آب رودخانه اگر اضافه است می توان با تزریق در سفره های زیرزمینی اصفهان فرونشست را کم کرد و از پساب پالایش شده شهر اصفهان هم می توان حق آبه تالاب را داد.
فلات مرکزی در انتظار تصمیم سرنوشتساز برای احیای گاوخونی
بر اساس سند تعیین تکلیف حقابههای زایندهرود، ۱۵.۵ درصد از ذخایر سد زایندهرود به عنوان حقابه تالاب گاوخونی تعیین شده است که در صورت تأخیر، تالاب به منبع دائمی و غیرقابل کنترل برای ریزگردهای نمکی تبدیل خواهد شد و نهتنها اصفهان، بلکه سلامت میلیونها نفر را در فلات مرکزی ایران تهدید میکند.
به گزارش خبرگزاری فارس از اصفهان، تالاب بینالمللی گاوخونی به عنوان یکی از مهمترین اکوسیستمهای آبی فلات مرکزی ایران، در سالهای اخیر با بحران شدید کمآبی و خشکی مواجه شده است. تداوم جریان آب در زایندهرود و تأمین نیاز آبی این تالاب، نقشی تعیینکننده در حفظ کارکردهای زیستبومی منطقه و پیشگیری از تشدید پدیده گرد و غبار دارد. حقابه آن در سال و در شرایط معمول بارشها، ۱۷۶ میلیون مترمکعب است.تالابی که به بیابان تبدیل شدتالاب بینالمللی گاوخونی در انتهای مسیر زایندهرود، به عنوان یک «تهنشینکننده طبیعی» و مانع در برابر ریزگردها عمل میکرد. دادههای ماهوارهای نشان میدهد که وضعیت این تالاب به شدت بحرانی است.گاوخونی، یکی از کانونهای اصلی تولید گردوغبار به گفته منصور شیشهفروش، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان، سازمان حفاظت محیطزیست کشور و شرکت مدیریت منابع آب ایران بهمنظور کاهش اثرات گردوخاک و فرونشست زمین و تأمین نیاز آبی کشاورزان در جهت انجام وظایف ملی مرتبط در احیای رودخانه زایندهرود و تالاب گاوخونی و تأمین حقابههای قانونی کشاورزی، محیطزیست و فضای سبز اقدام و با برداشتهای غیرمجاز آب و بارگذاریهای غیرقانونی در تمامی حوضه آبریز جلوگیری کنند. باتوجهبه مصوبات کارگروه ملی و استانی سازگاری با کمآبی مبنی بر افزایش خروجی سد زایندهرود، از روز یکشنبه ۱۰ خردادماه آب در بستر رودخانه زایندهرود رهاسازی شد. رهاسازی آب جهت تأمین نیاز زیستمحیطی رودخانه و توزیع آب در شبکههای آبیاری مدرن و سنتی و تأمین آب باغات و کشاورزی حوضه زایندهرود است. با تشکیل مجدد این کارگروه اعضا بر ضرورت تأمین حقابههای زیستمحیطی زایندهرود و تالاب بینالمللی گاوخونی تأکید کردند.
تعیین ۱۵.۵ درصد از ذخایر سد زایندهرود به عنوان حقابه تالاب گاوخونیمریم کرمانی، سرپرست اداره کل حفاظت محیط زیست استان اصفهان با اشاره به افزایش قابل توجه بارشهای سال جاری نسبت به سال گذشته، تأمین حقابههای زیستمحیطی زایندهرود و تالاب بینالمللی گاوخونی را از الزامات حفظ پایداری اکولوژیک حوضه آبریز عنوان میکند.وی با بیان اینکه تداوم جریان آب در زایندهرود و تأمین نیاز آبی تالاب گاوخونی نقش تعیینکنندهای در حفظ کارکردهای زیستبومی منطقه و پیشگیری از تشدید پدیده گرد و غبار دارد، میگوید: بر اساس سند تعیین تکلیف حقابههای زایندهرود، ۱۵.۵ درصد از ذخایر سد زایندهرود به عنوان حقابه تالاب گاوخونی تعیین شده است.به گفته کرمانی، با توجه به شرایط موجود، ضروری است با برنامهریزی دقیق، مدیریت یکپارچه و همکاری تمامی ذینفعان، زمینه تأمین بخشی از نیاز آبی تالاب فراهم شده و با شرایط فعلی حداقل ۴۰ تا ۵۰ میلیون مترمکعب آب برای احیای نسبی این اکوسیستم ارزشمند رهاسازی شود.ضرورت بهرهگیری از بانک جامع منابع و مصارف آب در حوضه آبریز زایندهرود حامد یزدیان، نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی نیز بر ضرورت بهرهگیری از بانک جامع و بهروز اطلاعات منابع و مصارف آب در سطح حوضه آبریز زایندهرود تأکید میکند و میگوید: مدیریت علمی، شفاف و مبتنی بر دادههای دقیق، همراه با رعایت الزامات قانونی و لحاظ اولویتهای حوضه، پیشنیاز تصمیمگیری مؤثر در زمینه توزیع، حفاظت و بهرهبرداری پایدار از منابع آبی است. وی میافزاید: تقویت نظام تصمیمسازی مبتنی بر اطلاعات جامع و مورد توافق، میتواند ضمن افزایش کارآمدی مدیریت منابع آب، به ارتقای رضایتمندی ذینفعان قانونی و افکار عمومی نیز منجر شود.
تخصیص ۲۰ تا ۲۵ میلیون مترمکعب سهمآبه به تالاب گاوخونیحسین اکبری، معاون محیطزیست طبیعی و تنوع زیستی ادارهکل حفاظت محیطزیست استان اصفهان با اشاره به مطالعات علمی و دانشگاهی انجام شده در خصوص نیاز آبی تالاب گاوخونی میگوید: بر اساس این مطالعات، حتی در شرایط خشکسالی نیز امکان تأمین ۸۰ میلیون مترمکعب آب برای این تالاب در طول سال وجود دارد؛ بااینحال، در شرایط کنونی و باتوجهبه بهبود نسبی ذخیره سد زایندهرود نسبت به سالهای گذشته، مطالبه فعلی ادارهکل محیطزیست معطوف به تأمین حداقل ۲۰ تا ۲۵ میلیون مترمکعب جهت جلوگیری از بحران گردوغبار است.وی تأکید کرد که رسیدن آب به تالاب اهمیت حیاتی دارد و صرف رهاسازی در بالادست تضمینکننده سهم آبه تالاب نیست؛ لذا ملاک نهایی برای ثبت سهمآبه یا حقابه میزان آبی است که در ایستگاه شاخه کنار اندازهگیری میشود.چرا گاوخونی خشک شد؟کارشناسان محیط زیست دلایل متعددی را برای مرگ تدریجی تالاب گاوخونی برمیشمارند. کاهش شدید بارندگی در سالهای اخیر، تغییرات اقلیمی، خشکسالیهای پیدرپی و در رأس همه آنها، قطع یا کاهش حقابه تالاب مهمترین عوامل این فاجعه زیستمحیطی هستند. احیای تالاب گاوخونی اگرچه دشوار، اما غیرممکن نیست. کارشناسان بر این باورند که نخستین و مهمترین گام، تأمین واقعی و مستمر حقابه تالاب است.
راهکارهای احیای تالاب گاوخونی مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان تأکید میکند که وزارت نیرو باید حقابه تالاب را در جدول منابع و مصارف حوضه زایندهرود هر سال درج کند. شیشهفروش از سازمان حفاظت محیطزیست درخواست کرد تا همانند دریاچه ارومیه برای حفاظت از این تالاب بزرگ برنامه جامع احیای تالاب بینالمللی گاوخونی را در دستور کار خود قرار دهند و اعتباراتی برای این منظور و همچنین باتوجهبه اثرات خشکسالی آن در تولید ریزگردها اختصاص دهند.اصلاح الگوی کشت، کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی، استفاده از روشهای نوین آبیاری، بازچرخانی آب در صنایع و جلوگیری از توسعه صنایع آببر در حوضه زایندهرود، از دیگر راهکارهای پیشنهادی کارشناسان است.چشماندازتالاب گاوخونی امروز به آینه تمامنمای بحران آب در ایران مرکزی تبدیل شده است. حل این معضل نیازمند اتخاذ فوری «حداقل جریان زیستمحیطی» برای رودخانه و تخصیص حقابه تالاب است؛ اقدامی که در صورت تأخیر، تالاب گاوخونی به منبع دائمی و غیر قابل کنترلی برای ریزگردهای نمکی تبدیل خواهد شد که نهتنها اصفهان، بلکه سلامت میلیونها نفر را در فلات مرکزی ایران تهدید میکند.#زایندهرود #گاوخونی #خشکسالی #گردوخاک #ریزگرد #حقآبه
17:15 - 30 خرداد 1405