درسهای مرد ارّه به دست آرژانتینی برای دولت پزشکیان
اگرچه رئیسجمهور آرژانتین خاویر میلی در سال نخست دولت خود با کاهش کسری بودجه و بهبود نسبت تامین مالی به تولید ناخالص داخلی، به یکی از اهداف کلیدی مدیریت بدهی دست یافت اما افزایش هزینههای بهره و رکود اقتصادی شدید، نشاندهنده پیامدهای سنگین سیاستهای او برای مردم آرژانتین است.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ عملکرد اقتصادی خاویر میلی در آرژانتین در ماههای اخیر بحثهای زیادی را برانگیخته است. برای ارزیابی دقیقتر این عملکرد، میتوان آن را بر اساس شاخصهای مشخصی که صندوق بینالمللی پول (IMF) در سال ۲۰۲۰ برای مدیریت بدهی آرژانتین پیشنهاد کرده بود، بررسی کرد. مجید شاکری، اقتصاددان با بررسی این گزارش توضیح میدهد، گزارش IMF سه هدف عملیاتی را برای قابل مدیریت کردن بدهی آرژانتین تعریف میکرد. نخست، نسبت نیازهای تامین مالی ناخالص (GFN) به تولید ناخالص داخلی که (GDP) باید به طور میانگین ۵ درصد باشد و هرگز از ۶ درصد فراتر نرود. به گفته وی، پیش از روی کار آمدن میلی، در سال ۲۰۲۳، این نسبت ۶.۳۷ درصد بود اما در سال ۲۰۲۴ به ۴.۲۸ درصد کاهش یافت و این کاهش نشان میدهد که آرژانتین در سال اول دولت میلی توانسته است به یکی از اهداف کلیدی در مدیریت بدهی نزدیک شود.
شاکری در ادامه اضافه میکند، شاخص دوم مربوط به نسبت هزینههای بهره پرداختی به GDP است. در این بخش، وضعیت بهوضوح بدتر شده است؛ این نسبت از ۲.۳۲ درصد در سال ۲۰۲۳ به ۴.۲۸ درصد در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است. این رقم بسیار بالاتر از هدف تعیینشده توسط IMF است و احتمالا تحت تاثیر کوچک شدن اقتصاد در کنار نرخهای بهره بالای دوران پساکووید رخ داده است. به گفته این اقتصاددان، در شاخص سوم، یعنی مازاد بودجه نسبت به GDP، یک کار بزرگ رقم خورده است. درحالیکه در سال ۲۰۲۳، این عدد منفی ۲.۹ درصد بود اما در سال ۲۰۲۴ در یک چرخس اساسی به مثبت ۱.۸ درصد رسید که حتی از هدف پیشنهادی صندوق (۱.۳ درصد) فراتر رفته است. شاکری تصریح میکند، در نهایت، آرژانتین در مهار کسری بودجه موفق عمل کرده است که این امر نیاز به استقراض را کاهش داده و در نتیجه نسبت GFN به GDP را بهبود بخشیده است. با این حال، افزایش قابل توجه هزینههای بهره نشان میدهد که عملا ذینفع اصلی این اصلاحات، اعتباردهندگان بودهاند. آنها بدون نیاز به پرداخت وام جدید و بدون خطر بازسازی بدهی (مانند مدل ۲۰۰۵) توانستند درآمد بیشتری کسب کنند. وی ادامه میدهد، خارج از چارچوب گزارش IMF، رشد اقتصادی آرژانتین در سال ۲۰۲۳ منفی ۱.۵۵ درصد بود و پیشبینی IMF برای سال ۲۰۲۴ رقم منفی ۲.۸ درصد را نشان میدهد. بخش عمده این فشار در فصل اول ۲۰۲۴ رخ داد که رشد اقتصادی سالانهشده در آن دوره معادل منفی ۵.۱ درصد برآورد میشود.
به گفته این اقتصاددان، در ایران، تصور عمومی از رویکرد میلی بیشتر بر پایه ایدههای اقتصاد اتریشی شکل گرفته است؛ مفاهیمی مانند کوچکسازی دولت، تکنرخی کردن ارز و مقرراتزدایی اما در سطح جهانی، حتی زمانی که میلی تنها شانس سوم انتخابات بود، درک غالب از کمپین او متمرکز بر مدیریت بدهی بود. این نگاه بر این اساس است که بدهی دولتی نه صرفا به دلیل بزرگ بودن دولت یا چشمانداز رشد نقدینگی، بلکه به دلیل تهدید آن برای مدیریت بدهی خارجی اهمیت دارد. شاکری توضیح میدهد، برای مدیریت این هدف، دو روش متضاد تجربه شده است. مدل اول که خاویر میلی نماینده آن است، بر حفاظت از منافع اعتباردهندگان تاکید دارد و بدعهدی با آنها را یک مخاطره اخلاقی میداند. در مقابل، مدل دوم که در سال ۲۰۰۵ تجربه شد، بر نکول بدهی، تجدید ساختار و متصل کردن بازپرداخت بدهی به رشد اقتصادی استوار است. این اقتصاددان تاکید دارد که مدل میلی یک نمونه افراطی از پاسداری از اعتباردهندگان است که حاصل آن بدست آوردن پشتیبانی برای وام جدید است در واقع معامله فشار شدید بر مردم به ازای باز ماندن دسترسی به بازار اعتبار؛ در مقابل، مدل ۲۰۰۵ فشار اقتصادی کمتری بر مردم میآورد اما دسترسی این کشور به منابع مالی خارجی را محدودتر می کند.
شاکری میگوید، جالب است بدانیم که بر سر اینکه کدام یک از این روش اخلاقیست تفاهم کاملی وجود ندارد؛ شخصیتهایی مانند «شاخت» که در مذاکرات بازسازی بدهی آلمان پس از جنگ جهانی اول نقش مهمی داشت، معتقد بودند که مسئولیت اخلاقی اعتباردهندهای که وامی منجر به نکول داده است، کمتر از بدهکار نیست. از دیدگاه شاکری، در ایران، به دلیل ساختار اقتصادی وابسته به نفت و تجربه کمتر در مواجهه با بدهی خارجی، این مباحث چندان شناختهشده نیستند. نفت و درآمدهای وابسته به آن باعث شده است که خاطرات تاریخی مانند وثیقهگذاری گمرکات برای تامین بدهیها (نظیر تجربه بانک شاهی) از ذهن ما پاک شود. در نتیجه، درک ما از نقش میلی در آرژانتین نیز ممکن است به درک نادرست از او ختم شود. نقش میلی در آرژانتین چیزی شبیه به نقش هیتلر در آلمان است: ضامن بازپرداخت بدهیهای خارجی. شاکری تاکید میکند که همین جایگاه باعث شده است میلی حمایت رسانهای گستردهای در سطح بینالمللی کسب کند. در نهایت، برای درک عمیقتر از آنچه در آرژانتین میگذرد، باید از چارچوبهای بحثهای سطحی در فضای مجازی فاصله بگیریم و آرامآرام به مسئله بدهی خارجی و ابعاد آن توجه کنیم؛ موضوعی که دیر یا زود ایران نیز با آن روبهرو خواهد شد.#آرژانتین#بدهی#اقتصاد_آرژانتین#رکود_اقتصادی 22:50 - 27 اسفند 1403