نوتیفیکیشن قدرت و اصلاح خطای ادراکی آمریکا
قدرت صرفاً به میزان منابع مادی یک کشور مثل جمعیت، اقتصاد، فناوری یا توان نظامی محدود نمی‌شود. چیزی که رفتار اضلاع یک جنگ را شکل می‌دهد، ادراکی است که از قدرت بازیگران شکل‌گرفته باشد.
فارس - خط رهبری: تهران که از صدای انفجار تهی شد، صحنه نبرد ایران و طرف آمریکایی جنس دیگری برای پوشیدن پرو کرد و چهره جنگ تحمیلی سوم را هر روز تغییر داد. هر چند این تعدد تاکتیک‌های جنگ را باید در نسبت خلق قدرت برای کشور بررسی کرد. عزت، زبان بازدارندگیقدرت صرفاً به میزان منابع مادی یک کشور مثل جمعیت، اقتصاد، فناوری یا توان نظامی محدود نمی‌شود. چیزی که رفتار اضلاع یک جنگ را شکل می‌دهد، ادراکی است که از قدرت بازیگران شکل‌گرفته باشد؛ یعنی دولت‌ها بر اساس آنچه باور می‌کنند طرف مقابل قادر به انجام آن است، تصمیم می‌گیرند. در واقع، واقعیت‌های مادی تنها زمانی به قدرت سیاسی تبدیل می‌شوند که دیگر بازیگران نیز آن را به رسمیت بشناسند و در محاسبات خود لحاظ کنند. یک کشور ممکن است از ظرفیت‌های گسترده اقتصادی یا فناورانه برخوردار باشد اما اگر نتواند این ظرفیت را به شکلی معتبر به دیگران نشان دهد، بخشی از قدرت بالقوه آن بلااستفاده باقی خواهد ماند. به همین دلیل، انتقال سیگنال قدرت یکی از مهمترین مقوله‌هایی است که تعاملات خارجی عزتمندانه را شکل می‌دهد.
«عزت به معنای ساخت مستحکم درونی یک فرد یا یک جامعه است که او را در مقابله‌ی با دشمن، در مقابله‌ی با موانع، دارای اقتدار میکند و بر چالش‌ها غلبه می‌بخشد.» ۱۳۹۱/۰۳/۱۴ این مفهوم از عزت در ادبیات امام شهید، به معنای آن است که ایران اسلامی نباید به شکلی رفتار کند که طرف مقابل جنگ به این جمع‌بندی برسد که می‌تواند با فشار و تهدید، اراده او را تغییر دهد. در واقع، عزت ارتباط مستقیمی با مسئله اعتبار دارد؛ یعنی اینکه دیگر بازیگران، توانایی یک کشور برای دفاع از منافع خود را چگونه می‌بینند.
نوتیفیکشن‌های قدرتمندانهفرستادن پیام قدرت، نخستین محصول خود را در افزایش بازدارندگی دِرو میکند. هنگامی که یک حاکمیت این تصور را به وجود بیاورد که هزینه هرگونه اقدام خصمانه علیه او بسیار سنگین خواهد بود، انگیزه دشمن برای خلق تنش یا افزایش فشار کاهش می‌یابد. این بازدارندگی به‌صرف داشتن ابزار قدرت وابستگی ندارد و نقطه کانونی، درک دشمن از این است که ابزار در زمان لازم مورداستفاده قرار خواهد گرفت. به همین دلیل، جنگ زمانی آغاز یا تشدید می‌شوند که ضعف آن کشور در ذهن رقیب شکل گرفته باشد. مصداق پیام قدرت، در تهدید معتبر ایران قابل رویت بود که با حمله‌ی رژیم صهیونیستی به ضاحیه بیروت، شمال سرزمین‌های اشغالی موشک‌باران شد. یا در حمله‌ی غافلگیرانه به منافع آمریکایی‌ها در اردن، محاسبات دشمن تغییرات جدی به خود دید. اهمیت چنین اهدافی فرای میزان خسارت مادی واردشده، به پیام سیاسی بازمی‌گردد که در آن خطوط قرمز پررنگ و توان پاسخ ایران به هرگونه تحرک خصمانه روشن می‌شود. تثبیت پروازهای ایرانی به صنعا نیز چهره‌ی دیگری از این نوتیفیکیشن‌های قدرتمندانه است.
از طرف دیگر ارسال پیام قدرت به دشمن، دست دیپلماسی را در جنگ خود پر میکند و شیب الاکلنگ مذاکرات را برای ایران پایین می‌آورد. اساسا مذاکره عرصه ارزیابی مستمر توازن قواست. هیچ مذاکره‌ای در خلأ اتفاق نمی‌افتد؛ طرفین مذاکره پیش از هر توافقی، میزان مقاومت و هزینه‌های احتمالی طرف مقابل را محاسبه می‌کنند. در صورتی که میز گفت‌وگوی سیاست خارجه به‌عنوان میزناهارخوری درک شود، راهبرد قدرت نیز جایش را به دست و روبوسی خواهد داد. یا قیاس دیگرش برای خانواده مقتولی است که به‌جای مراجعه به دادگاه کیفری، به دنبال میانجیگری در شورای حل اختلاف بروند.
خطای محاسباتی آمریکا در برابر ایرانکشوری که قدرتمند ادراک می‌شود، در مذاکرات امتیازات بیشتری به دست می‌آورد، زیرا طرف مقابل احتمال موفقیت راهبرد فشار یا فرسایش را کم ارزیابی میکند. در مقابل، کشوری که نشانه‌های ضعف از خود بروز دهد، حتی اگر در واقعیت از ظرفیت‌های قابل توجهی برخوردار باشد، ممکن است در معرض فشارهای بیشتری قرار گیرد؛ زیرا طرف مقابل هزینه اقدام علیه آن را پایین‌تر تصور میکند. تجربه تاریخی نیز نشان داده است که بارها دولت‌ها به دلیل برداشت ضعف طرف مقابل دست به اقدام امنیتی زده‌اند. ناو جرالد فورد که در خیال ترامپ باید موقع خواباندن دستی برای حرکت از آمریکا، ایرانی‌ها را تسلیم می‌کرد، آخرسر برای تعمیرات راهی خانه شد. این یعنی کیلومترشمار ناو جنگی، نتوانسته پیام قدرت آمریکا را به ایران ارسال کند و راهبردهای این کشورها را به اختلال بیندازد؛ زیرا از ابتدا بر مبنای یک خطای ادراکی از ضعف ایران مخابره شده بود.
کشوری که در جنگل جهانی ضعیف یا مردد به نظر برسد، دیگر بازیگران را به درخواست امتیازات بیشتر یا حتی نقض تعهدات تشویق میکند. برای مثال آلمان بارها در اروپای پیش از جنگ جهانی دوم با گرفتن امتیاز و ضعیف‌پنداری رقبا، جاه‌طلبی بیشتری را در فتح قاره سبز پیگیری کرد. این کشورها بخش مهمی از تصمیم‌های خود را بر پایه نشانه‌ها و سیگنال‌هایی که از رفتار و مواضع دولت‌ها بروز دارد، بنا می‌کنند. اگر این سیگنال‌ها حاکی از انسجام داخلی و وجود اراده سیاسی باشد، رقبا راهبردهای محتاطانه‌تری اتخاذ می‌کنند. اما اگر پیام‌های متناقضی که نشانه‌های اختلاف داخلی دارد مخابره شود، شکل‌گیری تصویر ضعف اجتناب‌ناپذیر خواهد بود. نهایتا این برداشت می‌تواند به اقدامات تهاجمی یا ماجراجویی‌های امنیتی دشمن منجر شود. تجربه‌ای که بریتانیا و فرانسه با بخشندگی دربرابر آلمان، به جنگ جهانی کشاندند.
تصویر قدرت، سلاحی پیش از شلیکیکی دیگر از واضح‌ترین شاهدهای بستن اعلان‌های قدرت، در لیبی ۲۰۰۳ اتفاق افتاد. معمر قذافی با امید تعارف بشقاب ابزارهای بازدارنده خود، دل به خوردن دسر ناتو بسته بود؛ درحالی‌که وعده ضیافت و سفره عادی‌سازی روابط با غرب اساساً پهن نبود. امروز تجربه لیبی به‌عنوان نمونه‌ای از اهمیت بازدارندگی برای هر ۱۹۵ کشور جهان درس عبرت است.
«تصویر» یک کشور در اذهان، قبل از شلیک اولین گلوله یا امضای هر توافق، بر محاسبات راهبردی اثر می‌گذارد همان‌طور که ذهنیت ایران قوی و مستقل بعد از جنگ تحمیلی سوم به‌وضوح قابل‌دیدن است. در جنگ‌ها، نبرد اصلی پیش از میدان نظامی، در عرصه ادراک آغاز می‌شود و کشورها تلاش می‌کنند میزان آمادگی خود را به دشمنان خود نشان دهند. در نتیجه، کشوری که بتواند به طور مستمر پیام انسجام و توان اعمال قدرت را منتقل کند، شکل‌دهی به رفتار سایر اضلاع جنگ را نیز در سبد خرید خود قرار می‌دهد؛ زیرا در نظام جهانی، بخشی از قدرت در توانایی متقاعدکردن دیگران به امکان انجام آن اقدام نهفته است و امروز «عزّت مردم در کشور ما، بر اثر همین روح استکبارستیزی است.» ۱۳۷۷/۱/۱
15:56 - 15 اوت 2026
