قصهٔ تلخ بی‌سرپناهی کتاب‌ها در بیرجند
طرح ملی کتابخانه مرکزی بیرجند، با وجود پیگیری‌ها و تلاش‌های مختلف از سال ۱۳۸۸، همچنان در مراحل اولیه باقی مانده و به دلیل مشکلاتی همچون عدم تعیین مالکیت زمین و کمبود اعتبار، نیاز به همکاری بیشتر دستگاه‌ها دارد تا به یکی از پروژه‌های فرهنگی مهم استان تبدیل شود.
خبرگزاری فارس- خراسان جنوبی، مصطفی مالداری؛ در قلب بیرجند، در جایی که بوی خاک و تاریخ با هم آمیخته شده، طرحی بزرگ در دل خاک قرار گرفته است؛ سال‌هاست که مردم این استان چشم به راه یک کتابخانه مرکزی هستند؛ جایی که نه‌تنها برای مطالعه، بلکه برای پیوند فرهنگ‌ها و گسترش دانش در قلب این دیار طراحی شده است. اما این طرح، که از سال ۱۳۸۸ در دست مطالعه و بررسی است، همچنان در پیچ‌وخم‌های اداری و مالی گرفتار شده است. زمین آن هنوز در اختیار نهادهای مختلف است، و مسئولان هر یک از زاویه‌ای به آن نگاه می‌کنند. گویی هر روزی که می‌گذرد، این طرح بزرگ فرهنگی بیشتر از پیش در معرض خطر فراموشی قرار می‌گیرد. اما همچنان امیدها زنده است و این بار مسئولان دست به‌کار شده‌اند تا آنچه را که در ابتدا یک رویای فرهنگی بود، به واقعیتی برای مردم تبدیل کنند.مشکلات مالکیت و تأمین اعتباریکی از مسائل اساسی پروژه، موضوع مالکیت زمین و مسئولیت تأمین اعتبار بود. بر اساس تفاهم‌نامه‌ای بین راه و شهرسازی و فرهنگ و ارشاد اسلامی، مالکیت زمین به نام اداره کل فرهنگ و ارشاد ثبت شد تا هزینه پرداختی کاهش یابد. با این حال، اداره کل کتابخانه‌ها، به عنوان بهره‌بردار، از پیگیری تأمین اعتبار بازماند و تاکنون عملیات اجرایی پروژه آغاز نشده است.
چالش‌های اجرایی و نبود پیشرفت فیزیکیبا گذشت بیش از یک دهه از تصویب طرح، هیچ پیشرفت فیزیکی در ساخت کتابخانه انجام نشده است. راه و شهرسازی نیز طبق قوانین، خواستار بازپس‌گیری زمین شده است. این موضوع نگرانی‌هایی را در میان مسئولان محلی و فرهنگی برانگیخته است. به گفته مسئولان، اخذ مجوز ماده ۲۳ که پیش‌نیاز تأمین اعتبار ملی است، یکی از چالش‌های اصلی پروژه بوده است.محمود حاجی، مدیرکل کتابخانه‌های عمومی خراسان جنوبی، در خصوص طرح ملی کتابخانه مرکزی بیرجند در گفت‌وگو با خبرنگار ما اظهار داشت: این طرح از سال ۱۳۸۸ مطرح شد، اما به دلیل عدم تعیین مالکیت زمین اولیه در زمان ریاست‌جمهوری احمدی‌نژاد، روند اجرایی آن متوقف گردید.وی افزود: این وضعیت تا دو و نیم سال پیش ادامه داشت تا اینکه زمین جدیدی به مساحت بیش از ۹ هزار متر مربع از سوی اداره کل راه و شهرسازی استان تأمین شد و این پروژه دوباره به جریان افتاد.حاجی توضیح داد: نهاد کتابخانه‌ها به‌عنوان یک نهاد عمومی غیردولتی، قادر به خرید زمین نبوده و به همین دلیل تفاهم‌نامه‌ای میان اداره کل راه و شهرسازی و اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی منعقد گردید. در نتیجه، مبلغ ۵۰۰ میلیون تومان از محل اعتبارات استانی برای تأمین زمین تخصیص داده شد. به این ترتیب، در حالی که مالکیت زمین متعلق به راه و شهرسازی است، طرح تحت مالکیت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی قرار دارد و نهاد کتابخانه‌ها تنها بهره‌بردار این طرح خواهد بود.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی خراسان جنوبی تأکید کرد که یکی از مسائلی که مطرح شده، موضوع اخذ مجوز ماده ۲۳ استانی برای این طرح است.وی ادامه داد: با توجه به اینکه برای زمین اولیه مصوبات لازم اخذ شده و این طرح مجوز ملی دارد، نیازی به دریافت مجوز ماده ۲۳ استانی برای این پروژه وجود ندارد.حاجی افزود: از آنجا که زمین این طرح متعلق به یک دستگاه دولتی است و تأمین اعتبار آن باید توسط دستگاه دیگر انجام شود، اداره کل کتابخانه‌های عمومی در این زمینه بیش از ۱۵ مرتبه مکاتبه انجام داده است. با این حال، تاکنون پاسخ قانع‌کننده‌ای دریافت نکرده‌ایم.
از مشکلات مالی تا نیاز به پیگیری‌های مستمرعلی فرخنده، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان جنوبی، در خصوص طرح ملی کتابخانه بیرجند گفت: در استان با مشکلاتی مانند پروژه‌های نیمه‌تمام، واگذاری‌های توافقی و ساخت‌وسازهای بدون هماهنگی مواجه هستیم که یکی از این پروژه‌ها، طرح ملی کتابخانه بیرجند است.وی افزود: از آنجا که نهاد کتابخانه‌ها یک نهاد عمومی غیردولتی است و برای دریافت زمین از راه و شهرسازی باید مبلغی بیش از یک میلیارد تومان پرداخت می‌کرد، در نهایت برای کاهش هزینه‌ها و تسهیل فرآیند، به توافق رسیدیم که مالکیت طرح را به نام اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی ثبت کنیم. این اقدام موجب کاهش هزینه زمین شد و مبلغ ۵۰۰ میلیون تومان نیز از محل اعتبارات استانی برای آن تخصیص داده شد.فرخنده ادامه داد: طبق قوانین، هیچ طرحی که تمام هزینه‌های آن از منابع دولتی تأمین نشود، مجوز کلنگ‌زنی دریافت نمی‌کند. اما از آنجا که نهاد کتابخانه‌ها قادر به پرداخت مبلغ بالا برای مالکیت زمین نبود، این توافق انجام شد تا زمین به نام اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی ثبت شود. در عین حال، ما همچنان انتظار داریم که پیگیری‌های لازم برای تأمین اعتبار این پروژه انجام شود و تمام مسئولیت آن به دوش فرهنگ و ارشاد اسلامی نباشد.مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان جنوبی در پایان اظهار کرد: دو ماه پیش جلسه‌ای با مجمع نمایندگان استان داشتیم و در آن دیدار با وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، طرح‌های نیمه‌تمام استان مورد بحث قرار گرفت. پس از این جلسه، طرح‌ها به تفکیک شهرستان‌ها به نمایندگان ارسال شد تا هر یک پیگیری‌های لازم را انجام دهند.
نگرانی‌ها از توقف ساخت طرح ملی کتابخانه بیرجندسید حسن هاشمی، نماینده مردم بیرجند، درمیان و خوسف در مجلس شورای اسلامی، در گفت‌وگو با خبرنگار ما در خصوص طرح ملی کتابخانه بیرجند اظهار داشت: با توجه به اینکه در زمینی که توسط راه و شهرسازی برای ساخت طرح ملی کتابخانه بیرجند تخصیص داده شده، تاکنون هیچ اقدام عملیاتی و ساخت‌وسازی انجام نگرفته است، نگرانی‌هایی در خصوص تحویل زمین به این اداره در آینده وجود دارد.وی افزود: برای جلوگیری از دست دادن این زمین، نیاز است که دستگاه‌های مختلف همکاری کنند. اگرچه این طرح هنوز پیشرفت فیزیکی نداشته و حفظ آن در شرایط کنونی دشوار است، اما با اتخاذ راهکارهای مناسب می‌توان این طرح را حفظ کرد. برای این منظور، لازم است که پیگیری‌های جدی و هماهنگ از سوی دستگاه‌ها و مسئولین مختلف صورت گیرد، زیرا این زمین ظرفیت تبدیل شدن به یکی از بزرگترین پروژه‌های فرهنگی استان را دارد.هاشمی ادامه داد: این پروژه به اعتبارات قابل توجهی نیاز دارد. با توجه به اینکه طرح‌هایی که پیشرفت فیزیکی زیادی دارند، در اولویت تخصیص بودجه وزارتخانه قرار می‌گیرند، باید تمام تلاش خود را بکار ببریم تا برای این طرح که هنوز هیچ پیشرفتی نداشته، اعتباری برای چند مرحله ساخت آن تأمین کنیم و در عین حال از دست رفتن زمین آن را نیز جلوگیری نماییم.
ضرورت پیگیری‌های عملیاتی و حضور مجدد وزیر فرهنگ برای نهایی شدن طرح نماینده مردم بیرجند در مجلس تأکید کرد: مکاتبه و نامه‌نگاری به تنهایی کافی نیست. برای اینکه این طرح به نتیجه برسد، باید پیگیری‌های عملیاتی و جدی‌تری انجام شود. شاید حتی نیاز باشد که وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی مجدداً به استان سفر کند تا پیگیری‌های لازم را انجام دهد.او در پایان خاطرنشان کرد: با توجه به تفاهم‌نامه‌های منعقد شده، مسئولیت‌هایی به اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی واگذار شده است، اما چون ساختار اولیه این طرح به درستی پی‌ریزی نشده، باید ایرادات آن برطرف و با پیگیری‌های مستمر و عملیاتی، تأمین اعتبار و حفظ زمین این پروژه به جد دنبال شود.هاشمی در پایان بر اهمیت نهایی شدن این طرح تأکید کرد و گفت: "فرهنگ و ارتقای سرانه مطالعه زیربنای توسعه و پیشرفت هر جامعه‌ای است. به‌ویژه در استان خراسان جنوبی با پیشینه فرهنگی غنی و وجود چندین هزار دانشجو، احداث کتابخانه‌ای بزرگ و مرکزی یک ضرورت جدی به شمار می‌رود که می‌تواند نقش مهمی در ارتقای سطح فرهنگی و علمی استان ایفا کند.#کتابخانه_بیرجند#فرهنگ_و_ارتقا#پیشرفت_فرهنگی#طرح_ملی_کتابخانه#توسعه_فرهنگی#سرانه_مطالعه#وزیر_فرهنگ_و_ارشاد#کتابخانه_مرکزی#پیگیری_عملیاتی
08:47 - 11 دی 1403
1 پاسخ