جهاد خیابان، میدان تربیت معنوی کودکان
فاطمه مغیثی دکتری رشته الهیات و معارف اسلامی دانشگاه ادیان و مذاهب و عضو هیات علمی دانشگاه فرهنگیان، یادداشتی با عنوان «جهاد خیابان، میدان تربیت معنوی کودکان» در ویژه نامه نخبگانی "دفاع رمضان، بعثت مردم" منتشر کرد.
یکی از موثرترین شیوه های تربیت معنوی کودکان، قرار گرفتن در «اتمسفر معنوی» است. «اتمسفر معنوی» معنای برون داد لایه های عمیق و درونی ارزش های معنوی را به همراه دارد. به تعبیر دقیق تر زمانی رخ می دهد که مجموعه عوامل متعدد به صورت منسجم و زنجیره وار در کنار یکدیگر قرار می گیرند تا یک هدف را تحقق بخشند. در «اتمسفر معنوی» مولفه های متعددی از معنویت به ظرافت در هم تنیده می شود. این مولفه های معنوی هر کدام نقش قطعه پازلی را ایفا می کند که بناست تصویری از درونی سازی یک یا چندین مفهوم ارزشی اعتقادی- فرهنگی را رقم بزند.الف) مولفه «الگوسازی معنوی» در تربیت معنوی اولین و مهم ترین مولفه به شمار می رود. در قرآن کریم زمانی که خداوند در مقام بیان مسیر راهگشا برای جویندگان راه حق است، می فرماید: «لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا»(احزاب:33) اینجاست که معرفی یک الگو، آن هم شخصیت چند ساحتی حضرت رسول اکرم(صلی الله علیه و آله) ضرورت دارد تا معنویت پیامبرانه را در قالب یک بشر به تصویر کشد. البته باید متذکر شد پیامبری که در شمایل انسان زیست می نمود، ساحت وحی پیامبرانه ای داشت که ایشان را از تمامی انسان ها متمایز می ساخت چنانکه قرآن کریم می فرماید:« قُلْ إِنَّما أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ یُوحى إِلَىَّ»(کهف: 110) در جهاد خیابان نیز با تسمک به ولایت فقیه که امتداد ولایت رسول الله است(امام خمینی، ۳۰ مهر ۱۳۵۸) ، همچنین تشییع پیکرهای شهدا و دیدن سربازان جان برکف انقلاب، «الگوسازی معنوی» تحقق می یابد.
ب) مولفه «شور و هیجان معنوی» در تربیت معنوی کودکان نقش بسزایی دارد. ضمیمه شدن عامل هیجانی مثبت به همراه یک آموزه تربیتی دینی موجب شکل گیری و تثبیت آن آموزه می گردد. به هر میزان که هیجان ایجاد شده در میزان فراوانی بستری غیر تصنعی داشته باشد، درونی سازی آن آموزه به شکل عمیق تری اتفاق می افتد. تجلیگاه آن در جهاد خیابان آنجاست که هر شب ملت غیور ایران در ساعتی مقرر در جهاد خیابان حضور یافته و هم نوا شعارهای حماسی سر می دهند و تنوع بسیاری از هیجان در لوح جان کودکان ایرانی به جای می ماند.ج)« استفاده از هنر» مولفه ای است که مسیر تربیت را کوتاه و هموار می سازد و با آن متربی یک شبه ره صد ساله می پیماید. همچنان که رهبر عزیز شهید نیز تاکید فراوانی بر زبان هنر داشتند، می تواند نسل های پسینی انقلاب اسلامی را در راستای اهداف والا و آرمان های انقلاب اسلامی تربیت نماید. در میدان خیابان در قالب های متنوع مانند عروسک های دست ساز، ماکت های تابوت سران کفر، سرودخوانی حماسی کودکان، بهره مندی از طنز جنگ، ساخت موشک، پرچم کشیدن با رنگ پوستی، موسیقی های هدفمند، نقاشی ها و ... سطح فرایند درونی سازی ارزش های مقاومت را ارتقا می بخشد. حتی نمادسازی نیز در این قافله با نماد مشت پیروزی به صورت مشت گره کرده دست چپ به یاد دست رهبر عزیزمان در هنگام شهادت، وارد صحنه اثربخشی شده است.
د) «بازی محوری» مولفه ای است که تربیت معنوی کودک و نوجوان را در طول دستیابی به ارزش های درونی فرهنگ مقاومت بسیار هموار می سازد. بازی، نخستین و مهم ترین نیاز رشدی یک کودک به شمار می رود. از این رو می توان مفاهیم و ارزش ها را در میان آن جاسازی نمود. بازی به صورت فردی و جمعی با رویکرد مقاومت در برخی موکب های مسیر راهپیمایی تجمعات شبانه به چشم می خورد. چنین بازی هایی به کودک فرهنگ وثیق و معارف دقیق مقاومت را آموزش می دهد و بدین سان تعلیم و تربیت معنوی در میدان خیابان، کودکان را با بینش و کنش جهادی همراه می نماید. ه ) مولفه «وحدت میان مردم» به مثابه فعال سازی نیرویی از نیروهای الهی دست تربیت معنوی بر سر تمام مردم و خصوصا کودکان می کشد. در معنویت اسلامی وحدت میان مردم با تعبیر اینکه همه عالم تجلیگاه صفات جلال و جمال الهی هستند، بروز و ظهور می یابد. یکپارچگی و یک رنگی در انتخاب اهداف از سوی مردم غیور ایران و حضور در صحنه جهاد خیابانی به وضوح قابل رویت است.
در این مورد حضرت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) می فرماید:«سَيَأْتِي قَوْمٌ مِنْ بَعْدِكُمْ الرَّجُلُ اَلْوَاحِدُ مِنْهُمْ لَهُ أَجْرُ خَمْسِينَ مِنْكُمْ. قَالُوا: يَا رَسُولَ اَللَّهِ نَحْنُ كُنَّا مَعَكَ بِبَدْرٍ وَ أُحُدٍ وَ حُنَيْنٍ وَ نَزَلَ فِينَا اَلْقُرْآنُ! فَقَالَ: إِنَّكُمْ لَوْ تَحَمَّلُوا لِمَا حُمِّلُوا لَمْ تَصْبِرُوا صَبْرَهُمْ.» بهزودی بعد از شما گروهی میآیند که پاداش یک نفر از آنها بهاندازه پاداش پنجاه نفر از شماست. آنها گفتند: ای رسول خدا(ص)، ما در جنگ بدر و احد و حنین با تو بودیم و درباره ما قرآن نازل شده است. رسول خدا (ص) فرمود:آنچه را آنها به دوش گرفتند، اگر بر دوش شما مینهادند، مثل آنها صبر و استقامت نمیکردید.( بحارالأنوار، ج ۵۲، ص ۱۳۰) اینجاست که به تعبیر رهبر شهید مردم ایران مبعوث شدند. بعثتی که می تواند تاب و توان این بار سنگین را بر دوش مردم ایجاد نماید.
جمع بندیجهاد خیابانی هر چند وظیفه دینی، شرعی و ملی مردم ایران است اما لایه های تاثیرگذاری آن پا را فراتر گذاشته و ساحات چندجانبه ای از تربیت معنوی را رقم می زند. این تربیت معنوی خصوصا در کودکان و نوجوانان ایرانی مشهود است و می توان آن را به عنوان بخشی از بعثت مردم دانست. مولفه ها و زیرساخت های تربیت معنوی درجهاد خیابانی شامل الگوسازی معنوی، شور و هیجان معنوی استفاده از هنر، بازی محوری و وحدت میان مردم می شود. هر کدام از این مولفه ها در کنار یکدیگر منظومه واحدی از تربیت معنوی کودکان را در عصر حاضر به نمایش می گذارد. در نهایت باید دانست جهاد خیابان تجلی بخش تمام این مولفه هاست و به تعبیر روایت«العلم من الصغر کالنقش فی الحجر» را در تربیت والای معنوی کودکان رقم می زند و شخصیت یابی معنوی کودکان در «اتمسفر معنوی» به زیبایی سامان می یابد.
11:58 - 21 اردیبهشت 1405
1 واکنش
12٫2k بازدید
