اهمیت و کاربرد های علوم شناختی
دنیای آینده، دنیای شناخت است. مساله اصلی که در 100 سال گذشته توجه بشر را به خود جلب کرده است. توسعه فناوری و دستیابی به ابزارآلات پیشرفته، امور تکراری و روزمره و حتی برخی مسائل پیچیده و دشوار را برای انسان حل کرد و جذابیت این موضوع برای بشر به حدی بود که آرمان او را به افق های بالاتری سوق داد. آیا ماشین هم می تواند بیندیشد و مستقلا تصمیم بگیرد؟ آیا می توان بدون واسطه با جهان پیرامون تعامل داشت؟ آیا مغز انسان قابلیت نمونه سازی و الگوگیری دارد؟ و سوالات مشابه دیگری که مستلزم درک عمیقی از مغز و شناخت انسان بوده و حرکت به سمت تحقق سطوح مختلف آن را به دنبال داشته است. اینگونه شاخه علوم شناختی در کنار هوش مصنوعی در سال 1956 پا به عرصه وجود نهاد.هم اکنون علوم شناختی به یکی از محوریترین زمینههای تحقیقاتی تبدیل شده است که تاثیرات گستردهای بر زندگی روزمره انسانها دارد. تاثیراتی که برخی از جنس بهینه سازی فناوری ها با الگو گرفتن از عملکرد مغز است تا بتوان با حداقل مصرف انرژی بیشترین کارایی را عرضه کرد؛ برخی دیگر به دنبال تحول در سبک زندگی و ارتقا شناختی افراد هستند به گونه ای که افراد فرآیند های یادگیری، حافظه، تفکر و ... را با بالاترین بازدهی در اختیار بگیرند؛ و برخی نیز در پی ایجاد ارتباط مستقیم بین مغز و دنیای پیرامون با هدف توسعه نسل جدیدی از رابط های کاربری می باشند. در ادامه با نمونه¬هایی از این کاربرد ها آشنا می شویم:
سلامت و درمان: غالبا وقتی از موضوع سلامت و درمان سخن به میان می آید، خصوصا در موضوع مغز، آدمی را به یاد بیماری هایی همچون صرع، پارکینسون، اوتیسم و آلزایمر می اندازد. این موضوع صحیح است ولی همه ماجرا نیست. سلامت شناختی نیز در این میان مطرح است. چگونه با تغذیه مناسب مغز خود را شاداب نگه داریم؟ چگونه از تحلیل رفتن اعصاب و کاهش توان تفکر و تحلیل جلوگیری کنیم؟ چگونه حافظه خود را تقویت کنیم و از بروز اختلالات حافظه جلوگیری کنیم؟ و ... . آموزش : درک بهتر نحوه یادگیری انسان از طریق علوم شناختی، میتواند به بهینهسازی روشهای آموزشی کمک کند. با استفاده از این علم، میتوان روشهایی را طراحی کرد که به یادگیری عمیقتر و پایدارتر دانشآموزان و دانشجویان منجر شود. این امر، نه تنها سطح آموزش در مدارس و دانشگاهها را ارتقا میدهد، بلکه در نهایت به افزایش سطح دانش و مهارت افراد جامعه کمک می¬کند و ملتی پویا، با استعدادهای شکوفا و متخصص خواهیم داشت.اقتصاد : شاید اقتصاد و علوم شناختی دو شاخه بسیار دور از هم به نظر آیند ولی علوم شناختی در زمینههای مختلف اقتصادی نیز کاربردهای فراوانی دارد. به عنوان مثال، در بازاریابی، با درک بهتر نحوه تصمیمگیری انسان، میتوان روشهای موثرتری برای بازاریابی محصولات و خدمات طراحی کرد. در زمینه تبلیغات با شناخت عوامل تاثیرگذار بر توجه انسان، در طراحی لوگو، برند و پوستر های تبلیغاتی بروز می کند. همچنین، در حوزه مدیریت و کارآفرینی، این علم میتواند به بهبود فرآیندهای تصمیمگیری و افزایش کارایی کمک کند.
ارتباطات و فناوری اطلاعات : علوم شناختی به ما کمک میکند تا نحوه تعامل انسان با محیط و سایر موجودات را بهتر درک کنیم. به این حد از شناخت نیز اکتفا نمیکند و به دنبال ارتقای کیفیت ارتباطات و ایجاد شبکههای درهم تنیدهای از انسان، ماشین و طبیعت است. انتقال سریع اطلاعات و اطلاع از رخدادها به صورت بلادرنگ و انجام امور با فکر، از دیگر عرصه هایی است که علوم شناختی در آن پانهاده¬است.موارد فوق تنها گوشه ای از کاربرد های گسترده و تحول آفرین این حوزه است که صرفا جهت آشنایی با رشته علوم شناختی مطرح شد. متاسفانه جلوه های عملیاتی علوم شناختی چندان ظهور و بروز نداشته و غالبا ماسئلی که در این زمینه مطرح می شود در دو دسته سلامت و ICT قرار میگیرند و سایر حوزه ها مغفول مانده اند. ما در «نوران» قصد داریم برای استفاده از نتایج پژوهش های صورت گرفته در جامعه پیشقدم شویم.با ما همراه باشید.
08:00 - 2 مرداد 1403