سلاح ممنوعهای که دشمن را در یک شلیک کور میکرد
سلاح لیزری چین، یک سیستم ضد اپتیک قابل حمل بود که برای از کار انداختن حسگرهای نوری و ایجاد کوری دائمی در نیروی انسانی طراحی شد و سرنوشت عجیبی داشت.
گروه علم و پیشرفت خبرگزاری فارس- سلاح لیزری ZM-87، که توسط شرکت نورینکو چین توسعه یافت، نمونهای از سیستمهای تسلیحاتی ضد الکترواپتیک قابل حمل است که در دهههای پایانی قرن بیستم ظهور کردند.این جنگافزار به عنوان پاسخی مستقیم به افزایش وابستگی میدانهای نبرد مدرن به تجهیزات نوری و حسگرهای الکترونیکی طراحی شد. عملکرد اصلی این سیستم، ارسال یک پرتو لیزر متمرکز به منظور اشباع یا آسیب رساندن به گیرندههای نوری، از جمله چشم انسان و سنسورهای دیجیتال بود. تحلیل فنی ZM-87 و جایگاه آن در تاریخ نظامی، نیازمند بررسی زمینه توسعه این فناوری در سطح بینالمللی است. زمینه تاریخی، از طراحی آمریکایی تا ساخت چینی
اگرچه سلاح ZM-87 به دلیل عرضه عمومی در نمایشگاههای بینالمللی در سال ۱۹۹۵ به شهرت رسید، اما مفهوم سلاحهای لیزری کورکننده پیش از آن در برنامههای نظامی ایالات متحده مورد تحقیق و توسعه قرار گرفته بود. در طول دهه ۱۹۸۰، ارتش آمریکا چندین برنامه آزمایشی را برای ساخت سلاحهای مشابه دنبال میکرد. از جمله این پروژهها میتوان به موارد زیر اشاره کرد: پروژه Dazzler: این برنامه یکی از اولین تلاشها برای ساخت یک سلاح لیزری غیرکشنده بود که هدف آن ایجاد اختلال موقت در بینایی دشمن بود. سیستم ضد حسگر لیزری (LCMS): برنامهای بلندپروازانهتر که هدف آن توسعه یک تفنگ لیزری قابل حمل برای از کار انداختن دائمی حسگرهای اپتیکی و بینایی سربازان دشمن بود.این برنامههای آمریکایی هرگز به مرحله تولید انبوه یا بازاریابی بینالمللی نرسیدند و عمدتاً به دلیل ملاحظات داخلی و تغییر اولویتهای دفاعی در فاز نمونه اولیه باقی ماندند. با این حال، وجود این پروژهها نشان میدهد که فناوری لیزرهای کورکننده یک حوزه فعال تحقیق و توسعه در میان قدرتهای بزرگ نظامی بوده و ظهور ZM-87 در چین، بخشی از یک روند گستردهتر در فناوری تسلیحات با انرژی هدایتشده محسوب میشود. مشخصات فنی و عملکرد ZM-87
سیستم ZM-87 بر پایه یک لیزر حالت جامد کار میکرد که به احتمال زیاد از یک کریستال نئودیمیم به عنوان محیط فعال بهره میبرد. این انتخاب فنی به دلیل قابلیت اطمینان و توانایی تولید پالسهای پرانرژی متداول است.اجزای اصلی سیستم عبارت بودند از:1-- واحد گسیلکننده لیزر: این بخش قلب سیستم بود که پرتو لیزر را تولید میکرد. توان خروجی آن حدود ۱۵ مگاوات با نرخ شلیک ۵ پالس در ثانیه تخمین زده میشود.2-- منبع تغذیه: یک بسته باتری خارجی، انرژی الکتریکی لازم برای پمپاژ نوری لیزر را فراهم میکرد. وزن و حجم این منبع تغذیه، تحرک سیستم را به خصوص در نسخههای اولیه محدود میکرد.3-- سیستم هدفگیری: یک دوربین اپتیکی استاندارد روی سلاح نصب میشد تا کاربر بتواند اهداف را در فواصل دور شناسایی و پرتو لیزر را با دقت به سمت آنها هدایت کند.قابلیتهای عملیاتی: برد مؤثر برای آسیب دائمی: اطلاعات فنی منتشر شده نشان میدهد که این سلاح قادر بود در فواصل ۲ تا ۳ کیلومتر، به دلیل چگالی بالای انرژی، آسیب دائمی به شبکیه چشم وارد کند و سرباز دشمن را کور کند.این برد در صورت استفاده هدف از تجهیزات اپتیکی با قابلیت بزرگنمایی (مانند دوربین دوچشمی یا دوربین تفنگ) تا ۵ کیلومتر افزایش مییافت، زیرا عدسیهای خارجی پرتو را بیشتر متمرکز میکردند. برد مؤثر برای اختلال موقت: در فواصل تا ۱۰ کیلومتر، شدت پرتو برای ایجاد آسیب دائمی کافی نبود، اما میتوانست باعث اشباع گیرندههای نوری و ایجاد کوری موقت شود.عملکرد سلاح به زبان ساده
تصور کنید در یک روز آفتابی، یک ذرهبین را جلوی نور خورشید میگیرید تا نور را روی یک نقطه از یک برگ خشک متمرکز کنید. چه اتفاقی میافتد؟ تمام انرژی نور خورشید در یک نقطه بسیار کوچک جمع میشود، آن نقطه به شدت داغ شده و برگ آتش میگیرد.سلاح ZM-87 دقیقاً با همین منطق کار میکند، اما بسیار قدرتمندتر و سریعتر.چطور سرباز دشمن را کور میکند؟1 پرتو لیزر مانند نور خورشید متمرکز است: این سلاح یک پرتو لیزر بسیار قوی و متمرکز شلیک میکند. این پرتو شبیه نور معمولی نیست که در همه جهات پخش شود، بلکه مثل یک خط مستقیم و پرانرژی حرکت میکند.2عدسی چشم مانند ذرهبین عمل میکند: وقتی این پرتو لیزر به چشم سرباز دشمن میرسد، عدسی طبیعی چشم (که کارش متمرکز کردن نور برای دیدن است) به طور ناخواسته مانند یک ذرهبین بسیار قوی عمل کرده و تمام انرژی لیزر را روی یک نقطه بسیار ریز در شبکیه (قسمت حساس به نور در ته چشم) متمرکز میکند.شبکیه میسوزد: این انرژی فوقالعاده زیاد در یک لحظه باعث میشود آن نقطه از شبکیه به معنای واقعی کلمه بسوزد. سلولهای حساس به نور در آن نقطه برای همیشه از بین میروند و یک لکه کور دائمی در دید فرد ایجاد میشود. این اتفاق در کسری از ثانیه و از فاصله چند کیلومتری رخ میدهد.چطور دوربینها و حسگرها را از کار میاندازد؟عملکرد این سلاح روی تجهیزات الکترونیکی دشمن (مثل دوربین تانک، دوربین تفنگ تکتیرانداز یا حسگر موشکهای هدایتشونده) هم بسیار شبیه است."کور کردن" موقت دوربین: پرتو لیزر آنقدر پرانرژی است که وقتی به سنسور دوربین برخورد میکند، آن را با نور اشباع میکند. درست مثل وقتی که شما مستقیم به یک لامپ خیلی روشن نگاه میکنید و تا چند لحظه همه جا را سفید میبینید.
"سوزاندن" دائمی دوربین: اگر قدرت لیزر زیاد باشد یا از فاصله نزدیکتری شلیک شود، انرژی آن پیکسلهای سنسور دوربین را برای همیشه میسوزاند و آن را به طور کامل از کار میاندازد. کاربردهای تاکتیکی در میدان نبرد
طراحی ZM-87 برای ایفای نقشهای مشخصی در سناریوهای نظامی صورت گرفته بود: سیستم ضد تکتیرانداز: با اسکن مواضع دشمن، این سلاح میتوانست به سرعت دوربینهای اپتیکی تکتیراندازها را از کار بیندازد. سرکوب آتش پشتیبانی: اپراتورهای موشکهای هدایتشونده ضدتانک (ATGM) که برای هدفگیری به سیستمهای اپتیکی وابسته هستند، یک هدف کلیدی برای ZM-87 محسوب میشدند. غیرفعالسازی سنسورهای خودروهای زرهی: این سیستم میتوانست پریسکوپها، دوربینهای حرارتی و سایر تجهیزات نظارتی تانکها و نفربرها را هدف قرار داده و توانایی رزمی آنها را کاهش دهد. ایجاد منطقه ممنوعه دید : با هدفگیری مداوم یک منطقه خاص، ZM-87 میتوانست نیروهای دشمن را از مشاهده یا هدفگیری آن منطقه باز دارد. مقررات بینالمللی و سرنوشت سلاح
افزایش تحقیقات در زمینه سلاحهای لیزری کورکننده در سطح جهانی، منجر به مذاکراتی برای ایجاد یک چارچوب حقوقی بینالمللی شد. در سال ۱۹۹۵، "پروتکل چهارم کنوانسیون برخی سلاحهای متعارف" به تصویب رسید. این پروتکل، استفاده و انتقال سلاحهای لیزری را که به طور خاص برای ایجاد کوری دائمی در بینایی غیرمسلح طراحی شدهاند، محدود میکند.
این پروتکل استفاده از لیزرها برای اهداف دیگر مانند مسافتیابی، هدفگذاری یا از کار انداختن تجهیزات اپتیکی را ممنوع نمیکند، اما مشخصاً بر روی سلاحهایی با کارکرد اصلی ضد نفر (ایجاد کوری دائمی) متمرکز است. پس از معرفی این پروتکل، بازار بینالمللی برای سلاحهایی مانند ZM-87 به شدت محدود شد و شرکت نورینکو نیز عرضه عمومی و بازاریابی آن را متوقف کرد. به طور کلی، ZM-87 به عنوان یک مطالعه موردی مهم در تاریخ تسلیحات مدرن باقی مانده است. این سلاح نشاندهنده یک مسیر فناوری بود که توسط چندین کشور دنبال شد، اما در نهایت به دلیل ظهور هنجارها و قوانین بینالمللی جدید، توسعه و استقرار گسترده آن متوقف گردید.#سلاح_ممنوعه#فناوری_نظامی#چین 01:35 - 24 شهریور 1404