جنگ ایران و اسرائیل؛ چشماندازی از بحران و نقش اندیشکدهها
جنگ ایران و اسرائیل فرصتی برای بررسی چالشها، فرصتها و ضرورت تحول در عملکرد اندیشکدهها برای مدیریت بهتر بحران است.
به گزارش خبرنگار سیاسی خبرگزاری فارس نشست «اندیشکدهها چه کردند؟» روز یکشنبه ۸ تیرماه ۱۴۰۴ با حضور کیومرث اشتریان، صابر میرزایی و ۱۷ اندیشکده و ۴۰ اندیشهورز، برای مرور نقادانه کنشگری زیستبوم اندیشهورزی کشور در جنگ اخیر در خانه اندیشهورزان برگزار شد.واکنش محدود اندیشکدهها؛ چرا باید فراتر از امنیت و نظامیگری فکر کرد؟علی حسنی گفت: اندیشکدهها باید از رویکرد کلی و صرفاً امنیتی خارج شده و هر کدام در حوزه تخصصی خود واکنش و تحلیل ارائه دهند؛ چرا که جنگ پیامدهای فراگیری در زندگی روزمره مردم و ساختارهای اجتماعی خواهد داشت. به نظر میرسد که ادامه این بحران، ضرورت بازنگری در فعالیتها و برنامههای اندیشکدهای را به شدت افزایش داده است.ضرورت بهکارگیری هوش مصنوعی برای تقویت توان نظامی ایرانصابر میرزایی، استاد اندیشهورزی بر کمبود اطلاعات دقیق و دسترسی به اخبار بهروز تأکید کرد و معتقد بود اندیشکدهها باید بیشتر روی تولید نظریه و پیشبینی وقایع تمرکز کنند تا صرفاً واکنش نشان دهند. او همچنین با اشاره به تجارب جهانی، مانند مدرنیزه کردن امنیت در چین با فناوریهای نوین، بر لزوم بهکارگیری هوش مصنوعی و فناوریهای نوین برای ارتقای توانمندیهای نظامی و امنیتی ایران تأکید کرد. این رویکرد میتوانست به ایران کمک کند تا در شرایط جنگی، ضمن شناخت بهتر دوست و دشمن، جایگاه استراتژیک خود را تثبیت کند.
مدیریت دانش و سناریونویسی؛ نقطه عطف تحولات اندیشکدهایکیومرث اشتریان، استاد دانشگاه با اشاره به نقش کلیدی مدیریت دانش در شرایط بحران گفت: اکنون زمان برداشت و استفاده از دانش جمعآوری شده در گذشته بود، نه تولید دانش جدید. اندیشکدهها باید خود را آماده سناریونویسی و ارائه راهکارهای عملیاتی میکردند و از حالت منفعلانه و انتظار کشیدن برای ورود بازیگران دیگر به فعالیتهای اجرایی فاصله میگرفتند.روایتسازی جنگ؛ شفافیت کلید آرامش روانی جامعهامیر مهدی زاده از اندیشکده سامان اشاره کرد که نبود روایت روشن و قابل قبول درباره جنگ باعث سردرگمی و اضطراب در میان مردم شده بود. او نگران بود که استمرار ترورهای هدفمند هستهای به سمت دانشجویان و محققان هستهای کشیده شود که میتوانست به بیثباتی جامعه دانشگاهی بینجامد. همچنین، نقدی بر عدم شفافیت عملکرد وزارت خارجه و آشفتگی در حکمرانی داشت که باید با اصلاح ساختاری و بهبود روایتسازی رفع شود.عملکرد ناکارآمد؛ غافلگیری تلخ اندیشکدهها و نهادهای تصمیمسازامیرمهدی مناقبی از اندیشکدهسرا با نگاه انتقادی به عملکرد کلی اندیشکدهها و نهادهای تصمیمساز، آنها را در مواجهه با جنگ ناکارآمد دانست و معتقد بود که هم مسئولین و هم اندیشکدهها غافلگیر شدهاند. او تأکید کرد که باید از این تجربه تلخ درس گرفت و برای سناریوهای آینده برنامهریزی کرد.
الگوگیری از اندیشکدههای خارجی؛ گامی به سوی نقشآفرینی فعالترمحمدرضا حدادی از اندیشکده حکمرانی امیرکبیر نیز به غافلگیری اولیه اشاره کرد اما توان بازیابی را مثبت ارزیابی کرد. به گفته او، اندیشکدههای آمریکایی و اسرائیلی در ارائه برنامه و سیاست به دولتهایشان پیشرو بودند و اندیشکدههای ایرانی باید نقش فعالتر و اجراییتری میداشتند. نکته مهم دیگر، توجه به آرایش اقتصادی در شرایط جنگ و ارتقای بهرهوری بود که باید مورد توجه جدی قرار میگرفت.تابآوری اجتماعی و کمبود تحلیلهای تخصصی؛ دغدغه بنیاد توسعه فردارحمتی از بنیاد توسعه فردا با نگرانی از کمبود تحلیلهای تخصصی و سناریوهای مقاومتی اجتماعی گفت که برای تابآوری جامعه در شرایط جنگی آمادگی کافی وجود نداشت. او تأکید کرد که دولت بیشتر به خود و بخش دولتی میاندیشید و بخش خصوصی و نیازهای روزمره مردم را به اندازه کافی در نظر نمیگرفت.رسانهها و اندیشکدهها؛ تقویت پیوند با جامعه برای همبستگی ملیشعیب بهمن از موسسه مطالعات جهان معاصر، فعالیتهای رسانهای و ارتباطی اندیشکدهها را مؤثر دانست و پیشنهاد کرد که نقش اندیشکدهها در تحولات کشور تقویت شود. انتشار بیانیههای تحلیلی و حمایتی و ارائه ارزیابی واقعبینانه از جنگ، میتوانست به افزایش همبستگی ملی کمک کند.اهمیت احساس امنیت؛ دشمن چگونه مسائل غیرامنیتی را با ایجاد ناامنی، امنیتی جلوه میدهد
16:29 - 9 تیر 1404
