تربیت بدون لوسپروری ممکن است
چرا برخی کودکان با وجود دریافت محبت فراوان، مسئولیتپذیر و مستقل بار میآیند، اما برخی دیگر لوس، وابسته یا مضطرب میشوند؟ ریشهٔ این تفاوت را باید در نوع آرامشی جستوجو کرد که در خانه تجربه میکنند؛ «آرامش متعادل» به والدین کمک میکند بین محبت بیقید و شرط و وضع قوانین روشن، تعادلی سازنده ایجاد کنند.
گروه زندگی: یکی از دغدغههای اصلی والدین، یافتن تعادلی میان محبت به فرزند و تربیت مسئولانهٔ اوست. بسیاری از پدر و مادرها نگرانند که مبادا با محبت بیشازحد، فرزندشان را لوس بار بیاورند یا برعکس، با سختگیری افراطی، او را دچار اضطراب و ناامنی کنند.دکتر «مریم فرضی» کارشناس تربیتی، از «آرامش متعادل» بهعنوان رویکردی علمی و کاربردی در تربیت کودک میگوید.
محبت سر جایش، قانون و نظم هم سر جایش
آرامش متعادل، نه فرزند را لوس میکند، نه مضطرب و نگران. آرامش سالم یعنی محبتی مستمر و دائمی به او بدهیم، اما این محبت همراه با مسئولیتی باشد که به کودک واگذار میکنیم.فرضی با این توضیح میگوید «کودکی که از آرامش سالم برخوردار است، هم مطمئن است که ما بهعنوان پدر و مادر، او را دوست داریم و هم به این جایگاه آگاه است که باید مجموعهای از وظایف و کارها را انجام دهد. او میداند که دنیا قانون دارد، مدرسه قانون دارد و خانه هم نظم و حسابوکتاب خاص خود را دارد.»برای مثال، اگر دو یا سه ساعت در اتاق خود بازی کرد یا اسباببازیهایش را در سالن یا اتاق پخش کرد، با توجه به سنش باید بپذیرد که آنها را جمع کند (البته با کمک پدر و مادر) و در سبد اسباببازیها قرار دهد. این روند باید مدام تکرار شود.
کودک لوس، اشتباه خود را نمیپذیرد
به اعتقاد فرضی کودک باید بپذیرد که «نه» شنیدن بخشی از فرآیند زندگی است؛ «قرار نیست هرجا که میرود با داد و فریاد اسباببازی دیگران را بردارد. قرار نیست در خانه یا مدرسه به خواهر و برادر خود توهین کند، پرخاشگری کند یا وسایل آنها را بردارد و در عین حال، والدین هیچ واکنشی نشان ندهند و برای او قانونی وضع نکنند.»بنابراین، بسیار مهم است که نشانههای خانهای که در آن، کودک از آرامش متعادل برخوردار است و لوس تربیت نمیشود را بشناسیم.یکی از این نشانهها، شفافیت در اشتباه است. «یعنی کودک اشتباه خود را پنهان نکند و از بیان آن نترسد. وقتی والدین در کنار محبت، قانون هم وضع کردهاند، کودک بدون ترس، اشتباه خود را با آنها در میان میگذارد و مسئولیت آن را میپذیرد.»
به کودک بیاموزید «نه» پایان دنیا نیست
توانایی و تحمل شنیدن «نه» را باید در کودک ایجاد کنیم. کودک ممکن است از شنیدن «نه» ناراحت شود. طبیعی است. اما درک میکند که این بخشی از زندگی است.این کارشناس تربیتی در ادامه توضیح میدهد «کودک متوجه میشود که گاهی به دلیل رفتار خودش از برخی فعالیتها محروم میشود. میفهمد که همه قرار نیست به همهٔ خواستههای او پاسخ مثبت بدهند. در نتیجه، دنیا برای او پایانیافته تلقی نمیشود و اگر در آینده با مشکلات بزرگتری مواجه شود، فرو نمیریزد.»
واگذاری مسئولیتهای ساده، اثرات بزرگ
به گفتهٔ فرضی «مسئولیتپذیری در کارهای سادهٔ خانه و حتی بیرون از خانه» کمک زیادی میکند تا فرزندان ما دچار تربیت لوس نشوند.برای مثال، میتوان در خانه وظایف کوچکی، متناسب با سن کودک به او سپرد؛ مانند کمک در کارهای خانه یا جمع کردن اسباببازیها.اگر فرزند در سن نوجوانی است، میتوان با نظارت، انجام خریدهای ساده مانند خرید نان را به او واگذار کرد. ضمناً بهتر است در انجام کارهای خانه، با برنامهریزی، به والدین کمک کند.
قوانین زیاد، کودک را گیج میکند
به گفتهٔ این کارشناس تربیتی «قوانین باید کم، واضح و ثابت باشند، نه طولانی و متعدد. مثلاً پنج، شش یا هفت قانون باعث سردرگمی کودک میشود و او نمیداند چه باید بکند.»بهعنوان نمونه، میتوان ساعت خواب، زمان انجام تکالیف، زمان تماشای فیلم و سایر فعالیتها را مشخص کرد و این برنامهها را بهصورت منظم برای او در نظر گرفت.باید توجه داشت که «این قوانین بهطور مداوم تغییر نکنند؛ چون تغییر مکرر آنها باعث گیجی، سردرگمی و اضطراب کودک میشود.»
بدون سرزنش، دوستش داشته باشید
محبت بیقید و شرط هم باید حتماً وجود داشته باشد. در واقع «کودک باید احساس کند که دوستداشتنی بودن او و محبوبیتش نزد پدر و مادر، به میزان حرفشنوی، نمره یا موفقیت او وابسته نیست و والدین همیشه او را دوست دارند. اگر در زندگی دچار شکست شد، باید در کنارش باشیم و به او کمک کنیم مشکلش را حل کند، نه اینکه او را سرزنش کنیم.»مثلاً بعد از یک شکست یا اشتباه، میتوان به او گفت «من از نتیجه راضی نیستم، اما تلاش تو برای من بسیار ارزشمند است. میدانم برای درس ریاضی تلاش کردی؛ حتی اگر نمرهات از ۱۲ به ۱۳ رسیده باشد، این تلاش برای من مهم است.»فرضی با این مثال توضیح میدهد «بهجای آنکه انتظار داشته باشیم نمرهٔ او ناگهان از ۱۲ به ۱۹ برسد، باید او را بر اساس میزان تلاش، زمانی که صرف کرده و همتی که به خرج داده، ارزیابی کنیم؛ بدون هیچگونه شماتت، قضاوت یا سرزنش.»
فرصت انتخابهای محدود به کودک بدهید
این کارشناس تربیتی در انتها توصیه میکند «به کودک فرصت تصمیمگیریهای کوچک بدهیم و حق انتخابهای محدود و امن در اختیارش قرار دهیم.»مثلاً به او بگوییم «این دو کار را میدانم که از عهدهاش برمیآیی. تو توانمند هستی. کدامیک را ترجیح میدهی انجام دهی؟» وقتی چنین گفتوگویی با فرزندمان داشته باشیم، هم به او حق انتخاب میدهیم، هم عزتنفس او را افزایش میدهیم، هم مسئولیتپذیری را در او تقویت میکنیم.ضمناً او میآموزد که در زندگی مسئول انجام برخی کارهاست، حتی اگر این انتخابها با نظر خودش باشد. این رویکرد قطعاً فرزند ما را از لوس شدن دور خواهد کرد.#تربیت_کودک_لوس#مهارت_های_تربیتی#فرزندپروری#دلیل_لوس_شدن_کودک#مهارت_تربیت_کودکمطالب مشابه را از صفحهٔ زندگی خبرگزاری فارس دنبال کنید.
09:16 - 29 فروردین 1405