منتقد سینما: فیلم فجر در خطر تبدیل شدن به نمایشگاهی از آثار کم‌جان است
سیدرضا منتظری، منتقد سینما گفت: جشنواره فجر، که زمانی می‌توانست آینه‌ای از تحولات فکری و هنری سینمای ایران باشد، امروز در خطر تبدیل شدن به نمایشگاهی از آثار کم‌جان و بی‌ریسک است.
خبرگزاری فارس-گروه سینما: سیدرضا منتظری منتقد سینما همزمان با برگزاری چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر گفت: آن‌چه در روزهای ابتدایی جشنواره فیلم فجر چهل‌وچهارم بر پرده سینماها نقش بسته، نه صرفاً مجموعه‌ای از فیلم‌های ضعیف یا متوسط، بلکه نشانه‌ای نگران‌کننده از یک بحران عمیق‌تر است؛ بحرانی که بیش از هر چیز، از فرسایش نگاه سینمایی در بدنه تولید حکایت می‌کند. گویی سینمای ایران، دست‌کم در شکل رسمی و جشنواره‌ای خود، به نقطه‌ای نزدیک می‌شود که دیگر نه میدان تجربه است، نه عرصه اندیشه، و نه حتی بستری برای روایت‌های جدی؛ بلکه صرفاً به ویترینی کم‌رمق از محصولات شتاب‌زده بدل شده است.
عضو انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران در گفتگو با خبرنگار فارس اظهار داشت: نخستین و بنیادی‌ترین مسئله، حذف تدریجی فیلمنامه از مرکز ثقل فیلم‌هاست. در بسیاری از آثار به نمایش درآمده، فیلمنامه یا وجود خارجی ندارد یا در حد یک ایده خام و بسط‌نیافته باقی مانده است. روایت‌ها پراکنده‌اند، منطق دراماتیک سست است و شخصیت‌ها نه ساخته می‌شوند و نه تحول می‌یابند. آن‌چه جای فیلمنامه را گرفته، مجموعه‌ای از موقعیت‌های منفصل، دیالوگ‌های شعاری یا لحظات احساسی تصنعی است که نه در خدمت روایت‌اند و نه به خلق معنا می‌انجامند. سینما، بی‌فیلمنامه، به پوسته‌ای پرزرق‌وبرق اما توخالی تبدیل می‌شود؛ وضعیتی که در این دوره از جشنواره، بیش از هر زمان دیگری به چشم می‌آید.
منتظری خاطرنشان کرد: در ادامه این بحران، به مسئله بازیگری و انتخاب بازیگران می‌رسیم. چینش بازیگران در بسیاری از فیلم‌ها، نه بر اساس اقتضائات نقش و جهان اثر، بلکه با نگاهی سردستی و گاه صرفاً بازاری صورت گرفته است. بازیگرانی که یا به‌درستی هدایت نشده‌اند یا اساساً نسبتی با نقش‌هایشان ندارند، حضوری ناهماهنگ و نچسب در قاب دارند. اغراق در بازی‌ها، فقدان ظرافت و نبود باورپذیری، به امری رایج بدل شده و نتیجه آن، فروپاشی هرگونه همذات‌پنداری مخاطب با فیلم است.
وی در همین راستا ادامه داد: اما شاید نگران‌کننده‌تر از همه، تغییر نگاه کارگردانان به خودِ سینما باشد. در بسیاری از آثار، نشانی از وسواس فیلمسازی، دغدغه فرمی یا جست‌وجوی زبانی تازه دیده نمی‌شود. سینما، به‌جای آن‌که یک پروژه هنری پرریسک و پرمسئولیت تلقی شود، بیشتر شبیه یک فعالیت اقتصادی کوتاه‌مدت است؛ فیلم‌هایی برای «بودن در جشنواره»، برای «پر کردن جدول اکران» یا برای «حفظ حضور». این نگاه کاسب‌کارانه، خواه‌ناخواه به حذف خلاقیت، تکرار کلیشه‌ها و تن دادن به امن‌ترین و بی‌خطرترین انتخاب‌ها می‌انجامد.
کارگردان مجموعه مستند «ستاره شد» یادآور شد: جشنواره فجر، که زمانی می‌توانست آینه‌ای از تحولات فکری و هنری سینمای ایران باشد، امروز در خطر تبدیل شدن به نمایشگاهی از آثار کم‌جان و بی‌ریسک است. فیلم‌هایی که نه پرسش تازه‌ای مطرح می‌کنند، نه جهان تازه‌ای می‌سازند و نه حتی استانداردهای اولیه سینما را جدی می‌گیرند. این وضعیت، صرفاً نتیجه محدودیت‌ها یا شرایط بیرونی نیست؛ بلکه بیش از هر چیز، محصول نوعی سهل‌انگاری جمعی و تن دادن به میان‌مایگی است.
وی در خاتمه این گفتگو افزود: برای چنین سینمایی، ناگزیر باید افسوس خورد؛ افسوس برای هنری که روزگاری محل تلاقی اندیشه، جسارت و خلاقیت بود و امروز، زیر بار نگاه‌های سردستی و بی‌وسواس، در حال تحلیل رفتن است. اگر این مسیر اصلاح نشود، خطر آن وجود دارد که آن‌چه باقی می‌ماند، تنها نامی از سینما باشد؛ بی‌آن‌که روحی در آن جریان داشته باشد!جشنواره فجر امروز در خطر تبدیل شدن به نمایشگاهی از آثار کم‌جان و بی‌ریسک است.#سینما#جشنواره_فیلم_فجر اخبار هنری را می‌توانید از طریق صفحه هنر و رسانه فارس دنبال کنید.
15:55 - 15 بهمن 1404