فرانسه همچنان برای نفوذ در لبنان پول خرج میکند
آژانس توسعه فرانسه از اواخر دهه ۹۰ میلادی تاکنون بیش از ۱.۲ میلیارد یورو در لبنان خرج کرده است تا بتواند در قالب پروژههای توسعهای منافع اقتصادی، ژئوپلیتیکی و فرهنگی خود را در لبنان حفظ کند.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ حضور رسمی AFD در لبنان از سال ۱۹۹۹ آغاز شده و طی بیش از دو دهه، این نهاد به یکی از بازیگران اصلی عرصه توسعه در این کشور بدل شده است.دفتر خاورمیانهای این آژانس در بیروت مستقر است و افزون بر لبنان، کشورهای عراق، اردن و فلسطین را نیز پوشش میدهد. AFD با اختصاص بیش از ۱.۲۳ میلیارد یورو تا سال ۲۰۲۵، از حدود ۴۰ طرح توسعهای فعال در لبنان حمایت میکند. این پروژهها بهطور مشخص بر گروههای آسیبپذیر از جمله کودکان، زنان، پناهندگان سوری و فلسطینی، کارگران مهاجر و جوانان تمرکز دارند.در اجرای این طرحها، AFD با بازیگران محلی، دولتی و بینالمللی همکاری کرده و تلاش دارد خدمات اساسی را در بحرانهای متعدد لبنان حفظ کرده و به تقویت انسجام اجتماعی و ثبات اقتصادی کمک کند.
مرور چند پروژه شاخص AFD در لبنان
پروژه NATAFAAL: بازسازی مدارس و حمایت از دانشآموزان آسیبپذیربا همکاری وزارت آموزش و پرورش لبنان، این پروژه با هدف ماندگاری دانشآموزان آسیبپذیر در مدارس و بازسازی مدارس آسیبدیده از انفجار ۲۰۲۰ طراحی شده است. فعالیتهایی چون کمپینهای آگاهیبخشی، پیگیری دانشآموزان، توزیع بستههای آموزشی، تغذیه مدرسهای و حملونقل را شامل میشود. همچنین این پروژه زیرساخت مدارس و کلاسهای درس را بهبود میبخشداین طرح با بودجه ۱۰ میلیون یورویی اجرا میشود.پروژه SAQIRH IIاین پروژه برای تقویت بخش سلامت لبنان در دوران بحران طراحی شده و دسترسی حدود ۲۰۰ هزار نفر به خدمات اولیه سلامت را از طریق یارانه مشاورهها و آزمایشها ممکن میسازد. همچنین کیفیت خدمات، مدیریت داروها و ظرفیتسازی مراکز سلامت را تقویت میکند و به همبستگی اجتماعی میان جوامع مختلف کمک مینماید.پروژه مشترک با UNRWA: بهبود شرایط زندگی پناهندگان فلسطینیاهداف پنهان و انگیزههای پشت پردهاز سال ۲۰۱۹، AFD با تأمین ۲۱ میلیون یورو، پروژهای را در همکاری با آژانس آنروا اجرا میکند تا شرایط تحصیلی و خدمات عمومی در اردوگاههای فلسطینی لبنان ارتقا یابد. این طرح شامل ساخت مدارس، سیستمهای آبرسانی و تجهیزات آموزشی است.
اهداف پنهان و انگیزههای پشت پرده
با وجود آنکه روایت رسمی آژانس توسعه فرانسه (AFD) بر اهداف توسعهای و کمکهای بشردوستانه متمرکز است، پروژههای این نهاد بازتابی از راهبردهای کلان پاریس در قالب تلفیقی از قدرت نرم و منافع اقتصادی به شمار میروند. این پروژهها، در ظاهر به دنبال بازسازی پس از بحران، تقویت ظرفیتهای نهادی و پاسخ به نیازهای فوری بهویژه در حوزههایی نظیر بهداشت و آموزش هستند.اما در لایههای پنهانتر، اقدامات AFD نقش بسزایی در تقویت نفوذ نرم فرانسه ایفا میکند؛ چراکه از طریق ایجاد اعتماد و برقراری پیوندهای بلندمدت با نهادها و جامعه مدنی لبنان، فضا برای تأثیرگذاری فرهنگی و سیاسی فراهم میشود. حمایت از پروژههای آموزشی و بهداشتی در عمل زمینه را برای ترویج ارزشهای غربی نظیر دموکراسی، حقوق بشر و سکولاریسم که در راستای اهداف سیاست خارجی فرانسه قرار دارند، مهیا میکند.
استفاده از قدرت نرم برای نفوذ فرهنگیفرانسه از طریق ترویج زبان و فرهنگ خود در لبنان، سعی دارد تصویر مثبتی در افکار عمومی این کشور ایجاد کند. نهادهایی چون انستیتو فرانسوی و دهها مدرسه فرانسوی در لبنان، بستر این نفوذ فرهنگی را فراهم کردهاند. سفرهای پررنگ امانوئل ماکرون و بازخوانی مناسبتهایی مانند صدسالگی «لبنان بزرگ» از این رویکرد فرهنگی پشتیبانی میکنند.بازارسازی برای شرکتهای فرانسویمنافع اقتصادی فرانسه در لبنان قابل توجهاند. حدود ۱۰۰ شرکت فرانسوی در بخشهایی چون صنایع غذایی، مخابرات، خردهفروشی، صنعت نفت و خدمات مالی در لبنان فعالیت دارند. صادرات فرانسه به لبنان در سال ۲۰۲۲ به ۴۰۰ میلیون دلار رسید که لبنان را به سومین بازار بزرگ کالاهای فرانسوی در خاور نزدیک و میانه تبدیل کرده است. پشتیبانی زیرساختی و اقتصادی AFD موجب بهبود محیط کسبوکار در لبنان شده و زمینه فعالیت شرکتهای فرانسوی را هموار میکند. شرکتهایی مانند CMA CGM که نقش کلیدی در مدیریت بنادر بیروت و طرابلس دارند یا TotalEnergies که در بخش انرژی فعال است، از ثبات حاصل از این پروژهها بهره میبرند. فرانسه با این روش، ضمن ارائه چهرهای انساندوستانه، بازار کالاها و خدمات خود را در منطقه گسترش میدهد.
نفوذ سیاسی و اثرگذاری بر حکمرانی لبنان فرانسه در لبنان نهتنها به دنبال بازسازی روابط تاریخی و فرهنگی خود است، بلکه میکوشد در برابر نفوذ روزافزون ایران، حزبالله و دیگر قدرتهای منطقهای و فرامنطقهای توازن ایجاد کند. این رقابت ژئوپولیتیکی باعث شده پاریس تلاش کند نقش مؤثرتری در ساختار سیاسی و اقتصادی لبنان ایفا کند. حضور فعال فرانسه همچنین پاسخی به نگرانیهای غرب در مورد گسترش نفوذ محور مقاومت در شرق مدیترانه است
پیشگیری از موج مهاجرت به اروپابا توجه به حضور بیش از ۱.۵ میلیون آواره سوری در لبنان و بحرانی بودن وضعیت اقتصادی، فرانسه با هدف جلوگیری از سرازیر شدن مهاجران به خاک خود، در تلاش است تا با تقویت زیرساختها، از بروز موج جدیدی از مهاجرت به اروپا جلوگیری کند. ثبات لبنان برای امنیت داخلی فرانسه حیاتی تلقی میشود. حفظ جایگاه تاریخی در سرزمین قیمومت سابقفرانسه که از دوران قیمومت بر لبنان، نفوذ تاریخی در این کشور داشته، سعی میکند جایگاه سابق خود را بازتولید کند. تأکید بر پیوندهای تاریخی، زبان مشترک و حضور مستمر فرهنگی بخشی از تلاشی است که به پاریس اجازه میدهد نوعی رابطه نیمهاستعماری حفظ کرده و در تصمیمات استراتژیک لبنان اثرگذار باشد.بنابراین حضور AFD در لبنان تنها به پروژههای انساندوستانه و خدمات عمومی محدود نمیشود، بلکه بخشی از راهبرد کلان فرانسه برای حفظ نفوذ خود در خاورمیانه است. پشتیبانی از زیرساختها، آموزش و رسانهها در ظاهر به توسعه کشور کمک میکند، اما در واقع ابزارهایی برای نفوذ فرهنگی، کسب بازار، مدیریت بحران مهاجرت و اثرگذاری سیاسی محسوب میشود. شناخت این ابعاد پنهان برای تحلیل نقش فرانسه در لبنان ضروری است.#AFD#آژانس_توسعه_فرانسه#نفوذ_در_لبنان 22:49 - 12 مرداد 1404