چوب حراج بر طلای سرخ ایران
زعفران، طلای سرخ ایران و یکی از ارزشمندترین محصولات کشاورزی جهان، این روزها در خیابانها و پیادهروهای خراسان جنوبی به فروش میرسد؛ پدیدهای که شاید در نگاه اول جذابیت خرید مستقیم از کشاورز را داشته باشد، اما از دل آن چالشهای بزرگی همچون خامفروشی، ورود دلالان، کاهش ارزش افزوده و حتی قاچاق زعفران به کشورهای همسایه سر برآورده است.
خبرگزاری فارس- خراسان جنوبی، زعفران به عنوان گرانقیمتترین ادویه جهان، نقشی حیاتی در اقتصاد کشاورزی استان خراسان جنوبی دارد. این محصول ارزشمند که از مزارع زعفرانکاران خراسان جنوبی برداشت میشود، علاوه بر تولید داخلی، سهم عمدهای در صادرات غیرنفتی ایران دارد.با این حال، فرآیند فروش و صادرات زعفران با چالشهای متعدد و مشکلاتی نظیر فروش فلهای، کمبود برندینگ، مشکلات ارزی و قاچاق این محصول به کشورهای دیگر مواجه است.در این گزارش، قصد داریم به بررسی این چالشها و تهدیدات موجود در مسیر صادرات زعفران بپردازیم.در مناطق مختلف خراسان جنوبی، شاهد فروش زعفران به صورت فلهای در بازارهای محلی و حتی کوچهها و خیابانها هستیم که موجب میشود این محصول گرانبها بدون ارزش افزوده و به نام دیگر کشورها به بازارهای جهانی صادر شود. این مشکل میتواند تهدیدی جدی برای صنعت زعفران ایران، بهویژه در رقابت با کشورهای دیگر باشد.این گزارش به بررسی عوامل مختلفی میپردازد که باعث فروش فلهای زعفران و مشکلات در فرآوری و صادرات آن میشود و همچنین راهحلهایی برای ارتقای جایگاه زعفران ایران در بازارهای جهانی ارائه خواهد داد. همچنین، نیاز به برندسازی و ایجاد هویت برای زعفران ایران و رفع موانع ارزی و صادراتی از جمله موارد مهمی هستند که در این تحقیق مورد توجه قرار میگیرند.حسن شمس آبادی، کشاورز زعفرانکار و یکی از فروشندگان فعال در این حوزه، در مورد دلایل تمایل به فروش خیابانی و مشکلات موجود در بازار زعفران توضیح داد.
فروش زعفران از طریق کانالهای رسمی زمانبر و پیچیده است
وی بیان کرد که در واقع، فروش زعفران در بازارهای رسمی و به صورت عمده، مشکلات زیادی برای کشاورزان ایجاد میکند؛ یکی از دلایلی که او به فروش خیابانی روی آورده این است که در بازار رسمی، دلالان بسیاری وارد میشوند و قیمتها به طور غیرواقعی دستکاری میشود، که این موضوع برای کشاورزان بسیار مشکلآفرین است. شمس آبادی توضیح داد: گل زعفران باید بلافاصله پس از برداشت پاک شود و در چنین شرایطی، فروش زعفران به صورت دستفروشی برای او سود بیشتری دارد؛ زیرا دیگر نیازی به پرداخت هزینههای کارگری برای پاک کردن گل زعفران نخواهد بود و میتواند این کار را سریعتر و با هزینه کمتری انجام دهد؛ به همین دلیل، بسیاری از کشاورزان ترجیح میدهند زعفران خود را به صورت فلهای و مستقیم به مشتریان عرضه کنند. وی افزود: این روش باعث میشود درآمد ما بهصورت مستقیم و بدون واسطه به دستمان برسد؛ برخلاف فروش از طریق کانالهای رسمی که زمانبر و پیچیده است، فروش مستقیم در خیابانها امکان دسترسی سریعتر به پول حاصل از فروش را فراهم میکند و فشار اقتصادی را برای کشاورزان کاهش میدهد.وی توضیح داد که اگر بخواهد زعفران خود را بستهبندی کرده و به صورت برنددار در بازارهای جهانی عرضه کند، علاوه بر هزینههای بالای بستهبندی، با مشکلاتی همچون بازاریابی و فرآوری نیز روبهرو میشود؛ اما فروش زعفران به صورت فلهای به کشاورزان این امکان را میدهد که هزینهها را کاهش دهند و درآمد بیشتری کسب کنند؛ البته این روش با مشکلاتی همچون عدم شفافیت در قیمتها و احتمال قاچاق همراه است، اما در شرایط فعلی بهترین گزینه برای کشاورزان همین فروش خیابانی است.
چالش دلالان و نوسان قیمتها
وی همچنین به مشکلات موجود در بازار زعفران اشاره کرد و گفت: یکی از بزرگترین مشکلات، وجود دلالان در بازار است که باعث نوسان قیمتها به طور غیرمنصفانه میشود؛ گاهی اوقات قیمتهای رسمی برای کشاورزان بازدهی مناسبی ندارند.وی ادامه داد: علاوه بر این، مشکلات مربوط به تعهدات ارزی و قوانین پیچیده صادرات، باعث شدهاند که بسیاری از صادرکنندگان نتوانند محصول خود را به درستی به بازارهای جهانی برسانند و زعفران به راحتی از مرزها قاچاق شود. در نهایت، حسن شمس آبادی پیشنهاد کرد که برای بهبود وضعیت بازار زعفران، باید فرآیند بستهبندی و برندسازی زعفران به شکلی استاندارد انجام شود و از حمایتهای دولتی برای صادرکنندگان و کشاورزان استفاده شود.وی اذعان داشت: همچنین، باید مشکلات تعهدات ارزی و موانع صادراتی برطرف شوند تا صادرکنندگان بتوانند زعفران را به راحتی به بازارهای جهانی صادر کنند؛ در این صورت، مردم دیگر نیازی به خرید فلهای زعفران نخواهند داشت و محصولات با کیفیت بالا در بستهبندیهای استاندارد و برنددار عرضه خواهند شد.مهدی رضایی، فروشنده زعفران در خیابان در مورد دلایل فروش زعفران در پیادهروها و مشکلاتی که با آن مواجه است، گفت: من به عنوان کسی که زعفران را از کشاورزان خریداری میکنم، راهی جز فروش در خیابان نداشتم؛ وقتی که به مغازه میروم یا وارد بازار میشوم، دلالها قیمتها را طوری تنظیم میکنند که عملاً امکان سوددهی برای ما وجود ندارد؛ به همین واسطه ترجیح میدهم زعفران را مستقیم به مردم بفروشم تا هم مشتریها از خرید خود راضی باشند و هم من به نوعی بتوانم هزینههای خود را جبران کنم.
استقبال مردم از خرید خیابانی زعفران
وی افزود: بسیاری از مردم این روزها ترجیح میدهند زعفران را از دستفروشان تهیه کنند چرا که به راحتی به دستشان میرسد و معمولاً قیمت پایینتری دارد؛ البته این شرایط هم برای من و هم برای خریدار خوب است، ولی مشکلاتی هم دارد؛ برای مثال، همیشه نگرانی از بابت فروش تقلبی و ناآگاهی مردم از کیفیت زعفران وجود دارد، اگر قیمتها شفافتر بود و فروش زعفران در سطح رسمی راحتتر، شاید این وضعیت تغییر میکرد.وی گفت: گل زعفران به راحتی قابل دسترسی است و قیمت آن برای مردم مقرون به صرفهتر از زعفران بستهبندیشده در مغازههاست؛ هر کیلو گل زعفران در حال حاضر بین ۸۰۰ تا ۸۵۰ هزار تومان به فروش میرسد، و از هر کیلو گل، سه مثقال زعفران به دست میآید؛ اگر هر مثقال زعفران را در بازار ۴۰۰ یا ۵۰۰ هزار تومان هم بفروشند، باز هم مشتری سود میکند.وی ادامه داد: با توجه به وضعیت اقتصادی و گرانیها، مردم ترجیح میدهند گل زعفران را خریداری کنند، زیرا هم قیمت مناسبتری دارد و هم میتوانند خودشان زعفران را پاک کنند؛ این کار برای بسیاری از افراد در شبهای طولانی پاییز تبدیل به یک سرگرمی هم میشود؛ در واقع، خرید گل زعفران برای مردم نه تنها از نظر اقتصادی به صرفه است، بلکه به آنها این فرصت را میدهد که خودشان زعفران را پاک کنند و از یک فعالیت خانگی لذت ببرند.
نبود نظارت دقیق و مشکلات کیفیت محصول
خانم حسینی، یکی از مشتریانی که به خرید گل زعفران از فروشندگان خیابانی پرداخته است، درباره دلیل انتخاب این روش خرید گفت: من همیشه زعفران را از مغازهها میخریدم، ولی حالا با توجه به شرایط اقتصادی، به خرید گل زعفران از دستفروشان روی آوردهام؛ اولاً قیمتش مناسبتر است و میتوانم مقدار کمی از آن را بخرم؛ ضمن اینکه خودم میتوانم گل را پاک کنم و از این که به نوعی خودم زعفران را آماده میکنم لذت میبرم؛ در ضمن برای من یک سرگرمی هم هست که در شبهای طولانی پاییز وقتی در خانه هستم، گل زعفران را پاک کنم.سعید محمدی، یکی دیگر از مشتریان که در حال خرید گل زعفران از فروشنده خیابانی است، اظهار کرد: خیلی وقتها از دستفروشان گل زعفران میخرم چون قیمتش از زعفران بستهبندی شده در مغازهها ارزانتر است؛ البته نمیتوانم خیلی زیاد بخرم، اما مقدار کمی از آن برای نیاز خانه کافی است؛ خیلیها مثل من به این روش عادت کردهاند چون علاوه بر قیمت مناسب، میخواهیم از این فرصت استفاده کنیم و خودمان زعفران را پاک کرده و از تازگی آن لذت ببریم؛ به نظرم این یکی از بهترین گزینهها برای کسانی است که نمیخواهند هزینه زیادی برای زعفران بپردازند.محمد علیزاده محقق حوزه کشاورزی و بازار زعفران نیز در گفتوگو با خبرنگار فارس به معضلات و مشکلات فروش زعفران به روش خیابانی اشاره کرد و گفت: یکی از بزرگترین مشکلات این روش، نبود نظارت دقیق بر کیفیت محصول است؛ زمانی که زعفران به صورت خیابانی و غیررسمی به فروش میرسد، مصرفکنندگان هیچگونه تضمینی برای اصالت و کیفیت محصول ندارند.
تأثیر منفی بر برندسازی زعفران ایرانی
وی افزود: این مسئله باعث افزایش احتمال تقلب و فروش زعفرانهای تقلبی یا بیکیفیت میشود که نه تنها به ضرر مصرفکننده بلکه به اعتبار جهانی برند زعفران ایرانی نیز آسیب میزند.علیزاده همچنین بیان کرد: این روش فروش به کشاورزان نیز ضرر میزند، وقتی زعفران به صورت خیابانی به فروش میرسد، قیمتها به طور معمول پایینتر از قیمتهای بازارهای رسمی هستند، که این به نفع کشاورزان نیست. این محقق حوزه کشاورزی در بیرجند اذعان داشت: در نتیجه، کشاورزان از درآمد مناسبی برخوردار نمیشوند و توان رقابتی خود را در بازارهای جهانی از دست میدهند؛ همچنین، این نوع فروش باعث تضعیف فرآیند برندسازی زعفران ایرانی میشود، که در نهایت در بازار جهانی تأثیر منفی میگذارد.علیزاده تاکید کرد: یکی از مشکلات دیگر این شیوه فروش، ارتباط مستقیم آن با قاچاق زعفران است؛ وقتی فرآیند فروش رسمی زعفران در کشور به طور غیررسمی و خیابانی انجام شود، نظارتهای دولتی بر تولید، بستهبندی و توزیع محصول کاهش مییابد.وی تصریح کرد: این موضوع میتواند موجب قاچاق زعفران به کشورهای دیگر شود، چرا که هیچ سیستمی برای کنترل دقیق مبادی خروجی زعفران وجود ندارد؛ این قاچاق نه تنها به اقتصاد ایران آسیب میزند، بلکه باعث میشود که زعفران ایرانی با نام کشورهای دیگر در بازار جهانی عرضه شود و جایگاه ایران در این بازار به خطر بیافتد.
ضرورت تقویت سیستمهای نظارتی و حمایت از کشاورزان
در نهایت، این محقق بر لزوم نظارت و کنترل دقیق بر فرآیندهای تولید و توزیع زعفران تاکید کرد. وی معتقد است که برای حل مشکلات فروش خیابانی، باید سیستمهای نظارتی و قانونی کارآمدی ایجاد شود که از فروش غیررسمی و قاچاق جلوگیری کند. در خصوص معضلات فروش زعفران به روش خیابانی، دو صادرکننده زعفران از خراسان جنوبی در صحبتهای خود به مشکلات و چالشهای این روش اشاره کردند.مهدی مسلمان زاده، صادرکننده زعفران از شهرستان قاینات در ابتدا به مشکل اصلی که فروش زعفران به صورت خیابانی ایجاد میکند اشاره کرد و گفت: یکی از اصلیترین معضلات این نوع فروش، کاهش اعتبار برند زعفران ایرانی در سطح جهانی است؛ وقتی زعفران در خیابانها به فروش میرسد، امکان شناسایی کیفیت محصول وجود ندارد و این باعث میشود که خریداران خارجی نیز به راحتی اعتماد خود را از دست بدهند.وی افزود: در بازارهای جهانی، مشتریان به دنبال محصولاتی با کیفیت بالا و تضمینشده هستند، فروش خیابانی و فلهای زعفران به هیچ عنوان این اطمینان را به خریداران نمیدهد.مسلمان زاده در ادامه عنوان داشت: علاوه بر این، این نوع فروش تاثیر زیادی بر قیمتها دارد؛ به دلیل عدم نظارت بر قیمتهای فروش خیابانی، ممکن است قیمتها در بازار غیررسمی بسیار پایینتر از قیمتهای واقعی باشند.
تضعیف زنجیره ارزش صنعت زعفران
وی تصریح کرد: این موضوع به نفع صادرکنندگان و تولیدکنندگان نیست، زیرا باعث کاهش سود و در نتیجه پایین آمدن انگیزه برای تولیدکنندگان میشود؛ در نهایت، این موضوع نه تنها به ضرر کشاورزان بلکه به ضرر صنعت زعفران کشور خواهد بود.هاشم محتشم، دیگر صادر کننده زعفران از شهرستان زیرکوه نیز در ادامه صحبتهای همکار خود بیان کرد: یکی از مشکلات دیگر این شیوه فروش، قاچاق زعفران است؛ وقتی زعفران به صورت غیررسمی در خیابانها به فروش میرسد، کنترلهای لازم برای جلوگیری از قاچاق این محصول از بین میرود. وی تصریح کرد: این مسئله باعث میشود که زعفران به راحتی از مرزهای کشور خارج شود و با نام کشورهای دیگر در بازارهای جهانی عرضه شود؛ این نه تنها به اقتصاد کشور آسیب میزند، بلکه جایگاه برند ایران را در بازار جهانی به خطر میاندازد.محتشم ادامه داد: در واقع، فروش خیابانی زعفران باعث تضعیف زنجیره ارزش در صنعت زعفران میشود؛ ما به عنوان صادرکنندگان همیشه در تلاش بودهایم که زعفران ایرانی را با بهترین کیفیت و بستهبندی مناسب در بازارهای جهانی معرفی کنیم، اما وقتی این محصول به صورت فلهای و بدون هیچگونه نظارتی به فروش میرسد، تمام تلاشهای ما بیثمر میشود.
کاهس تولید زعفران در خراسان جنوبی
صادر کننده زعفران از شهرستان قاینات تصریح کرد: همچنین باید با فراهم کردن زیرساختهای مناسب برای فرآوری و بستهبندی، به صادرکنندگان کمک کند تا زعفران ایران با کیفیت بالا و قیمت منصفانه در بازارهای جهانی عرضه شود؛ تنها در این صورت است که میتوانیم جایگاه خود را در بازارهای جهانی حفظ کنیم و از رقبا پیشی بگیریم.مهدی جعفری، معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار خراسان جنوبی نیز در خصوص محصول زعفران و چالشها و فرصتهای این محصول در استان به خبرنگار فارس گفت: خراسان جنوبی به عنوان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان زعفران در جهان، مسئولیت سنگینی در حوزه تولید و تجارت این محصول دارد.وی افزود: زعفران به عنوان یکی از محصولات کشاورزی ارزشمند استان، نه تنها از نظر اقتصادی بلکه از نظر فرهنگی و هویتی نیز برای ما اهمیت زیادی دارد. وی یادآور شد: متأسفانه در سالهای اخیر با مشکلاتی چون تغییرات اقلیمی و کمبود منابع آبی مواجه بودهایم که تأثیر زیادی بر تولید زعفران داشته است؛ تولید زعفران در خراسان جنوبی از 70 تن در سالهای گذشته به حدود 40 تن کاهش یافته است که این کاهش به دلایل مختلفی از جمله شوری آب و مشکلات خاک ناشی از کمبود منابع آبی و تغییرات اقلیمی برمیگردد.
وی تصریح کرد: با وجود این مشکلات، یکی از نقاط قوت استان ظرفیتهای علمی و تحقیقاتی موجود در دانشگاه بیرجند است؛ دانشگاه بیرجند با داشتن اساتید تخصصی، آزمایشگاههای مجهز و انتشار مجله تخصصی زعفران، میتواند در توسعه علمی و تجاریسازی این محصول مؤثر باشد.وی اذعان داشت: ما بهطور جدی در تلاش هستیم تا مشکلات حوزه تولید زعفران را حل کنیم و در این زمینه قدمهای مؤثری برداشتهایم؛ به عنوان مثال، با برگزاری همایشهای ملی زعفران، میخواهیم به معرفی و تجاریسازی این محصول پرداخته و راهحلهایی برای حل مشکلات موجود پیدا کنیم. وی گفت: یکی از مشکلات اساسی که با آن روبهرو هستیم، خامفروشی زعفران است؛ در حال حاضر 80 تا 90 درصد زعفران ما خام فروشی میشود و این در حالی است که کشورهای دیگر مانند اسپانیا 90 درصد تجارت جهانی زعفران را در دست دارند و ما تنها یک درصد از تجارت جهانی زعفران را در اختیار داریم.وی اذعان داشت: برای حل این مشکل، ما باید فرآیند برندسازی و بستهبندی زعفران را توسعه دهیم و در این زمینه به حمایتهای دولتی و تقویت زیرساختهای تجاری نیاز داریم. معاون اقتصادی استاندار خراسان جنوبی ادامه داد: با توجه به ظرفیتهای موجود در استان، امیدواریم که بتوانیم زعفران را به یکی از محصولات ارزشمند صادراتی تبدیل کنیم و از خامفروشی آن جلوگیری کنیم.
زعفران، میراثی طبیعی و هویتساز
جعفری اضافه کرد: در نهایت، زعفران برای ما نه تنها یک محصول اقتصادی، بلکه یک میراث طبیعی و هویتساز است که باید در حفظ و ارتقای آن کوشا باشیم؛ تلاشهای ما در این زمینه با حمایتهای بخش دولتی، خصوصی و تعاون میتواند به شکوفایی بیشتر این محصول در سطح جهانی منجر شود.اسحاق صدیقیپور، فعال بخش خصوصی در حوزه زعفران، با اشاره به معضلات خامفروشی و صادرات غیررسمی زعفران به افغانستان، گفت: یکی از دلایل اصلی قاچاق زعفران به افغانستان، همجواری استانهای خراسان جنوبی و رضوی، که از بزرگترین تولیدکنندگان زعفران در ایران هستند، با این کشور است؛ در واقع، این مناطق مرز مشترک با افغانستان دارند و روابط قومی و فامیلی میان ایرانیان و افغانستانیها باعث شده که انتقال زعفران از کشور از این طریق بسیار راحتتر صورت گیرد.
اقتصادی بودن قاچاق زعفران از نظر تجار
این فعال بخش خصوصی تصریح کرد: این مسیر علاوه بر حل مشکل بازگشت ارز، برای تجار به نظر میرسد که از نظر اقتصادی به صرفهتر است، چرا که اگر زعفران به صورت رسمی صادر شود، باید ارز حاصل از آن به کشور بازگردد، در حالی که از مسیر قاچاق، این مشکل حل میشود.وی همچنین به دلیل اقتصادی قاچاق زعفران اشاره کرد و گفت: نکتهای که نباید نادیده گرفته شود همجواری افغانستان با هند است؛ هند یکی از بزرگترین مصرفکنندگان زعفران در جهان است و سالانه حدود 50 تا 60 تن زعفران مصرف میکند. اسحاقی افزود: همکاری نزدیک افغانستان و هند در زمینه تعرفه گمرکی باعث شده که صادرات زعفران ایرانی از طریق افغانستان به هند با تعرفه صفر درصد انجام شود، در حالی که اگر زعفران مستقیماً از ایران به هند صادر شود، تعرفه گمرکی آن به 38 درصد میرسد. این اختلاف تعرفهای به نفع تجار است، چرا که از این طریق میتوانند هزینهها را کاهش دهند.وی یادآور شد که اگرچه این مسیر ممکن است از نظر اقتصادی برای تجار سودآور به نظر برسد، اما قاچاق زعفران میتواند ضربههای جبرانناپذیری به صنعت زعفران ایران وارد کند. وی تأکید کرد: برای جلوگیری از این معضلات باید سیستمهای نظارتی و قانونی خود را تقویت کنیم و شرایطی ایجاد کنیم که تجار ترجیح دهند از کانالهای رسمی و قانونی برای صادرات زعفران استفاده کنند.
دلایل رواج فروش فلهای زعفران
فرزین بیدختی، مشاور اقتصادی و تجاری در خراسان جنوبی نیز با اشاره به پدیده فروش زعفران فلهای در خیابانها و اطراف خراسان جنوبی گفت: یکی از مسائلی که صنعت زعفران با آن روبرو است، فروش غیررسمی و فلهای این محصول در بازارهای خیابانی است؛ در حالی که زعفران یک محصول با ارزش افزوده بالا است، فروش آن به صورت خام و فلهای در سطح خیابانها نه تنها به ضرر کشاورزان، بلکه به اقتصاد کل صنعت زعفران نیز آسیب وارد میکند.وی افزود: این نوع فروش به دلایل مختلفی از جمله قیمتگذاری غیررسمی، کاهش هزینهها و نبود نظارت کافی در مناطق مختلف رواج پیدا کرده است؛ در واقع، فروشندگان زعفران در این مناطق به دلیل هزینههای بستهبندی، تبلیغات و فرآوری، ترجیح میدهند محصول را به صورت فلهای و بدون هر گونه فرآوری به خریداران عرضه کنند.این مشاور اقتصادی به تاثیرات منفی این روش فروش اشاره کرد و گفت: با توجه به اینکه زعفران به صورت فلهای و بدون برند و فرآوری صحیح به فروش میرسد، این موضوع باعث میشود که کیفیت محصول کاهش یابد و در نهایت به نام زعفران ایرانی لطمه وارد شود؛ از سوی دیگر، کشاورزان مجبور هستند که محصول خود را با قیمت پایینتری بفروشند و این شرایط، زنجیره تولید تا مصرف را به هم میریزد.وی ادامه داد: یکی دیگر از مشکلات این روش فروش، عدم شفافیت در قیمتها است. فروشندگان خیابانی به دلیل نبود نظارت دقیق، قیمتها را به دلخواه خود تغییر میدهند، که این باعث بروز نارضایتی در بین خریداران و حتی تولیدکنندگان میشود؛ به علاوه، این شیوه فروش فرصتهای صادراتی را که نیازمند برندینگ و بستهبندی مناسب است، از بین میبرد.
راهکارهای مقابله با فروش فلهای زعفران
مشاور اقتصادی در خصوص راهکارهای مقابله با این پدیده گفت: برای مقابله با این مشکل، باید بازار رسمی و کانالهای قانونی توزیع زعفران تقویت شود؛ این امر میتواند از طریق ایجاد زیرساختهای مناسب برای بستهبندی و برندسازی، فراهم کردن حمایتهای مالی و مشاورهای برای کشاورزان و تجار، و همچنین نظارت بیشتر بر فروش زعفران در بازارهای خیابانی انجام شود.بیدختی در پایان گفت: اگر بتوانیم بازار زعفران را به سمتی هدایت کنیم که کشاورزان به فرآوری و بستهبندی محصولات خود توجه بیشتری داشته باشند و از ظرفیتهای صادراتی استفاده کنند، نه تنها از قاچاق و فروش غیررسمی جلوگیری خواهیم کرد، بلکه جایگاه زعفران ایرانی در بازارهای جهانی نیز تقویت خواهد شد.امیرحسام افشارکهن، استاد دانشگاه و محقق دانشگاهی هم با اشاره به پدیده فروش فلهای زعفران در خیابانها گفت: زعفران یکی از محصولات استراتژیک و با ارزش اقتصادی بالا برای ایران است؛ با این حال، فروش فلهای آن در خیابانها و بازارهای غیررسمی، به دلیل کمبود نظارت و نبود فرآوری مناسب، چالشهای جدی برای صنعت زعفران به همراه دارد.وی افزود: یکی از دلایل این فروش فلهای، کاهش هزینهها و سادهتر بودن روند فروش برای کشاورزان و تجار است؛ در واقع، بسیاری از کشاورزان ترجیح میدهند زعفران خود را بدون بستهبندی و فرآوری به فروش برسانند، چرا که انجام این کار مستلزم هزینههای اضافی است که بسیاری از آنها قادر به پرداخت آن نیستند.
این محقق دانشگاهی به معضلات این روش فروش اشاره کرد و گفت: فروش فلهای زعفران علاوه بر آنکه به سودآوری کشاورزان کمک نمیکند، منجر به کاهش کیفیت محصول و آسیب به برند زعفران ایرانی در بازارهای جهانی میشود؛ زعفران به عنوان یک محصول با کیفیت و ارزش افزوده بالا باید با بستهبندی مناسب و استاندارد عرضه شود تا بتوان در بازارهای بینالمللی رقابت کرد.وی ادامه داد: بسیاری از خریداران، به خصوص در مناطق شهری، به دلیل هزینههای بالا، ترجیح میدهند زعفران را به صورت فلهای خریداری کنند، که این امر نه تنها به بازار رسمی ضربه میزند بلکه احتمال تقلب و فروش محصولهای بیکیفیت را نیز افزایش میدهد.این استاد دانشگاه با تأکید بر ضرورت حمایت از فرآوری و برندسازی زعفران، گفت: برای حل این معضلات، باید زیرساختهای لازم برای فرآوری، بستهبندی و برندسازی زعفران ایجاد شود؛ دولت و بخش خصوصی باید سرمایهگذاریهای بیشتری در این زمینه انجام دهند و تسهیلاتی برای کشاورزان فراهم کنند تا بتوانند زعفران خود را به شیوهای حرفهایتر به بازار عرضه کنند.وی در نهایت گفت: آموزش و آگاهسازی کشاورزان و تجار در مورد اهمیت فرآوری و بستهبندی، میتواند نقش مهمی در ارتقای جایگاه زعفران ایرانی در بازارهای داخلی و بینالمللی ایفا کند؛ این تغییر رویکرد نه تنها به نفع تولیدکنندگان خواهد بود، بلکه به توسعه پایدار صنعت زعفران و افزایش درآمد کشور نیز کمک خواهد کرد.
در پایان گزارش تحقیقی درباره محصول زعفران و فروش خیابانی آن در خراسان جنوبی، میتوان گفت که زعفران، به عنوان طلای سرخ ایران، یکی از مهمترین و استراتژیکترین محصولات کشاورزی این سرزمین است که نقشی کلیدی در اقتصاد و اشتغال این استان ایفا میکند.اما در عین حال، این محصول با چالشهای زیادی روبهرو است که بهویژه فروش فلهای و خیابانی آن یکی از بزرگترین معضلات این صنعت محسوب میشود.فروش خیابانی زعفران، هرچند که برای بسیاری از کشاورزان و فعالان این حوزه از نظر اقتصادی جذاب به نظر میرسد، اما در نهایت منجر به آسیب به برند جهانی زعفران ایران، کاهش ارزش افزوده این محصول و همچنین تضعیف جایگاه ایران بهعنوان بزرگترین تولیدکننده زعفران در دنیا میشود. این روش فروش نهتنها مانع از فرآوری و بستهبندی استاندارد زعفران میشود، بلکه بستر مناسبی برای قاچاق و صادرات غیررسمی به کشورهای همسایه، بهویژه افغانستان، فراهم میآورد که این خود مشکلات عدیدهای را به همراه دارد.در این راستا، برای حل این معضلات و جلوگیری از آسیبهای بیشتر به صنعت زعفران، لازم است که چندین راهکار کلیدی در دستور کار قرار گیرد. اولین گام، توجه بیشتر به فرآوری و بستهبندی استاندارد زعفران است که میتواند علاوه بر ایجاد ارزش افزوده، جایگاه ایران را در بازارهای جهانی تقویت کند؛ علاوه بر این، حمایت از کشاورزان در جهت بهبود فرآیندهای تولید، بستهبندی و بازاریابی زعفران ضروری است. دولت و بخش خصوصی باید با همکاری بیشتر، تسهیلات مالی و آموزشی لازم را برای کشاورزان فراهم کرده و بسترهای قانونی و حمایتی لازم برای جلوگیری از صادرات غیررسمی را ایجاد کنند.
همچنین، اصلاح قوانین و ایجاد مشوقهای صادراتی میتواند به کاهش قاچاق زعفران و افزایش صادرات رسمی کمک کند؛ بهویژه با توجه به روابط تجاری و تعرفههای گمرکی با کشورهای همسایه، لازم است که مسیرهای قانونی صادرات تقویت شوند تا تجار به جای استفاده از مسیرهای غیررسمی، از کانالهای رسمی بهرهمند شوند.در نهایت، برای جلوگیری از تکرار اشتباهات گذشته و تقویت جایگاه زعفران ایرانی در بازار جهانی، باید به مقوله آموزش کشاورزان و تجار توجه ویژهای داشته باشیم؛ با ایجاد انگیزه و آگاهی در میان فعالان این صنعت، میتوان به آیندهای روشنتر برای زعفران ایران امیدوار بود.اگر این اقدامات به درستی و با هماهنگی میان بخشهای مختلف انجام گیرد، قطعاً صنعت زعفران ایران میتواند نهتنها از مشکلات موجود عبور کند، بلکه به یکی از صنایع پیشرفته و رقابتی در سطح جهانی تبدیل شود.#زعفران #طلای_سرخ #صنعت_زعفران #فروش_خیابانی #اقتصاد_کشاورزی #بستهبندی_زعفران #زعفران_ایرانی #قاچاق_زعفران #اشتغال_زایی #محصولات_کشاورزی #صادرات_زعفران #صنعت
12:01 - 12 آذر 1403
0 بازدید
1 پاسخ