وقتی قاچاق و نوسانات ارز پا در کفش صنعت «هیدج» میکند
صنعت کفش هیدج بهعنوان یکی از قطبهای اصلی تولید کفش کشور، این روزها در حالی برای بقا دستوپا میزند که قاچاق گسترده و نوسانات ارزی، همراه با خلأ سیاستگذاری مؤثر، فشار سنگینی بر تولیدکنندگان وارد کرده و ۱۵ هزار شغل مستقیم و غیرمستقیم را در معرض تهدید قرار داده است.
به گزارش خبرگزاری فارس از زنجان، صنعت کفش استان زنجان، بهویژه در شهر هیدج، سالهاست یکی از محورهای اشتغال و تولید استان محسوب میشود. این صنعت با حدود ۳۰۰ واحد کارگاهی و صنعتی و ایجاد ۱۵ هزار فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم نقش کلیدی در اقتصاد منطقه دارد، اما این در حالی است که در سایه مشکلات ساختاری، مقررات ناکارآمد و ضعف سیاستگذاری دولتی، امروز با چالشهای جدی مواجه است. کیان صالحی، رئیس انجمن کفش استان زنجان، در گفتوگوی تفصیلی با خبرنگار خبرگزاری فارس از واقعیتهای تلخ تولید و صادرات کفش، محدودیتهای نظام بانکی، تأثیر قاچاق و واردات بیضابطه و ناکامی سیاستهای حمایتی دولت سخن گفت.آنچه از صحبتهای رئیس انجمن کفش استان زنجان برمیآید، تصویری از صنعتی است که باوجود ظرفیت بالا، مهارت انباشته و اشتغال گسترده، بدون نقشه راه و حمایت واقعی دولت، در رکود فرسایشی گرفتار شده و سهم عمده ارزشافزوده آن به واسطهها و بازارهای خارجی منتقل میشود. مشروح گفتوگو با کیان صالحی، رئیس انجمن کفش استان زنجان در ادامه میآید.
فارس: وضعیت صنعت کفش استان زنجان امروز چگونه است آیا این صنعت در مرحله رشد است یا رکود؟صنعت کفش استان زنجان امروز بیش از آنکه در مرحله رشد باشد، در مرحله بقا و رکود فرسایشی قرار دارد. افزایش هزینههای تولید، کاهش قدرت خرید مردم، محدودیتهای مالی، مشکلات صادرات و فشار واردات و قاچاق باعث شده بسیاری از واحدها با حداقل ظرفیت یا بهصورت غیررسمی فعالیت کنند. تولید ادامه پیدا میکند، اما بیشتر بهخاطر تجربه و انعطاف تولیدکنندگان است تا حمایتهای مؤثر دولتی.فارس: مهمترین عواملی که عملکرد این صنعت را تحتتأثیر قرار دادهاند، کداماند؟مهمترین عوامل شامل نوسانات شدید نرخ ارز، افزایش قیمت مواد اولیه مانند چرم و زیره، نبود تسهیلات بانکی مؤثر و سرمایه در گردش، کاهش تقاضای داخلی، واردات بیضابطه و قاچاق و ضعف در برندینگ، بازاریابی و صادرات مستقیم هستند.فارس: با این شرایط، آیا ساختار فعلی صنعت پایدار است یا نیاز به بازطراحی دارد؟ساختار فعلی پایدار نیست. مدل تولید سنتی، مقیاس کوچک، فروش بدون برند و وابستگی به واسطهها باعث کاهش سودآوری شده و در نتیجه این صنعت نیازمند بازطراحی اساسی در مدل کسبوکار، زنجیره ارزش، تأمین مالی، بازار و صادرات است.
فارس: شهر هیدج چه جایگاهی در صنعت کفش استان دارد و چه فرصتها و تهدیدهایی با تمرکز تولید در آن ایجاد شده است؟هیدج قلب تپنده صنعت کفش استان و یکی از قطبهای ملی تولید است. تمرکز تولید در این شهر فرصتهایی مثل مهارت انباشته، اشتغال گسترده و شبکه تأمین محلی ایجاد کرده، اما درعینحال آسیبهایی هم دارد؛ مثل فقدان برند مشترک، رقابت مخرب قیمتی، وابستگی به دلالان و شکنندگی معیشت تولیدکنندگان.فارس: سهم این صنعت در اشتغال مستقیم و غیرمستقیم استان چقدر است و آیا این اشتغال پایدار است؟صنعت کفش استان زنجان یکی از بزرگترین منابع اشتغال مستقیم و غیرمستقیم است، بهویژه در شهر هیدج. حدود ۳۰۰ واحد کارگاهی و صنعتی فعال در استان وجود دارد که در مجموع برای ۱۵ هزار نفر اشتغال مستقیم و غیرمستقیم ایجاد کردهاند.اما متأسفانه این اشتغال در شرایط فعلی پایدار نیست، چرا که بانکها به دلیل نبود وثیقه رسمی، غیرشفاف بودن گردش مالی، کوچکمقیاس بودن واحدها و ریسکپذیری پایین حاضر به حمایت نیستند؛ بنابراین بسیاری از واحدها به دلیل نبود تسهیلات، افزایش هزینهها و کاهش نقدینگی تعطیل یا نیمهتعطیل شدهاند و این موضوع زنگ خطری جدی برای اشتغال و تولید استان محسوب میشود.
فارس: درباره واردات بیضابطه و قاچاق چه آماری وجود دارد؟ انجمن کفش استان در این راستا چه کاری انجام داده است؟واردات بیضابطه و قاچاق سهم قابلتوجهی از بازار کفش را در اختیار دارند و در برخی سالها تا ۳۰–۴۰ درصد بازار تحتتأثیر بوده است. انجمنها پیگیریهای صنفی و مکاتبات انجام دادهاند، اما ابزار اجرایی کافی برای مقابله مؤثر با قاچاق ندارند.فارس: صادرات کفش استان چرا هنوز عمدتاً غیرمستقیم است و چه موانعی بر سر راه صادرات مستقیم وجود دارد؟صادرات عمدتاً غیرمستقیم و از طریق واسطهها انجام میشود. واقعیت این است که اگر امروز صادرات صنعت کفش استان زنجان، بهویژه در هیدج، در وضعیت ضعیف و غیررسمی قرار دارد، سهم اصلی این ناکامی متوجه دولت و سیاستهای ناکارآمد آن در حوزه صادرات است. تولیدکننده نه از رانت برخوردار است و نه یارانه، اما با انبوهی از مقررات، محدودیتها و بیتوجهیها مواجه شده است. دولت سالها از توسعه صادرات غیرنفتی سخن گفته، اما نقشه راه مشخص، بازار هدف، برنامه عملیاتی یا نهادی پاسخگو ندارد و میدان صادرات عملاً به واسطهها واگذار شده است.سیاستهای سختگیرانه تعهد ارزی و بیاعتنایی به لجستیک صادراتی نیز صادرکننده واقعی را از صادرات رسمی فراری داده است.فارس: در این راستا سهم استان در بازارهای صادراتی محدود مانده، برای حضور پایدار چه اقداماتی لازم است؟مشوقهای صادراتی یا پرداخت نمیشوند یا آنقدر پیچیدهاند که دست تولیدکننده واقعی به آنها نمیرسد و سهم صنعت کفش از این مشوقها تقریباً صفر است.
دولت هیچ برنامهای برای برند ملی کفش، حضور هدفمند در نمایشگاههای تخصصی یا حمایت از بستهبندی و طراحی صادراتی ندارد، در نتیجه کفش زنجان بینامونشان صادر میشود و ارزشافزوده آن در کشورهای واسطه جذب میشود. چندگانگی نهادهای مسئول و مقررات متناقض نیز صادرات را پرهزینه و پرریسک کرده است. مدل صادرات مبتنی بر بنگاههای کوچک و خوشهای است، اما سیاستهای دولتی همچنان بر صنایع بزرگ متمرکز است و عملاً تولیدکنندگان واقعی از چرخه صادرات حذف میشوند.
فارس: درباره سایت تخصصی ۳۰ هکتاری کفش چه نظری دارید؟ آیا واحدهای کوچک میتوانند از آن استفاده کنند؟ایجاد سایت اقدامی مثبت است، اما بدون طراحی حمایتی، بیشتر به نفع واحدهای بزرگ خواهد بود. واحدهای کوچک بدون تسهیلات، اجاره بلندمدت و زیرساخت ارزان توان استقرار در آن را ندارند.فارس: وضعیت زنجیره تأمین و مواد اولیه چگونه است؟زنجیره تأمین ناپایدار و وابسته به واردات و واسطههاست. نبود سیاست تثبیت قیمت و ضعف تولید داخلی ریسک تولید را افزایش داده است.فارس: نبود برند مشخص چه تأثیری روی سودآوری تولیدکنندگان داشته است؟نبود برند باعث شده بخش عمده سود به واسطهها منتقل شود و تولیدکنندگان عملاً از ارزشافزوده واقعی محروم باشند.فارس: با ادامه این شرایط، آینده صنعت کفش استان چگونه خواهد بود و چه توصیهای دارید؟اگر شرایط فعلی ادامه یابد، آینده صنعت فرسایشی خواهد بود و بسیاری از واحدهای کوچک ریزش خواهند کرد. اگر دولت واقعاً به صادرات غیرنفتی باور دارد، باید سیاست تعهد ارزی صادرات کفش را اصلاح کند، مشوقهای واقعی و قابلدسترس تعریف کند، لجستیک صادراتی را یارانه دهد، از برندینگ و کنسرسیومهای صادراتی حمایت کند و یک متولی پاسخگو برای صادرات کفش تعیین کند. در غیر این صورت ادامه وضع موجود به معنای نابودی تدریجی صنعت کفش بومی، ازدسترفتن اشتغال و واگذاری بازارهای منطقهای به رقبا خواهد بود و مسئولیت آن مستقیماً متوجه دولت است.#تولید_کنندگان#اشتغال#صنعت_کفش#بازار_منطقه#واسطه#تورم#سایت_تخصصی_کفش#برند_ملی_کفش#صادرات_کفش#نمایشگاه_تخصصی
10:59 - 3 دی 1404
0 بازدید
