موتورسواری بانوان پدیدهای با خلاءهای قانونی و صنعتی
امروز با حضور طیفی از زنان پشت فرمان موتورسیکلت این پدیده به مساله تازه اجتماعی تبدیل شده است، پدیدهای که از یک سو گروهی از زنان متقاضی آن هستند و از سوی دیگر خلاهای قانونی و حتی صنعتی هنجارهای فرهنگی در مواجهه با آن یک حقیقت انکارناپذیر است.
به گزارش خبرگزاری فارس از زنجان، در سالهای اخیر، پدیدهٔ موتورسواری زنان و دختران در شهرهای مختلف کشور، از جمله زنجان به چشم میخورد.این حضور اگرچه محدود است، اما در جامعه بازتاب داشته و سؤالاتی جدی درباره حق قانونی، اجتماعی و فرهنگی زنان برای استفاده از این وسیله نقلیه ایجاد کرده است.از یک سو، کارشناسان اجتماعی معتقدند موتورسواری زنان صرفاً یک میل فردی یا هیجان زودگذر نیست، بلکه یک نیاز اجتماعی و روانی است که ریشه در تغییر نقشهای جنسیتی، تحرک اجتماعی زنان و حق بهرهمندی برابر از امکانات شهری دارد اما از سوی دیگر، خلأهای قانونی، محدودیتهای فرهنگی و ساختارهای اداری این مساله را با چالشهایی همراه کرده است.
گذار از سنت به مدرنیته با توجه به هنجارهایوسف بیانلو، جامعهشناس زنجانی معتقد است، جامعه ایران امروز در مرحله گذار از سنت به مدرنیته قرار دارد؛ جامعهای که از لحاظ فناوری و زیرساختی مدرن شده، اما هنوز در برخی زمینهها از جمله نقش زنان در فضاهای عمومی، دچار چالشهای فرهنگی است.وی موتورسواری زنان و دختران را یکی از مصادیق همین گذار فرهنگی میداند و معتقد است همانطور که در دهههای گذشته تحصیل و اشتغال زنان در جامعه با مقاومتهایی مواجه بود اما بهمرور پذیرفته شد، مسئله موتورسواری هم بهتدریج مسیر پذیرش را طی خواهد کرد. این پدیده پاسخی به نیاز اجتماعی و روانی زنان برای تحرک، حضور برابر و مشارکت فعال در زندگی شهری است.مهناز مولایی، کارشناس حوزه فرهنگی، استاد حوزه و دانشگاه و فعال حوزه بانوان، اما با اشاره به ابعاد فرهنگی، اجتماعی و هویتی موتورسواری بانوان میگوید: بحث تنها به اجازه یا ممنوعیت خلاصه نمیشود و باید از منظر کرامت، هویت و جایگاه اجتماعی زن بررسی شود. کارشناس حوزه فرهنگی، استاد حوزه و دانشگاه و فعال حوزه بانوان معقتد است اگر زن گوهر عفاف و ارزش وجودی خود را بشناسد، حضور او در جامعه ارزشمندتر خواهد شد؛ چه در موتورسواری باشد و چه در دیگر عرصهها.
دیدگاههای متفاوت خانوادهها بررسی میدانی خبرنگار فارس در زنجان نشان میدهد خانوادهها در مواجهه با این موضوع دیدگاههای متفاوتی دارند.برخی از والدین، موتورسواری دختران را راهی برای افزایش اعتمادبهنفس، تحرک و نشاط میدانند و معتقدند محدودکردن آنها با روح زمانه همخوانی ندارد. در مقابل، گروهی دیگر با استناد به هنجارهای فرهنگی و مسائل ایمنی، هنوز با آن موافق نیستند.کارشناسان اما تأکید میکنند که موضوع باید از سطح «مخالفت یا موافقت شخصی» فراتر رفته و به سطح قانونگذاری و سیاستگذاری اجتماعی برسد.دیدگاه جوانان خود جوانان، بهویژه دختران و زنان، اغلب نگاه واقعبینانهتری دارند. برای بسیاری از آنها موتورسواری ابزاری برای استقلال، صرفهجویی در زمان و هزینه و افزایش حضور اجتماعی تلقی میشود.بااینحال، نبود امکان قانونی برای اخذ گواهینامه و ترس از برخورد پلیس باعث شده اغلب آنها از تجربه علنی موتورسواری صرفنظر کنند.
مأموران پلیس مطابق قانون برخورد میکنندحبیب موسوی، رئیس پلیس راهور استان زنجان در گفتوگو با خبرنگار فارس در زنجان در این زمینه اظهار داشت: بر اساس قوانین فعلی، صدور گواهینامه موتورسیکلت فقط برای آقایان پیشبینی شده است و هنوز اصلاحیهای برای اعطای گواهینامه برای بانوان وجود ندارد.موسوی اضافه میکند: در مواردی که زنان بدون گواهینامه یا کلاه ایمنی اقدام به رانندگی با موتورسیکلت میکنند، مأموران پلیس مطابق قانون با آنها برخورد و در صورت لزوم وسیله را توقیف میکنند.وی تاکید میکند که پلیس صرفاً مجری قانون است و هرگونه تغییر در این زمینه باید از طریق مجلس و دولت انجام شود.
کارشناسان: ریشه مخالفتها فرهنگی و عرفی است، نه قانونییکی از دغدغههای اصلی در موتورسواری بانوان، حفظ حریم جسمی و امنیت فردی آنهاست. حتی اگر قانون اجازه دهد، نبود وسایل و تجهیزات طراحیشده برای بانوان میتواند خطر و آسیبهای جسمی را افزایش دهد. به همین دلیل توجه به طراحی وسایل نقلیه همچون موتور متناسب با نیاز بانوان، عاملی کلیدی در حفاظت از حریم جسمی و شخصیتی آنها محسوب میشود.
صنعت بدون مطالبهگری به حفظ حریم زنان توجه نمیکندمولایی، فعال فرهنگی درباره نقش صنعت و فناوری در این حوزه اظهار کرد: اگر بتوان صنعت را مکلف کرد وسایل نقلیهای طراحی کند که ضمن کاربردیبودن، حریم جسمی و شخصیتی زنان نیز حفظ شود، قطعاً اقدام مثبتی خواهد بود. اما چالش اصلی این است که صنایع معمولاً تابع منافع اقتصادیاند و کمتر به این جنبهها توجه میکنند.وی همچنین اضافه میکند: مهمترین چالش فرهنگی، نگرش خود زنان نسبت به ارزش و هویتشان است. تا زمانی که زنان ندانند چه گوهر ارزشمندی در وجودشان هست، نه مطالبهگری شکل میگیرد و نه نیاز به طراحی محصولات متناسب جدی گرفته میشود.به باور کارشناسان، حل این مسئله نیازمند نگاه جامع است. از یکسو، باید قانونگذاری شفاف و مبتنی بر پژوهشهای اجتماعی صورت گیرد تا حق قانونی زنان برای موتورسواری مشخص شود. از سوی دیگر، لازم است زیرساختهای آموزشی، فرهنگی و فنی برای این موضوع فراهم شود.
گام نخست تصویب قانونبیانلو در این زمینه میگوید: اگر قانون تصویب شود، هیچ نهادی نمیتواند مخالفت کند. اما تا زمانی که قانون وجود ندارد، نمیتوان از پلیس انتظار داشت برخلاف مقررات عمل کند. این جامعهشناس زنجانی گام نخست برای مواجهه با این پدیده را تصویب قانون و سپس فراهمسازی بسترهای اجتماعی و آموزشی میداند تا زنان نیز مانند مردان از این حق برخوردار شوند.زیرساخت موتورسواری ناکافی استمولایی در این زمینه تأکید میکند: زیرساخت موتورسواری برای مردان هم کافی نیست؛ چه برسد به بانوان. فرهنگ رعایت قوانین رانندگی با موتور سیکلت نیز در جامعه به طور کامل جا نیفتاده است و بخش بزرگی از حوادث ناشی از همین بیتوجهی است.پدیده موتورسواری زنان در جامعه امروز ایران، نمادی از تضاد میان نیازهای جدید اجتماعی و ساختارهای سنتی قانونی و فرهنگی است. این موضوع بیش از هر چیز نیازمند گفتوگو و تصمیمگیری مبتنی بر دانش اجتماعی است. #پلیس#موتور#موتور_سواری#موتور_سواری_بانوان#قانونگذاری#فرهنگ#رانندگی_موتور#جریمه#نیروی_انتظامی
16:02 - 1 آذر 1404
