هوش مصنوعی صنعتی در این برج فناوری جان میگیرد
در سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران، ساختمانی با عنوان «برج فناوری» ساخته شده که به شرکتهایی اختصاص دارد که بهصورت پیشرفته و با بهرهگیری از هوش مصنوعی در حوزه کاربردهای صنعتی فعالیت میکنند.
گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس؛ در دنیای امروز، اتکا به تجربه و روشهای سنتی دیگر برای اداره تولید، مدیریت منابع و تصمیمگیریهای کلان کافی نیست. پیچیدگی مسائل، سرعت تحولات و رقابت جهانی ایجاب میکند که علم، فناوری و دادههای دقیق در قلب نظام حکمرانی و تولید قرار گیرند. در این مسیر پارکهای علم و فناوری بهعنوان حلقه اتصال میان دانش و اجرا، نقشی حیاتی در انتقال فناوری، پرورش شرکتهای دانشبنیان و تبدیل ایده به راهحلهای عملی دارند. بهرهگیری از ظرفیت این نهادها نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی برای تصمیمسازی هوشمند و حکمرانی مؤثر در دنیای امروز است.اگر اقدامات پارکهای علم و فناوری به درستی و بهصورت کامل محقق شود، چند تحول اساسی در سطح ملی از جمله جهش در تولید محصولات هایتک، مهاجرت معکوس نخبگان، حل مسائل کشور با تکیه بر نوآوری داخلی، رشد صادرات محصولات با ارزش افزوده بالا و اشتغالزایی پایدار برای افراد متخصص رخ میدهد. نهادهایی مثل سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران، از نهادهایی هستند که میتوانند علم را وارد صنعت کرده و در تولید از تحقیق و توسعه استفاده کنند. این سازمان دارای پارک علم و فناوری است که محل استقرار دانشبنیانها و استارتاپها و فناوران است؛ مکانی که ایده به محصول تبدیل میشود. تبدیل ایده به محصول در پارکهای علم و فناوری، مسیر اصلی خلق نوآوری و فناوریهای کاربردی است؛ فرایندی که زمینهساز تقویت اقتصاد مبتنی بر دانش در کشور میشود.برای آشنایی بیشتر با فعالیتهای این پارک با علیرضا عشوری رئیس سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران، گفتوگو کردهایم که در ادامه مطلب میخوانید.
فارس: آقای دکتر با تشکر از این که دعوت ما را پذیرفتید، در پارک شما مهمترین حوزههای شرکتهای دانشبنیان و فناوری که فعالیت میکنند چیست؟عشوری: پارکهای علم و فناوری مثل مراکز رشد دو دسته هستند؛ پارکهای تخصصی و پارکهای جامع. پارکهای تخصصی در یک زمینه کار میکنند. مثل پارک فاوا که در زمینه آی سی تی کار میکند. پارک سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی، پارک جامع است که در زمینههای مختلف فعالیت دارد. از هوا و فضا، مهندسی پزشکی، مگاترونیک است. همچنین فناوری نانو یکی از حوزههایی است که ما از حدود 12 سال پیش با همکاری ستاد ویژه توسعه فناوری نانو داریم همکاری میکنیم که شرکتهایی که در حوزه فناوری نانو و میکروالکترونیک هستند در این پارک حضور دارند. اخیرا هم در زمینه کاربرد هوش مصنوعی در موارد توسعه صنعتی فعالیت میکنیم. این موارد جزو زمینههای اصلی فعالیت شرکتهای فناور ما در پارک سازمان است.
برج فناوری خیام مخصوص شرکتهای فعال هوش مصنوعی
فارس: به هوش مصنوعی اشاره کردید. با توجه به اهمیت این حوزه و استراتژیک بودن آن چه برنامهای در این حوزه دارید؟ عشوری: ما در سازمان یک مجموعهای را تحت عنوان مرکز کارآفرینی و نوآوری در حوزه هوش مصنوعی مولد ایجاد کردیم. ساختمانی تحت عنوان برج فناوری خیام آماده کردیم که اختصاص پیدا کرده به شرکتهایی که به صورت پیشرفته با استفاده از هوش مصنوعی برای کاربرد صنعتی کار میکنند. اقدامات خیلی خوبی در کشور صورت گرفته که ما امیدواریم با حضور این شرکتها و حمایتی که سازمان از آنها میکند از جمله فراهم کردن زیرساختهای مربوط به پردازش سریع در یک دیتاسنتری که در مجموعه سازمان طراحی شده و چندین جی پی یو نصب شده، بتواند زمینهساز توسعه فعالیتها به اندازه بضاعتی که سازمان دارد شود.
فارس: آقای دکتر نظرشما در مورد چالشها و فرصتهای تحقق اقتصاد دانشبنیان با توجه به فعالیتهای پارک چیست؟ عشوری: شرکتهای دانشبنیان یا فناور به طور کلی یک مزیت نسبی در کشور ما برای توسعه اقتصاد دانشبنیان هستند. یعنی ما اگر قرار است که اقتصاد برپایه دانش را توسعه دهیم، ابزار و لوازمی که ما داریم همین شرکتهای فناور و دانش بنیان است که عموما در مراکز رشد و پارکهای علم و فناوری مستقر هستند و طبیعتا اگر میخواهیم این توسعه سریعتر شود، باید کمک کنیم به توسعه فعالیتها در مجموعه پارک علم و فناوری. ما در حال حاضر در کل کشور حدود 59 پارک علم و فناوری داریم که پارکهای استانی، دستگاهی و بخشی پارکهایی هستند که در دانشگاهها و موسسات پژوهشی فعالیت میکنند و یکی از چالشهای این پارکها، کمبود منابع مالی برای حمایت از شرکتهای فناور و دانشبنیان در مجموعهشان است. طبیعتا با کمک به پارکهای فناوری، شرکتها میتوانند روند فعالیتها و توسعه کار خود را شتاب بیشتری دهند و به توسعه آنها کمک کنند.
ظرفیت بالای اعتبار مالیاتی در کمک به اقتصاد دانشبنیان
فارس: آیا با اجرای دقیق قانون جهش تولید دانشبنیان میتوان تاحدی منابع مالی را تأمین کرد؟عشوری: قانون جهش تولید یکی از قوانین بسیار خوبی است که در کشور مصوب شده و ظرفیت بسیار بالایی دارد. در بخشهای مختلف این قانون، از جمله اعتبار مالیاتی و مالیات بر ارزش افزوده، میتواند کمک کند منابع مالی خوبی را در اختیار پارکهای علم و فناوری و همینطور شرکتها بهخصوص شرکتهایی که در مراکز رشد، در مرحله پیشرشد و رشد هستند، قرار دهد. و جدای از ظرفیت قانون جهش، هم بحث توجه به بودجه پارکهای علم و فناوری هم به نظرم از اهمیت زیادی برخوردار است.
فارس: تا جایی که من اطلاع دارم، خیلی از پارکها هنوز از این ظرفیت قانونی برای تأمین مالی استفاده نکردهاند. نظر شما در این باره چیست؟عشوری: استفاده از این ظرفیت بستگی به شرایط استانی هم دارد زیرا من رئیس کمیسیون دائمی منطقه 5 فناوری هستم که شامل استانهای اردبیل، قزوین، قم و گیلان است و بازدیدهای میدانی از این پارکها داشتم. در بعضی از استانها با حمایت استانداران، فعالیتهای خیلی خوبی انجام شد. حتی بیش از انتظار ما که در یک استان انتظار است و در برخی از استانها این حمایت ها کمتر بوده است. طبیعتا نیاز است که هم استانداران استانهای مختلف توجه کنند، هم مسئولین سازمان برنامه و بودجه استان این توجه را داشته باشند که بتوانند به پارک علم و فناوری استان خود، برای توسعه فعالیتهای شرکتهای فناوری و دانشبنیان کمک کنند.
۳۱۸ محصول دانشبنیان در این پارک تولید میشود
فارس: چند شرکت درپارک مستقر هستند و چه تعداد از این شرکتها دانشبنیان هستند؟عشوری: در حال حاضر حدود 160 شرکت فناور در پارک علم و فناوری سازمان مشغول به فعالیت هستند و از این تعداد بیش از 100 شرکت دانشبنیان هستند. البته اصطلاح معمولی است که میگویند شرکتهای دانشبنیان در واقع محصولات دانشبنیان هستند و باید بگوییم شرکتهایی که محصولات دانشبنیان دارند.حدود 318 محصول دانشبنیان در پارک علم و فناوری سازمان در حال تولید است. این هم اشاره کنم که فرق بین شهرکهای صنعتی و پارکهای علم و فناوری این است که در شهرکهای صنعتی عموما واحدهای تولیدی هستند که تولید انبوه دارند در حالی که در پارکهای علم و فناوری، شرکتهایی هستند که بخش تحقیق و توسعه فعال و قوی دارند و اگر تولید کنند، بهصورت محدود یا سفارشی است. قرار نیست در پارک علم و فناوری تولید انبوه صورت بگیرد. در حوزه های خاصی مثل حوزههای نفت و گاز و پتروشیمی و یا هوافضا، تیراژ تولید،خیلی بالا نیست و عموما اینها در شرکتهای مستقر در پارکهای فناوری انجام میشوند. یعنی برای شرکتهایی که قرار هست تولید انبوه کنند، مقرون به صرفه نیست که مثلا بیایند روی تعداد 150 یا 200 قطعه کار کنند در حالی که برای شرکتهای دانش بنیان این امکان پذیر است. مضاف بر اینکه این قابلیت و توانایی را دارند که بتوانند بر اساس آن بخش تحقیق و توسعه قوی که دارند، روی موضوعات مختلف کار کنند و این طور نباشد که مثلا روی یک یا دو محصول سالها بخواهند تولید یکنواخت و مثلا ثابتی را داشته باشند. آنها دائم در حال ارتقای محصولات خود هستند و موضوعات جدیدی را کار میکنند.
فارس: یک سئوال در همین مورد و ارزیابی دانشبنیانها در دوره جدید معاونت داشتم. این که قرار است که محصولات دانشبنیان خودکار تمدید نشوند و دوباره ارزیابی بشود. نظرتان در این مورد چیست؟ عشوری: به هر حال این کار خیلی خوبی است که نشان میدهد که سطح ابتکار و نوآوری در شرکتهای دانش بنیان باید در حال ارتقا باشد. محصولی که مثلا 5 سال پیش دانشبنیان بوده، الان الزاما دانشبنیان نیست و اگر آن شرکتها نتوانند آن تحرک و پویایی را در بخش تحقیق و توسعه خود داشته باشند، طبیعتا حاشیه امنی برای آنها نیست که چون یک بار دانشبنیان شدهاند، سالهای سال دانشبنیان هستند. خوب است که به دنبال ارتقای بخش تحقیق و توسعه خود باشند.فارس: آیا در پارک شرکتهایی دارید که در حوزه صادرات فعال بوده و ارزآوری داشته باشند؟ عشوری: بله؛ ما شرکتهایی داریم که محصولات صادراتی دارند و ارزآوری هم دارند اما به خاطر شرایط تحریم بعضا نمیتوانند مستقیم محصولات را صادر کنند و ناچار میشوند محصولات خود را به صورت قطعاتی منفصل به یک کشور دیگه منتقل کنند و در آنجا مونتاژ شده و تحت یک نام تجاری دیگر صادر شود. اینها از محدودیتها و مشکلاتی است که تحریم برای این شرکتها ایجاد کرده است. البته هنوز نیازهای داخلی ما اینقدر زیاد است که اولویت اول تولید برای داخل است اگرچه کسب درآمد ارزی برای همه شرکتها مهم است. هنوز خیلی از بخشها هنوز نیازهای داخل را نمیتونیم تأمین کنیم و هنوز درخواست برای تأمین قطعات در داخل کشور خیلی زیاد است.
فارس: آقای دکتر تعدادی نیروی انسانی که در شرکتهای پارک مستقر هستند و این که به طور میانگین در چه سطح تحصیلاتی هستند؟ عشوری: در پارک سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران، بیش از 2 هزار نفر نیروی متخصص درحال حاضر مشغول به کار هستند. از این تعداد در تقسیم بندی خیلی کلی، از نظر سطح تحصیلات، بیش از 2 هزار نفر دارای مدرک دکترا یا PHD تخصصی هستند. بیش از 600 نفر، دارای مدرک کارشناسی ارشد، حدود800 نفر، در مقطع کارشناسی و بقیه تکنسین هستند. جمع افرادی که در این شرکتها کار میکنند همه دارای تحصیلات دانشگاهی هستند.از همه مهمتر اینکه این افراد میانگین سنی خیلی پایینی دارند. میانگین سنی افرادی که در این شرکتها کار میکنند، حدود 35 سال است. یعنی اکثرا نیروهای جوان هستند که تازه فارغ التحصیل شدند و بسیار خوشفکر و فعال در حوزههای مختلف کاری خودشان هستند.
وقتی پارکها میتوانند به حل مسائل کشور کمک کنند
فارس: لطفا در مورد رویکرد مسئلهمحور در این پارک بفرمایید.عشوری: شرکتهای فناور یا دانشبنیان همه خصوصی هستند. شرکتهای دولتی نیستند که مثلا در پایان ماه از طرف دولت به اینها بودجه یا اعتباری یا حقوقی پرداخت شود. قطعا اینها به دنبال حل مسائلی هستند که در بخشهای مختلف کشور وجود دارد تا از طریق حل آن مسائل و تجاریسازی محصولات بتوانند شرکت را سرپا نگه دارند. پس این طبیعت و ذات این شرکتها است که به دنبال مسائل و مشکلات موجود در کشور باشند. این ویژگی اصلی شرکتهای فناور است. فقط هم بحثهای صنعتی نیست بلکه در حوزههای کشاورزی، علوم انسانی، بانکداری و زمینه های مختلفی مثل ای-گرافیک، ای-بنکینگ است؛ نمونههای مختلفی که الان در دنیا کار میکنند و در حال توسعه است. در ایران هم خوشبختانه در این زمینهها شرکتهای فناور و جوانان کشور کار میکنند و پیشرفتهای خیلی خوبی هم داشتند.
ارتباط دانشبنیانها با صنایه از طریق پارکهای فناوری
فارس: آیا خود پارک با صنایع ارتباط دارد که نیازهای صنایع را بگیرد و بعد به شرکتها عرصه کند؟عشوری: هم پارک این ارتباط را دارد و هم خود سازمان پژوهش علمی و صنعتی ایران به عنوان حامی این شرکتهای فناور و دانشبنیان. به این ترتیب که گاهیپیش میآید که شرکتهای بزرگ مثلا مثل پتروشیمیها، صنایع نفت، حاضر نمیشوند یا اعتماد نمیکنند که با یک شرکت بخش خصوصی که سابقه خیلی زیادی هم ندارد وارد یک قرارداد سنگین شوند و اینجا نیاز است که یک ارگان دیگری اینجا به عنوان واسطه عمل کند و سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران به جهت حمایت از این شرکتها، خودش رأسا قرارداد را با آن مجموعه و کارفرما منعقد میکند و تعهدات و تضامین لازم را میدهد برای اینکه آن شرکت بتواند این کار را انجام دهد. به هر حال انجام کار تحقیقاتی آن هم برای بار اول دارای ریسک است و یک مجموعههایی باید این ریسک را بپذیرند. حالا صندوقهای پژوهش و فناوری میتوانند پذیرای این ریسک باشند و ضمانتنامه در اختیار کارفرما قرار دهند. در برخی موارد هم مثلا سازمان پژوهشها که یک موسسه حامی پژوهشگر و نوآور و مخترعین هستند، این کار را انجام میدهد.
فارس: سازمان با توجه به قدمتی که دارد، وضعیتش در رتبهبندی مراکز تحقیقاتی و پژوهشی کشور چگونه است؟ عشوری: اخیرا گزارشی را مرکز ISC (پایگاه استنادی علوم جهان اسلام) اعلام کرده که از بررسی حدود 60 موسسه پژوهشی کشور خوشبختانه سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران حائز رتبه نخست شده و در اکثر شاخص ها هم دارای رتبه اول است. کسب رتبه نخست برای سومین سال پیاپی است که به دست میآید که نتیجه زحمات و تلاشهای همه همکاران من در بخشهای پژوهشگاه فناوریهای نوین، پارک علم و فناوری و همه همکارانی که در بخشهای مختلف پشتیبانی هستند. کسب این رتبه، یک کار تیمی و گروهی است که انجام شده که باعث افتخار برای سازمان پژوهشها و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است.یک نکته عرض کنم. به هر حال یک تجربه نسبتا جدیدی برای موسسات پژوهشی یا دانشگاهی ما است که در دل خودشان میزبان پارکهای علم و فناوری باشند. شاید یک مقدار عجیب باشد که یک بخش دولتی بخواهد میزبان یک بخش خصوصی باشد که انتظارات خاصی را دارد که متفاوت از معیارها و شاخصهایی است که ما در دستگاه دولتی داریم. اما نکته جالبش این است که در کمتر از 20 سال فعالیت در اول مرکز رشد و بعد پارک سازمان پژوهشها، الان این مجموعه از خود سازمان پژوهشها بزرگتر شده است؛ یعنی پارک علم و فناوری سازمان از مادر خودش یعنی سازمان پژوهشها بزرگتر شده است.
مجموعه پرسنل ما اعم از هیئت علمی و کارکنان در مجموعه سازمان پژوهشها کمتر از 400 نفر است؛ در حالی که بیش از 2 هزار نفر نیروی جوان متخصص در پارک سازمان با زمینه های تخصصی خیلی خوب و پیشرفته فعالیت میکنند. گردش مالی که این شرکتها دارند، چندین برابر گردش مالی سازمان پژوهشها است.تنوع محصولات و نوع محصولات دانشبنیان هم خیلی زیاد است و این نشان میدهد که چقدر حمایت از این شرکتهای دانش بنیان و فناور میتواند کمک کند. این در حالی هست که کشور دچار تحریمهای خیلی شدید است و گاهی شرکتهای مهم و بزرگ صنعتی که سالهای سال فعالیت میکردند به خاطر همین شرایط اقتصادی سخت نمیتوانند فعالیت خود را ادامه دهند و دچار مشکلات کاری هستند در حالی که این شرکتها به راحتی کار خود را توسعه میدهند و حتی از دل این شرکتها شرکتهای زایشی درمیآِید. ما در مجموعه خودمان داشتیم که شرکتهای جدیدی از دل یک شرکت زایش کرده و خارج شده که نشان میدهد از نظر سطح فناوری و نوآوری دارای فعالیت پویایی هستند.#مدیریت_علمپایه#پارک_علم_و_فناوری#اقتصاد_دانشبنیان#اقتصاد #تبدیل_ایده_به_محصول
07:48 - 23 تیر 1404
0 بازدید