اوراق گام؛ ابزار غیرتورمی تأمین مالی تولید در زمان جنگ
برخلاف تسهیلات نقدی بانکی که با خلق پول مستقیماً به رشد نقدینگی دامن میزند، اوراق گام بدون وارد کردن پول جدید به چرخه اقتصاد، سرمایه در گردش بنگاههای تولیدی را تأمین میکند.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ جنگها همواره با شوکهای عمیق اقتصادی همراه هستند. تجربه تاریخی نشان داده است که در زمان درگیریهای نظامی هزینه تأمین مالی بنگاهها به شدت افزایش مییابد.در چنین شرایطی بنگاههای تولیدی که برای خرید مواد اولیه و تأمین سرمایه در گردش به شدت به نقدینگی نیاز دارند، با بحرانی دوگانه مواجه میشوند. از یک سو دسترسی به تسهیلات بانکی دشوار و پرهزینه میشود و از سوی دیگر بازار سرمایه نیز پاسخگوی نیاز آنها نیست.اینجاست که ابزارهای مالی نوینی مانند اوراق گام (گواهی اعتبار مولد) میتوانند نقشی حیاتی ایفا کنند.اوراق گام نوعی اوراق بهادار است که برای تأمین مالی بنگاههای تولیدی طراحی شده و بر پایه اعتبار یا ضمانت بانک یا مؤسسه اعتباری صادر میشود.در سال ۹۵ بانک مرکزی طرح استفاده از گواهی اعتبار مولد را به عنوان یک ورقه بهادار اسلامی در دستور کار قرار داد.همچنین اهدافی همچون رفع موانع پولی، رونق تولید، هدایت نقدینگی به سمت فعالیتهای مولد اقتصادی، تأمین سرمایه در گردش سالم و پایدار برای واحدهای تولیدی و جلوگیری از نشت تسهیلات از بخش مولد به بخش غیرمولد را برای آن در نظر گرفت و نهایتا سال ۹۸ توسط شورای پول و اعتبار تصویب شد.
مکانیسم اوراق گام؛ اعتبار بانکی جایگزین پول نقد
کارکرد اصلی اوراق گام تأمین مالی اعتباری در بازار پول است. مکانیسم آن به این صورت است که یک بنگاه تولیدی برای خرید مواد اولیه از تأمینکننده خود از بانک عامل درخواست صدور اوراق گام میکند.بانک پس از اعتبارسنجی، اوراق را منتشر کرده و در اختیار تأمینکننده قرار میدهد.تأمینکننده نیز میتواند این اوراق را تا سررسید نگه دارد یا در بازار ثانویه بفروشد یا آن را به عنوان وسیله پرداخت در زنجیره تولید به دیگران منتقل کند.در روش تأمین مالی از طریق اوراق گام هیچ خلق پولی قبل از تولید ایجاد نمیشود چرا که پول به صورت نقدی وارد چرخه نمیشود بلکه اعتبار بانکی جایگزین آن میشود. در واقع اوراق گام قسمتی از اقلام نقدینگی است اما به جای خلق پول جدید از اعتبار بانکها برای گردش مالی در زنجیره تولید استفاده میکند.در زمان جنگ که دسترسی به نقدینگی سخت است اوراق گام با جایگزین کردن اعتبار بانکی به جای پول نقد به بنگاهها این امکان را میدهد تا بدون نیاز به دریافت تسهیلات نقدی، سرمایه در گردش خود را تأمین کنند. این ابزار به تولیدکننده واقعی این امکان را میدهد که اوراق را در زنجیره بدون هزینه منتقل کند و نیازی به تنزیل و خارج کردن آن از چرخه تولید نداشته باشد.
غیرتورمی بودن؛ مزیت راهبردی اوراق گام
سال گذشته در مجموع ۱۷ بانک بیش از ۳۶ هزار میلیارد تومان از طریق اوراق گام تأمین مالی تولید را انجام دادند با این حال نگاهی به میزان این اوراق در تامین تسهیلات تولید در مقایسه با ۶۴۰۰ هزار میلیارد تومان تسهیلات نقدی که بانکها برای سرمایه در گردش بنگاهها پرداخت کردهاند رقم اندکی است.این موضوع نشان میدهد که اوراق گام هنوز در ابتدای راه خود قرار دارد و نتوانسته سهم قابل توجهی از بازار عظیم تأمین مالی را به خود اختصاص دهد.با این حال نمیتوان از کنار کیفیت و کارکرد منحصربهفرد این ابزار در شرایط جنگی به سادگی گذشت. تفاوت کلیدی اوراق گام با تسهیلات نقدی بانکی در این است که اولی یک ابزار اعتباری غیرتورمی است در حالی که دومی از طریق خلق پول، مستقیماً به رشد نقدینگی و تشدید تورم دامن میزند.
موانع اصلی استفاده گسترده از اوراق گام
در حال حاضر یکی از موانع اصلی توسعه اوراق گام اعتبارسنجی سختگیرانه است. بسیاری از بنگاههای کوچک و متوسط به دلیل نداشتن سابقه اعتباری کافی یا وجود چک برگشتی از دریافت این اوراق محروم میشوند.علاوه بر این بسیاری از تولیدکنندگان به ویژه در بنگاههای کوچک، با ساختار اوراق گام آشنا نیستند. فرآیند صدور اوراق شامل مراحل متعددی از جمله اعتبارسنجی، معرفی تأمینکننده به بانک، ثبت در سامانه گام و سپس معامله در بورس است که برای یک بنگاه کوچک زمانبر و پیچیده به نظر میرسد.بنابراین برای اینکه اوراق گام به یک ابزار جدی برای تأمین مالی تولید در زمان جنگ تبدیل شود باید هم آموزشهای لازم به تولیدکنندگان داده شود و هم اینکه دستگاهها و بخشهای مختلف برای پذیرش اوراق در زنجیره با هم هماهنگی حداکثری داشته باشند و هم اینکه با سختگیری کمتری اعتبار تولیدکنندگان سنجیده شود تا همه آنها بتوانند از این اوراق استفاده کنند.#اوراق_گام#تامین_مالی_تولید#جنگ 23:53 - 31 فروردین 1405