حفظ کرامت انسانی پژوهشگران ایرانی
بیش از هفتاد روز است که ارتباط ایران با اینترنت بینالملل قطع شده است. در این مدت، هزاران پژوهشگر و دانشجو عملاً از زیست علمی جهان حذف شدهاند. این وضعیت فقط یک اختلال فنی نیست؛ ضربهای مستقیم به کرامت انسانی و حرفهای جامعه علمی کشور است. برای یک پژوهشگر، اینترنت صرفاً یک ابزار رفاهی نیست؛ بستر نفس کشیدن علم است. با قطع آن، دسترسی به مقالات علمی، پایگاههای داده و منابع آموزشی از بین میرود. ابزارهای پژوهشی آنلاین از مخازن کد و داده تا سرویسهای محاسباتی و نرمافزارهای همکاری علمی از دسترس خارج میشوند. ارتباط با همکاران بینالمللی قطع میشود. و مهمتر از همه، ددلاینهای کنفرانسها و ژورنالها یکی پس از دیگری از دست میروند؛ فرصتهایی که گاه حاصل ماهها یا سالها کار پژوهشی هستند. من یک پژوهشگر هوش مصنوعی هستم. مقالهای که ماهها روی آن کار کرده بودم، به دلیل همین قطع ارتباط، هرگز به کنفرانس مقصد نرسید. این فقط یک مقاله نیست که از دست رفت؛ بخشی از مسیر حرفهای من، بخشی از امکان دیده شدن کارم در جامعه علمی جهان، و بخشی از اعتبار علمیای که برای آن سالها تلاش کردهام از بین رفت. پیامد این وضعیت تنها محدود به امروز نیست. وقتی پژوهشگران ایرانی نتوانند در پروژهها، کنفرانسها و همکاریهای بینالمللی مشارکت کنند، اعتبار حرفهای آنها خدشهدار میشود. همکاران خارجی به تدریج از دعوت پژوهشگران ایرانی صرف نظر میکنند، چون نمیدانند آیا همکاری اصلاً ممکن خواهد بود یا نه. نتیجه آن کاهش شانس حضور دانشمندان ایرانی در پژوهشهای آینده و حذف تدریجی ایران از شبکه جهانی علم است. در این جنگ، حملات فیزیکی نیز رخ داده است. به عنوان نمونه، حملهای به مرکز فناوری اطلاعات دانشگاه صنعتی شریف انجام شد که به نابودی بخشی از زیرساخت سختافزاری هوشمصنوعی این دانشگاه انجامید. اما واقعیت تلخ این است که حتی پیش از آن حمله، به دلیل قطع اینترنت بینالملل، بسیاری از امکانات همین مرکز عملاً غیرقابل استفاده شده بود. حمله فیزیکی یک مرکز را از بین برد؛ اما قطع اینترنت، تمام مراکز مشابهی را که حتی در جنگ آسیب ندیده بودند نیز بلااستفاده کرد. به همین دلیل، قطع اینترنت مانند انفجار بمبی بزرگتر عمل کرد: بمبی که نه یک ساختمان، بلکه کل شبکه آموزش عالی کشور را فلج کرد. اگر حمله نظامی میتواند یک مرکز داده را نابود کند، قطع اینترنت میتواند همه مراکز داده، همه آزمایشگاهها، همه دانشگاهها و همه پژوهشگران را همزمان از کار بیندازد. نمونهای دردناک از بیحرمتی به جامعه علمی زمانی رخ داد که وزیر بهداشت ایران ناچار شد برای باز شدن دسترسی به یک وبسایت مقالات پزشکی نامهنگاری کند. اینکه عالیترین مقام نظام سلامت کشور باید برای دسترسی پزشکان و پژوهشگران به یک وبسایت درخواست رسمی بنویسد، تصویری شرمآور از وضعیت علم در کشور ارائه میدهد. پیشرفتهای مهندسی، پزشکی، صنعتی و نظامی هر کشوری ریشه در پژوهشهای دانشگاهی آن کشور دارد. به همین دلیل است که هر کشوری حتی در شرایط جنگی تمام تلاش خود را بهکار میگیرد تا جنگ اثری بر روند تحقیقات علمی نگذارد. اما در مورد ایران به طرز غیرقابل باوری برعکس این موضوع رخ داد و هر اقدامی که برای فلج کردن آموزش عالی نیاز بود انجام گرفت. علم با انزوا زنده نمیماند. پژوهشگران نمیتوانند در اتاقهای بسته و بدون ارتباط با جهان پیشرفت کنند. قطع طولانیمدت اینترنت بینالملل نه تنها یک محدودیت فنی، بلکه نقض کرامت انسانی پژوهشگران و دانشجویانی است که زندگی خود را وقف تولید دانش کردهاند.
شورای عالی امنیت ملی، ستادکل نیروهای مسلح، وزارت ارتباطات و فناووری اطلاعات، شورای عالی و مرکز ملی فضای مجازی کشور
