آقا صادق؛ از ادعای رسالت الهی تا توصیههای سلوکی
مدتی است که جناب آقا صادق تلاش میکند در فضای مذهبی و معنوی جامعه شیعی ایران، همانند برخی دیگر از مدعیان معنویت، برای خود جایگاه مرجعیت معنوی ایجاد کند و در بازار متکثر و آشفته جریانهای معنوی، پیروان و مریدانی به دست آورد. به نظر میرسد با حمایت و همراهی مجموعهای که فعلاً قصد نقد آن را نداریم، ایشان توانسته است در میان برخی از دانشآموختگان آن مجموعه، طرفدارانی پیدا کند که به شدت از وی دفاع کرده و در برابر هرگونه نقد یا اشکال نسبت به سخنان و عملکرد او، موضعی غیرمنعطف و گاه احساسی اتخاذ میکنند. یکی از نمونههای قابل بررسی در این زمینه، مطلبی است که آقا صادق در کانال رسمی «مستند شنود» منتشر کرده است. ایشان برای شب جمعه، ذکری با این عبارت را به مخاطبان خود توصیه کرده است:«الحمد لله من اول الدنیا الی فنائها و من الآخره الی بقائها، الحمد لله علی کل نعمه، استغفر الله من کل ذنب و اتوب الیه، یا ارحم الراحمین.»این ذکر در فضای مجازی به مرحوم علامه محمدباقر مجلسی رحمهاللهعلیه نسبت داده میشود و آقا صادق نیز آن را با همین انتساب منتشر کرده است. اما بررسی منابع حدیثی و کتابهای معتبر نشان میدهد که چنین انتسابی قابل اثبات نیست.این دعا نه در آثار شناختهشده علامه مجلسی، از جمله کتابهای ایشان در حوزه دعا و حدیث، یافت میشود و نه در آثار شاگردان، فرزندان یا دیگر ناقلان نزدیک به ایشان نقل شده است. همچنین در دیگر منابع معتبر ادعیه نیز اثری از این ذکر با چنین انتسابی وجود ندارد. بنابراین، از نظر علمی و حدیثی نمیتوان این دعا را از ادعیه مأثور دانست و نسبت دادن آن به علامه مجلسی فاقد پشتوانه معتبر است.
نکته قابل توجه آن است که خود مرحوم علامه مجلسی رضواناللهعلیه در شرح رساله اعتقادات، نسبت به ساختن و رواج دادن ختمها و اعمال غیرمأثور هشدار دادهاند. ایشان مینویسند:«از پیروی و دنبال کردن و به جا آوردن اعمالی که آنها را در کتابهای معتبر حدیثی شیعه ندیدهای، حذر کن و بپرهیز؛ زیرا حضرت رسول خدا صلیاللهعلیهوآله فرمودهاند: عمل کم ولی بر طبق سنت و شرع، بهتر است از عمل بسیار که بر طبق بدعت باشد.»[۱]بر اساس این سخن صریح علامه مجلسی، عملی که مستند معتبر دینی نداشته باشد، حتی اگر با نیت خیر انجام شود، ارزش یک عمل مأثور را نخواهد داشت. ازاینرو، ذکری که بدون دلیل معتبر به ایشان نسبت داده شده، نمیتواند صرفاً به واسطه این انتساب، دارای اعتبار دینی تلقی شود.این مسئله، نکته مهمتری را نیز روشن میکند. حتی اگر فرض شود که آقا صادق تجربهای مانند «تجربه نزدیک به مرگ» داشته و مدعی مشاهده برخی وقایع ماورایی باشد، چنین تجربهای به خودی خود، صلاحیت علمی یا حجیت دینی برای ارائه دستورالعملهای سلوکی، اذکار، معارف دینی یا توصیههای عبادی ایجاد نمیکند. هر مطلبی که ایشان در این حوزهها مطرح میکند، باید بر اساس معیارهای علمی، حدیثی و فقهی و با مراجعه به متخصصان همان حوزه مورد ارزیابی و صحتسنجی قرار گیرد و صرف نقل آن از سوی یک مدعی تجربه معنوی، موجب اعتبار آن نخواهد شد.
نتیجه: روشن شدن نادرستی انتساب این ذکر به علامه مجلسی، نشان میدهد که آقا صادق در این مورد دچار خطا یا دستکم بیدقتی در نقل منابع حدیثی شده است. ازاینرو، مخاطبان نباید صرف ادعای تجربه نزدیک به مرگ یا نقل برخی مشاهدات شخصی، سخنان ایشان را در حوزههای دینی، حدیثی، سلوکی و حتی مسائل اجتماعی و سیاسی بدون تحقیق و بررسی بپذیرند. هر ادعایی، بهویژه در حوزه دین، باید بر پایه منابع معتبر و نظر کارشناسان آن رشته سنجیده شود و نباید هیچ فردی صرفاً به دلیل یک تجربه شخصی، به مرجع معارف دینی یا سیاسی تبدیل گردد.سجادی زاده (پژوهشگر سلامت معنوی و نقد جریانهای انحرافی)[۱]. شرح رساله اعتقادات مرحوم علامه مجلسی، ص ۴۰۹.
13:44 - 26 تیر 1405
7533 بازدید
