پرتوهای پرکاربردی که به زندگی مردم رسیدند
پرتودهی که تا چند سال پیش تنها در یک مرکز خاص انجام میشد، حالا با راهاندازی مراکز متعدد در استانهای مختلف، وارد زندگی روزمره مردم شده و نقش مهمی در سلامت، کشاورزی و صنعت ایفا میکند.
گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس؛ در سالهای اخیر، استفاده از فناوری پرتودهی که پیشتر محدود به مراکز خاصی بود، با گسترش سامانههای پرتودهی در نقاط مختلف کشور به شکل چشمگیری افزایش یافته است. این فناوری که کاربردهای گستردهای در سلامت، کشاورزی و صنعت دارد، اکنون با افزایش ظرفیت و توسعه زیرساختها، به یکی از ضروریترین خدمات سازمان انرژی اتمی تبدیل شده و نقش مهمی در بهبود کیفیت محصولات، کاهش ضایعات کشاورزی و ارتقای امنیت غذایی ایفا میکند.
انتقال دستاوردهای هستهای به زندگی مردم
در کشور تا سال ۱۴۰۰ در حوزه کاربرد پرتوها صرفاً یک سامانه پرتابل گاما وجود داشت که به یک کارخانه لپه پاککنی اجاره داده بودند. این در حالی است که پرتودهی، ضروریترین و برجستهترین نوع خدمت سازمان انرژی اتمی برای برخوردار کردن مردم از فناوری هستهای است. درواقع فناوری پرتودهی یکی از مهمترین ابزارهای سازمان انرژی اتمی برای انتقال دستاوردهای هستهای به زندگی مردم است.در تهیه سند راهبردی ۲۰ ساله سازمان، توسعه سامانههای پرتودهی و توجه ویژه به بخش سلامت و امنیت غذایی، با اهتمام ویژه دنبال شده است. از اینرو سمزدایی و آفتزدایی از محصولات کشاورزی که موجب کاهش ضایعات محصولات کشاورزی و بهبود قابلیت نگهداری در انبار میشود، در برنامه قرار گرفت و عملیات طراحی، ساخت و ایجاد این مراکز با مشارکت بخش خصوصی آغاز شد. با عملیاتی شدن این مراکز، با استفاده از پرتودهی برای سمزدایی و آفتزدایی محصولات کشاورزی، میتوان به محصولات باکیفیتی رسید که ماندگاری آنها در انبار افزایش مییابد.
گسترش مراکز پرتودهی بومی؛ ورود فناوری هستهای برای رونق اقتصاد ملی
در ادامه روند توسعه مراکز پرتودهی، علاوه بر مجتمعهای قدیمی و فعال مانند مجتمع پرتو فرایند ایران مرکزی در یزد، مجتمع پرتو فرایند شمال غرب در بناب و سامانه گامای تهران، سامانههای پرتودهی جدیدی نیز در استانهای اصفهان، خوزستان و قزوین راهاندازی و به بهرهبرداری رسیدهاند. همچنین برنامهریزیها و اقدامات لازم برای ایجاد مراکز مشابه در استانهای اردبیل، خراسان رضوی، گیلان و همدان در حال انجام است تا پوشش این خدمات در سراسر کشور به شکل گستردهتر و متوازنتری فراهم شود.امروز ۱۰ مرکز پرتودهی جدید ایجاد شده، بهرهبرداری شده یا بهزودی به بهرهبرداری خواهد رسید تا برای نخستین بار پس از سالها فناوری هستهای بصورت ملموس وارد زندگی مردم شود و در اقتصاد ملی تأثیرگذاری کند. نکته حائز اهمیت اینکه کلیه سامانههای مولد پرتو، به صورت بومی (در ایران) ساخته میشوند.این مراکز با افزایش ظرفیت تولید و بهبود کیفیت محصولات کشاورزی، کاهش ضایعات و افزایش ماندگاری مواد غذایی، زمینه را برای صادرات بیشتر و کاهش وابستگی به واردات فراهم میکنند.همچنین بهرهگیری از فناوری پرتودهی در صنایع پزشکی و تولید تجهیزات، موجب افزایش ارزش افزوده داخلی و توسعه بازارهای جدید شده است. به این ترتیب، توسعه این زیرساختها نه تنها به بهبود کیفیت زندگی مردم کمک میکند، بلکه باعث رونق اقتصادی و ایجاد فرصتهای شغلی در بخشهای مختلف کشور نیز میشود.
رشد چشمگیر سامانههای پرتودهیجدول زیر عملکرد سامانههای پرتودهی در ۵ سال گذشته را نشان میدهد که رشد چشمگیری در میزان پرتودهی محصولات غیرپزشکی، تجهیزات پزشکی و محصولات کشاورزی دیده میشود.
این آمارها بیانگر توسعه سریع، بهرهوری بالاتر و گسترش کاربردهای فناوری پرتودهی در کشور طی پنج سال گذشته است. طبق این آمار عملکرد سالیانه خدمات پرتودهی سازمان انرژی هستهای (محصولات کشاورزی، پزشکی و پلیمر رول حرارتی سیم و کابل)، در حال حاضر به بیش از 3.5 (سه و نیم) برابر سال ۱۴۰۰ افزایش یافته است.این رشد چشمگیر نشاندهنده توسعه گسترده زیرساختها، افزایش ظرفیت پرتودهی در سایتهای مختلف و همچنین افزایش تقاضا و کاربرد فناوری پرتودهی در صنایع گوناگون کشور است یعنی افزایش بهرهوری و گستردگی کاربردها، باعث شده تا تقاضای صنایع مختلف برای استفاده از این فناوری بالا برود.گسترش سامانههای پرتودهی در کشور علاوه بر تأثیرات مهم در سلامت، امنیت غذایی و صنعت، باعث شده فناوری هستهای بهطور مستقیم و ملموس وارد زندگی روزمره مردم شود. با کاهش ضایعات محصولات کشاورزی، افزایش ماندگاری مواد غذایی و بهبود کیفیت تجهیزات پزشکی، مردم بهصورت عینی از مزایای این فناوری بهرهمند شدهاند. این پیشرفتها که با ساخت بومی سامانههای پرتودهی محقق شده، نه تنها اقتصاد ملی را تقویت کرده، بلکه رفاه و کیفیت زندگی شهروندان را نیز بهطور محسوس ارتقا داده است.#سازمان_انرژی_اتمی_ایران#فناوری_هسته_ای#پرتودهی#امنیت_غذایی 03:44 - 11 خرداد 1404