گرانی، زهرکشندهای برای کتابخوانها
کاهش بیش از یک و نیم میلیون نسخهای در شمارگان آثار تولید شده در ۱۵۵ روزی که از ابتدای سال میگذرد و از طرفی، افزایش ۲۳ درصدی میانگین قیمت در بازه زمانی مشابه سال گذشته دست به دست هم دادهاند که کتاب از سبد فرهنگی خانوار ایرانی دور و دورتر شود.
در ۱۵۵ روزی که از سال ۱۴۰۳ میگذرد، شاهد چاپ ۴۰ هزار و ۷۸۸ عنوان کتاب هستیم که از این عدد ۲۹ هزار و ۳۵۰ عنوان تألیفی و مابقی ترجمه هستند. طبق معمول نیز استان تهران در صدر استانهای تولیدکننده با بیش از ۲۷ هزار عنوان قرار دارد. البته ۲۵ هزار و ۹۰۰ عنوان نیز چاپ اولی هستند. ما در بازه زمانی ذکر شده سال جاری در مقایسه با سال ۱۴۰۲ شاهد تغییرات چشمگیری در خصوص شمارگان، تعداد عناوین، چاپ اولیها نیستیم.اما درباره قیمت همچنان شاهد افزایش قیمت هستیم؛ طوری که میانگین قیمت کتاب بنا به آمار خانه کتاب و ادبیات در سال جاری به عدد ۱۴۵ هزار تومان رسیده است. همین عدد در سال گذشته ۱۱۰ هزار تومان بوده است. همین افزایش ۲۳ درصدی قیمتها هم در حجم اقتصادی تأثیر گذاشته و از سه هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان به ۵ هزار میلیارد تومان رسیده است.کتاب «شریان مکران» اثر مهدی قزلی با ۱۴۶ صفحه که سال ۱۴۰۱ در انتشارات جامجم به چاپ رسیده بود با قیمت ۴۰ هزار تومان به فروش میرسید، اما چاپ جدید این اثر را که انتشارات سوره مهر به چاپ رسانده با قیمت ۱۳۵ هزار تومان توزیع میشود!
یکی از مهمترین دلایل گرانی کتاب علاوه بر افزایش هزینههایی چون تولید، تألیف، ویراستاری و ... افزایش قیمت کاغذ است. کاغذ در سال ۱۳۹۰ با قیمت هربند ۴۰ هزار تومان به فروش میرسید، اما در سال ۱۴۰۰ به ۷۵۰ هزار تومان رسید و این روزها هم هر بند کاغذ تحریر ۱۰۰ در ۷۰ یک میلیون و ۲۳۰ هزار و هر بند کاغذ ۶۰ در ۹۰ معادل ۹۳۰ هزار تومان به فروش میرسد.بخش کتب کمک درسی نیز هنوز با میانگین قیمت ۲۳۱ هزار تومان، گرانترین و گروه کودک و نوجوان با اینکه با میانگین ۸۸ هزار تومان ارزانترین بخش است، اما با ۱۰ میلیون و ۳۱۷ هزار شمارگان در صدر جدول قرار دارد.میانگین تیراژ در این دوره به ۸۴۰ نسخه رسیده است که نسبت به سال گذشته کاهش داشته است. این عدد در سال گذشته ۸۷۰ نسخه بود. کاهش شمارگان نیز برآیند کاهش خرید از سوی مخاطبان است. ناشر با کاهش شمارگان خود میخواهد، نماندن محصول در انبار و ضرر مالی نسبت به تورم را ضمانت کند. البته ناشر در چاپ جدید نیز قیمت بروز را عرضه میکند.
مدیر انتشارات ثالث در گفتوگویی با اشاره به مسأله حقالتالیف و حق ترجمه برای ناشران اظهار داشت: «با توجه به گران شدن کتاب، اگر قرار باشد کتابی در شمارگان بالا چاپ شود، ناشر بایستی حق تالیف و حق ترجمه بیشتری بپردازد، ولی وقتی شمارگان کمی چاپ شود، در زمان تجدید چاپ، حق تالیف جدید پرداخت میشود و شمارگان پایین کتاب برای ناشران پرکار، یک فرصت است.»محمدعلی جعفریه با اشاره به انتشار گزینشی ناشران برای چاپ کتابهای خوب با توجه به گرانی کاغذ و پایین آمدن شمارگان کتاب خاطرنشان کرد: «در شرایط فعلی بیشتر کتابهایی که منتشر میشوند جزو آثار خواندنی هستند. نه اینکه سیاستهای دولت سبب چنین اتفاقی شده باشد، بلکه شرایط به سمتی رفته که ناشران برای جلوگیری از ضرر باید کتاب خوب و خواندنی چاپ کنند. ضمن اینکه کتاب برای مردم گران شده و هرچه آثار، گزیدهتر چاپ شوند، طیف کتابخوان بیشتر از آن استقبال میکنند.»کاهش شمارگان خودخواسته ناشران با توجه به وضعیت اقتصادی، مخاطبان را متضرر میکند؛ چرا که اهالی کتاب باید آثار مورد نظرشان را به سختی تهیه کنند. این را هم باید در نظر گرفت که استمرار کاهش شمارگان منتج به حذف عبارت تجدید چاپ میشود که ضررش برای ناشر، نویسنده و مخاطب است. از طرفی هم هزینه پست ۲۰ تا ۳۰ درصد افزایش یافته و همه این عوامل در سبک کردن کتاب از سبد فرهنگی خانوار مؤثر است.#گرانی_کتاب#ناشران 14:29 - 1 شهریور 1403