«طرح میناب» رونمایی شد
از مدل آموزشی نسل چهارم (طرح میناب) امروز صبح رونمایی شد.
به گزارش خبرنگار علم و پیشرفت خبرگزاری فارس، مراسم رونمایی از مدل آموزشی نسل چهارم (طرح میناب) با حضور حسین افشین معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری صبح امروز برگزار شد.مصطفی آذرکیش، معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش، در این نشست با تأکید بر ضرورت بهروزرسانی روشهای تعلیم و تربیت گفت: مدرسه آینده باید مدرسهای مهارتمحور و فناوریپایه باشد و در این مسیر، نقش معلم و توانمندی او بیش از گذشته اهمیت پیدا میکند.وی با طرح این پرسش که «چرا باید همه در خدمت مدرسه باشند؟»، اظهار کرد: امروز دانشآموز میتواند پاسخ بسیاری از پرسشهای خود را از طریق ابزارهای فناوری، گوگل، یوتیوب و سایر منابع به دست آورد؛ بنابراین پرسش اصلی، مسئله فناوری نیست، بلکه این است که در آینده نقش مدرسه چه خواهد بود.آذرکیش افزود: برای پاسخ به این مسئله، مجموعهای از اقدامات با همکاری معاونت علمی، شرکتها و مؤسسات دانشبنیان، معلمان، گروههای آموزشی و راهبران کشوری در حال انجام است تا مدرسه آینده طراحی شود؛ مدرسهای که در آن روشهای تعلیم و تربیت نیز بهروز شود و بر کار گروهی خلاقانه، کار تیمی فعال و توجه به نقش الگویی معلم تأکید داشته باشد.معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش ادامه داد: بر اساس سند تحول، مدرسه باید کانون تربیت و پیشرفت محله و نقطه اتکای دولت و ملت باشد و به عنوان فرصتی برای همدلی و پیوستگی افکار مختلف مورد توجه قرار گیرد. بر همین اساس، همه ظرفیتها باید برای تقویت مدرسه و ارتقای کارکردهای آن به کار گرفته شوند.
تغییر از تدریس درس به طراحی تجربه یادگیری
آذرکیش با تشریح مدل «مکمل آموزش» گفت: در این مدل، با استفاده از طراحی آموزشی نوین، فناوریهای جدید از جمله هوش مصنوعی، پژوهش و پروژهمحوری و بهرهگیری از موقعیتهای متنوع یادگیری، باید کیفیت یادگیری ارتقا یابد و دانشآموز برای آینده آماده شود.وی تأکید کرد: دیگر نباید بپرسیم «امروز چه چیزی تدریس کردیم»، بلکه باید بپرسیم «امروز چه موقعیت یادگیری برای دانشآموز ایجاد کردیم؟»؛ چراکه معلمان در طراحیهای جدید، طراح تجربه یادگیری خواهند بود و دانشآموز باید برای شناسایی و حل مسائل واقعی، کار تیمی، پژوهش و استفاده هدفمند از فناوری و هوش مصنوعی فرصت داشته باشد.
معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش با بیان اینکه باید از «برنامهمحوری» به سمت «مسئلهمحوری» حرکت کنیم، افزود: دانشآموز باید مسئله واقعی را شناسایی کند، درباره آن تحقیق و اطلاعات جمعآوری کند، راهحل طراحی و آزمایش کند و در نهایت محصول یا راهحل خود را ارائه دهد. در این مسیر باید به دانشآموز فرصت اشتباه، تجربه، تکرار و اصلاح داده شود.وی ادامه داد: فناوری به تنهایی کافی نیست و مهم این است که دانشآموز چگونه از فناوری برای حل مسئله استفاده میکند. همچنین پروژه زمانی ارزشمند است که با زندگی واقعی و مسائل روزمره دانشآموز پیوند داشته باشد.آذرکیش چهار محور اصلی این مدل را استفاده از فناوریهای جدید و هوش مصنوعی، پژوهشمحوری دانشآموزان، تنوع موقعیتهای یادگیری و شکوفایی استعدادها عنوان کرد و گفت: استعدادهای دانشآموزان در موقعیتهای متنوع یادگیری شکوفا میشوند و باید فرصت خلاقیت و تجربه را برای آنها فراهم کنیم.
وی با تأکید بر ضرورت عبور از آموزش سنتی اظهار کرد: زمان آن گذشته است که یک معلم ۴۵ دقیقه صحبت کند و دانشآموزان بنشینند و یادداشت بردارند. باید با سرعت بیشتری از آموزش سنتی به شیوههای آموزشی متناسب با شرایط جدید و نسل چهارم حرکت کنیم؛ شیوههایی مانند یادگیری تلفیقی، STEAM و طراحی تجربههای یادگیری رشتهای و مسئلهمحور.معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش افزود: یکی از چرخشهای تحولی مورد تأکید سند تحول بنیادین، حرکت از دانشآموز منفعل در کلاس درس به «متربی فعال» در محیطهای یادگیری است و در این مسیر باید از روشهای خشک و انعطافناپذیر به سمت روشهای خلاقانه، فناوریمحور و مبتنی بر کار تیمی و گروهی حرکت کنیم.آذرکیش همچنین با اشاره به نقش پژوهشمحوری در مدل مکمل آموزش گفت: یادگیری را نباید با آموزش یکسان بدانیم؛ یادگیری زمانی اتفاق میافتد که دانشآموز تحقیق کند، تجربه کند، موضوع را لمس کند و بتواند نتیجه کار خود را اصلاح کند.وی خاطرنشان کرد: موقعیتهای یادگیری محدود به کلاس درس نیست و باید از ظرفیتهای درون و بیرون مدرسه، مراکز یادگیری رسمی و غیررسمی، بازدیدها، رویدادها، باشگاهها، شبکهها و فضای مجازی نیز استفاده کرد.
مدل «مدارس فردا»؛ آموزش مهارتهای موردنیاز آینده با کمک دانشبنیانها
محمدجواد صدریمهر، معاون توسعه اقتصاد دانشبنیان معاونت علمی، با تشریح روند شکلگیری مدل «مدارس فردا» گفت: این مدل با هدف آمادهسازی دانشآموزان برای آینده و متناسب با تغییرات سریع، عدم قطعیت و افزایش دسترسی به اطلاعات طراحی شده و در آن، آموزش مهارتهای موردنیاز نسل آینده در کنار آموزش رسمی مورد توجه قرار گرفته است.وی افزود: در ابتدای سال ۱۴۰۴، رئیسجمهور دستور داد هر یک از وزارتخانهها در یکی از مناطق اطراف تهران مدرسهای احداث کنند. پس از این دستور، معاونت علمی مأموریت یافت در شهریار و با توجه به پایینتر بودن سرانه آموزشی این منطقه، یک مدرسه را در زمینی به مساحت ۱۰ هزار مترمربع احداث کند که بیش از ۷ هزار مترمربع آن به بنا اختصاص یافته است.صدریمهر ادامه داد: با وجود آنکه ساخت این مدرسه باید در مدت پنج ماه انجام میشد، سازندگان بزرگ اجرای پروژه در این مدت را امکانپذیر نمیدانستند. در نهایت یک شرکت دانشبنیان با استفاده از مدل نرمافزاری مدیریت ساخت، اجرای پروژه را برعهده گرفت و مدرسه را در زمانی کمتر از چهار ماه و با وجود وقفه ناشی از جنگ، به بهرهبرداری رساند.
وی گفت: پس از این تجربه، معاونت علمی مأموریت یافت مدلی برای «مدارس فردا» طراحی کند؛ مدارسی که متناسب با ویژگیهای آینده باشند. آیندهای که به گفته او با تغییرات سریع، عدم قطعیتهای جدی و وفور اطلاعات و دسترسی گسترده به دادهها همراه خواهد بود.معاون توسعه اقتصاد دانشبنیان معاونت علمی با بیان اینکه نسل آینده در فضای انقلاب صنعتی چهارم فعالیت خواهد کرد، اظهار کرد: بر این اساس، چهار حوزه مهارتی برای دانشآموزان در نظر گرفته شده است؛ هویت، اجتماعی و مشارکتی، خلاقیت و نوآوری و علم و فناوری.صدریمهر توضیح داد: در ساحت هویتی، مؤلفههایی مانند عزت نفس، مسئولیتپذیری و تعلق ملی و دینی مورد توجه است و در ساحت اجتماعی و مشارکتی نیز کار تیمی و همدلی اهمیت دارد. خلاقیت، نوآوری، تفکر خلاق و حل مسئله نیز از مهارتهای ضروری آینده هستند و در حوزه علم و فناوری، آشنایی با فناوریهای جدید از جمله هوش مصنوعی و علوم شناختی دنبال میشود.
وی تأکید کرد: در مدل «مدارس فردا» قرار نیست در شرح درس یا روش تدریس رسمی مداخله شود، بلکه تمرکز بر طراحی فضاها و موقعیتهای مکمل آموزش در خارج از کلاس درس است.صدریمهر با اشاره به تغییر فضای مدرسه شهریار گفت: در این مدرسه کتابخانه از یک اتاق خارج شده و کل مدرسه به فضایی برای مطالعه، تعامل و ایدهپردازی تبدیل شده است. همچنین کارگاههای ساخت پیشرفته، نمونهسازی، برنامهنویسی، تولید محتوا، آزمایشگاه و سالن بازیهای شناختی ایجاد شده و این فضاها با همکاری شرکتهای دانشبنیان تجهیز شدهاند.وی افزود: در این مدل، فضاهای یادگیری با یکدیگر تلفیق شدهاند؛ برای مثال دانشآموز میتواند در کارگاه تولید محتوا سناریو بنویسد، سپس شخصیتهای موردنظر خود را در کارگاه ساخت پیشرفته تولید و در نهایت آن را به یک محصول متحرک یا انیمیشن تبدیل کند.معاون توسعه اقتصاد دانشبنیان معاونت علمی ادامه داد: نکته جالب این بود که پس از راهاندازی این فضاها، معلمان نیز طرح درسهای خود را به محیطهای مکمل آموزش آوردند و موضوع فقط به درس کار و فناوری محدود نماند و حتی در آموزش زبان انگلیسی نیز از این ظرفیتها استفاده شد.
صدریمهر با تأکید بر قابلیت توسعه این مدل گفت: یکی از مأموریتهای بعدی معاونت علمی، گسترش و مقیاسپذیر کردن مدل مدارس فردا است تا مدارس مختلف، از مدارس برخوردار تا مدارس مناطق کمبرخوردار، بتوانند از این ظرفیتها استفاده کنند.وی همچنین هوش مصنوعی را یکی از ابزارهای مهم این مدل برای کمک به معلمان دانست و گفت: معتقد نیستیم هوش مصنوعی از معلم قویتر است، اما معتقدیم معلمی که از هوش مصنوعی استفاده میکند، از معلمی که از آن استفاده نمیکند، توانمندتر است.صدریمهر افزود: در این مدل، با استفاده از دادههای مربوط به مهارتها و شایستگیهای هر دانشآموز، میتوان آموزش را شخصیسازی کرد؛ بهگونهای که یک محتوای آموزشی برای دانشآموزان با سبکهای مختلف یادگیری، از جمله شنیداری و تصویری، به شکلهای متفاوت ارائه شود.وی در پایان با اشاره به نقش معلم در مدارس فردا گفت: معلم این مدل باید بیش از آنکه صرفاً انتقالدهنده محتوا باشد، هدایتگر تجربه یادگیری باشد و بتواند دانشآموز را از مرحله پرسش و ایده تا ساخت نمونه اولیه و حل مسئله همراهی کند.
افشین: مدرسه آینده باید از حافظهمحوری به نوآوریمحوری حرکت کند
حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، با تأکید بر ضرورت تحول در نظام آموزشی گفت: مسئله اصلی آموزش و پرورش امروز این نیست که دانشآموز چه میزان اطلاعات دارد یا معلم به چند پرسش او میتواند پاسخ دهد، بلکه باید دید دانشآموز با دانستههای خود چه میتواند انجام دهد و چگونه میتواند دانش را به توانایی و مهارت تبدیل کند.وی با بیان اینکه آینده کشور در مدرسه ساخته میشود، اظهار کرد: اگر قرار است آینده ایران به شکل مطلوبی ساخته شود، باید از امروز مسیر آموزش را تغییر دهیم. هدف از طرح «مدارس فردا» نیز همین است که آموزش و پرورش را از مدرسه حافظهمحور به سمت مدرسه نوآوریمحور هدایت کنیم.افشین با اشاره به تغییرات فناوری و دسترسی گسترده دانشآموزان به اطلاعات گفت: امروز دانشآموز میتواند پاسخ بسیاری از پرسشهای خود را از طریق فناوری، یوتیوب و ابزارهای هوش مصنوعی دریافت کند و حتی پرسشهایی را که شاید در کلاس از معلم نپرسد، به صورت شخصی مطرح کند. بنابراین اگر آموزش در همه جا به یک شکل در دسترس باشد، این پرسش مطرح میشود که مدرسه و دانشگاه در آینده چه تفاوتی خواهند داشت و نقش آنها چه خواهد بود.
معاون علمی رئیسجمهور افزود: پاسخ این پرسش در تغییر هدف آموزش است؛ مسئله امروز این نیست که دانشآموز چه میزان میداند، بلکه این است که با دانستههای خود چه میکند، چگونه آنها را به توانستن تبدیل میکند و چگونه دانش خود را به مهارت تبدیل خواهد کرد.وی با اشاره به تفاوت فناوری و نوآوری توضیح داد: فناوری زمانی شکل میگیرد که فرد با استفاده از علم، دانش و تجربه خود محصول یا خدمتی جدید ایجاد کند؛ اما زمانی که این محصول بتواند ارزش اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی یا حتی سیاسی ایجاد کند، به نوآوری میرسیم. بنابراین صرف ساخت یک محصول کافی نیست و باید به خلق ارزش نیز توجه کرد.افشین با بیان اینکه شکلگیری شرکتهای دانشبنیان فقط محدود به دانشگاهها، شرکتها و پارکهای علم و فناوری نیست، گفت: بخشی از شرکتهای دانشبنیان آینده در کلاسهای درس شکل میگیرند، زیرا ذهن نوآور در مدرسه ساخته میشود. اگر ذهن یک فرد خلاق و نوآور نباشد، در آینده نیز فناوری و نوآوری شکل نخواهد گرفت.وی ادامه داد: اقتصاد نیز در سالهای اخیر تغییر کرده و به سمت اقتصاد دادهمحور و مبتنی بر نوآوری و فناوری حرکت کرده است. از سوی دیگر، دانشآموز امروز ابزارها و دسترسیهای متفاوتی دارد و دیگر نمیتوان فرض کرد که همیشه دانش معلم در همه حوزهها بیشتر از دانشآموز است؛ بنابراین مدرسه نیز متناسب با این تغییرات باید تحول پیدا کند.معاون علمی رئیسجمهور تأکید کرد: اگر هدف ما تربیت دانشآموز خلاق، نوآور و کارآفرین است، باید ببینیم چه تغییراتی در روش تدریس، آموزش و محیط مدرسه لازم است تا این هدف محقق شود.
آموزش باید دانش را به مهارت و حل مسئله تبدیل کند
حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، با تشریح نسلهای مختلف آموزش گفت: تحول در شیوه آموزش میتواند ذهن دانشآموز را تغییر دهد؛ بهگونهای که دانشآموز از فردی که صرفاً مسائل را حفظ میکند، به فردی تبدیل شود که میتواند آموختههای خود را به مهارت، حل مسئله و در نهایت خلق ارزش تبدیل کند.وی با بیان اینکه نسلهای مختلف آموزش در کنار یکدیگر قرار دارند و هیچکدام به طور کامل حذف نمیشوند، توضیح داد: در نسل نخست آموزش، محور اصلی بر افزایش سواد عمومی، نظم و استانداردسازی قرار داشت. در این مدل، معلم سخنران بود، دانشآموز مطالب را یادداشت و حفظ میکرد و آموزش نیز عمدتاً کتابمحور بود.افشین افزود: این شیوه متناسب با نیازهای زمان خود طراحی شده بود و نمیتوان گفت در آن دوره اشتباه بوده است، اما نقطه ضعف آن محدود کردن خلاقیت و توانمندی دانشآموز بود. در این مرحله، حتی پرسشهای امتحانی نیز عمدتاً بر تعریف مفاهیم و نام بردن اجزای آنها متمرکز بود.وی ادامه داد: در نسل دوم آموزش، صرف دانستن کافی نیست و دانش باید به «توانستن» و مهارت تبدیل شود. در این مرحله، آزمایشگاه، کارگاه، شبیهسازی و کارآموزی وارد فرآیند آموزش میشوند تا دانشآموز بتواند آنچه را آموخته در عمل به کار بگیرد.معاون علمی رئیسجمهور با بیان اینکه نسل سوم آموزش یک گام فراتر میرود، گفت: در این مرحله، مسئله فقط پاسخ دادن به پرسشهای دانشآموز نیست، بلکه باید مسیر رسیدن او به پاسخ اصلاح و تقویت شود. دانشآموز باید یاد بگیرد چگونه سؤال بپرسد، چگونه برای رسیدن به هدف مسیر طراحی کند و چگونه با پرسشگری به پاسخ برسد.
افشین تأکید کرد: در این رویکرد، یادگیری از مسیر تجربه اتفاق میافتد. دانشآموز باید اصول و مبانی را یاد بگیرد و سپس برای حل مسئله، امکان اشتباه و حتی شکست داشته باشد و پس از آن بتواند راهحل خود را اصلاح کند و دوباره این چرخه را طی کند.وی روشهای پروژهمحور و مسئلهمحور را از روشهای مورد استفاده در این نسل آموزشی دانست و افزود: در این مدل، معلم بیشتر نقش تسهیلگر و هدایتکننده دارد؛ یعنی به جای ارائه مستقیم پاسخ، دانشآموز را در مسیر تجربه، آزمون، خطا و رسیدن به راهحل همراهی میکند.افشین در تشریح تفاوت این نسلها با یک مثال آموزشی گفت: در آموزش نسل اول ممکن است از دانشآموز خواسته شود یک مدار را تعریف کند و اجزای آن را نام ببرد، در نسل دوم از او خواسته میشود همان مدار را طراحی و بسازد و در مرحله بعد، مسئلهای واقعی مانند تنظیم نور راهروی مدرسه به او داده میشود تا با استفاده از آموختههایش برای آن راهحل طراحی کند.وی خاطرنشان کرد: هدف این تحول آن است که دانشآموز از مرحله «دانستن» عبور کند و به مرحله «توانستن»، حل مسئله و خلق ارزش برسد؛ مسیری که برای تربیت دانشآموز خلاق و نوآور در مدرسه آینده ضروری است.
افشین، با تشریح ویژگیهای آموزش در نسل چهارم گفت: در این نسل، یادگیری باید متناسب با ویژگیها و علایق هر دانشآموز طراحی شود و همه دانشآموزان یک کلاس نباید الزاماً مسیر یادگیری یکسانی را طی کنند.وی افزود: در آموزش نسل چهارم، کلاس درس باید «چالشمحور» و ساختار آن انعطافپذیر باشد و یادگیری از طریق حل مسئله و حتی ساختن مسئله برای دانشآموز شکل بگیرد. در این مدل، معلم باید طراح مسیر یادگیری باشد و تشخیص دهد برای یادگیری یک موضوع، چه پارامترها، چالشها و موقعیتهایی باید در اختیار دانشآموز قرار گیرد.افشین برای توضیح تفاوت نسلهای آموزشی، به مثال ساده «خودکار» اشاره کرد و گفت: در نسل اول ممکن است از دانشآموز خواسته شود خودکار را تعریف کند و اجزای آن را نام ببرد؛ در نسل دوم از او خواسته میشود خودکار را باز کند یا بسازد؛ در نسل سوم، مسئلهای درباره علت درست کار نکردن یک خودکار مطرح میشود تا دانشآموز با پرسشگری علت را پیدا کند؛ اما در نسل چهارم، مسئله به خلق ارزش میرسد، برای مثال از دانشآموز خواسته میشود برای فردی که در دست خود محدودیت حرکتی دارد، خودکاری طراحی کند.وی ادامه داد: همین نگاه را میتوان درباره طراحی صندلی نیز به کار برد؛ به جای آنکه دانشآموز فقط اجزای صندلی را بشناسد یا یک صندلی بسازد، میتوان از او خواست برای فردی با ویژگیهای جسمی خاص، صندلی متناسب طراحی کند. تفاوت اصلی در این است که دانشآموز برای یک نیاز واقعی، راهحل و محصولی ارزشآفرین ایجاد میکند.
معاون علمی رئیسجمهور با تأکید بر اهمیت شخصیسازی آموزش اظهار کرد: در نسل چهارم، یادگیری یکسان نیست و دانشآموزان میتوانند در حوزههای مورد علاقه خود عمیق شوند و همزمان در سایر حوزهها نیز با چالشها و موقعیتهای یادگیری مواجه شوند.وی افزود: محیط یادگیری نیز باید توسعه پیدا کند و دانشآموز علاوه بر کلاس، امکان تجربه و استفاده از فضاها و خدمات مختلف را داشته باشد. این محیطها الزاماً فیزیکی نیستند و میتوان از پلتفرمهای آموزشی نیز استفاده کرد تا دانشآموزان مناطقی که از تجهیزات کمتری برخوردارند، به موقعیتهای یادگیری مناسب دسترسی داشته باشند.افشین درباره نقش معلم در این مدل گفت: معلم دیگر صرفاً نباید پاسخها را ارائه کند؛ چراکه هوش مصنوعی نیز میتواند بسیاری از پاسخها را در اختیار دانشآموز قرار دهد. نقش اصلی معلم، ساختن موقعیت و ایجاد چالش است تا دانشآموز در آن موقعیت خودش به پاسخ برسد.وی تأکید کرد: در این رویکرد، معلم باید به جای انتقال صرف اطلاعات، مسیر یادگیری را طراحی و دانشآموز را در فرآیند پرسشگری، تجربه، حل مسئله و خلق راهحل هدایت کند.#نسل_چهارم_آموزش#طرح_میناب#آموزش_نوآورانه#تحول_در_مدارس
08:43 - 10 شهریور 1405