴ «چِینآلیسیس» نگاه کنیم.در این گزارش برای نخستین بار کاهش درآمد برخی کلاهبرداریها و در عین حال افزایش نقش باجافزارها و بازارهای زیرزمینی آنلاین به طور همزمان ثبت شد. این تغییر الگو تصادفی نبود. مجرمان هم یاد میگیرند ابزار عوض میکنند و حتی از خدمات تخصصی پولشویی استفاده میکنند.گزارش ۲۰۲۵ «چِینآلیسیس» از پلتفرمهایی نام میبرد که عملا نقش پولشویی به عنوان سرویس را بازی میکنند و میلیاردها دلار را پردازش کردهاند.
همکاری بینالمللی کلید مبارزه است
در برابر این پیچیدگی پاسخ صنعت صرفا فنی نیست. «جکلین برنز کاون» (رئیس اطلاعات تهدیدات سایبری چِینآلیسیس) در شهادت رسمی خود در آوریل ۲۰۲۵ به کنگره آمریکا تأکید کرد که شفافیت بلاکچین یک مزیت عمومی است اما فقط وقتی به نتیجه میرسد که میان شرکتهای خصوصی صرافیها و نهادهای اجرایی همکاری واقعی وجود داشته باشد.نمونه این همکاری را میتوان در عملیاتهایی مثل «اپریشن اسپینکستر» (Operation Spincaster) دید ابتکاری که در سال ۲۰۲۴ با مشارکت چند کشور آغاز شد و هزاران سرنخ عملیاتی برای جلوگیری از کلاهبرداری تولید کرد.اکنون با گذشت از دوران ابهام در تراکنشهای رمزارزی، ترکیب دادههای دقیق بلاکچین و هوش انسانی نه تنها مسیر پولشویی را شفاف کرده، بلکه با همکاریهای جهانی، ابزاری قدرتمند برای پاسخگویی به مجرمان سایبری فراهم آورده است.
00:02 - 6 بهمن 1404