شناسایی ۶ سنگنوشته نویافته به خط پهلوی در تیمره گلپایگان
نویسنده و پژوهشگر سنگنگارههای ایران از شناسایی ۶ سنگنوشته نویافته به خط پهلوی در مجموعه ارزشمند سنگنگارههای تیمره گلپایگان خبر داد.
به گزارش خبرگزاری فارس از اصفهان، گلپایگان به دلیل برخورداری از منابع آب دائمی و جلگه آبرفتی حاصلخیز، هزاران سال است که به عنوان زیستگاه انسانی مورد توجه بوده است. مجموعه سنگنگارههای تیمره یکی از غنیترین محوطههای هنر صخرهای ایران به شمار میرود و تاکنون بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ سنگنگاره در ۳۲ محوطه آن در شهرستان گلپایگان شناسایی و مستندسازی شده است.در کنار نقوش صخرهای، کتیبههای تاریخی نیز از مهمترین آثار این مجموعه محسوب میشوند که اطلاعات ارزشمندی از زبان، فرهنگ و شیوه زندگی مردمان اواخر دوره ساسانی و آغاز دوران اسلامی در اختیار پژوهشگران قرار میدهند.محسن جمالی، دانشجوی دکتری باستانشناسی، نویسنده و پژوهشگر سنگنگارههای ایران از شناسایی ۶ سنگنوشته نویافته به خط پهلوی در مجموعه ارزشمند سنگنگارههای تیمره گلپایگان خبر داد و اظهار داشت: این کتیبهها حاصل نزدیک به دو دهه بررسیهای میدانی در محوطههای سنگ نگارههای گلپایگان است و ۶ کتیبه نویافته برای نخستینبار در قالب یک پژوهش علمی معرفی، خوانش و تحلیل شدهاند.وی افزود: پیش از این، ۹ سنگنوشته پهلوی در گلپایگان در کتاب «سنگ نگاره های گلپایگان،گذرگاه تاریخ» معرفی شده بود، اما در جریان بررسیهای میدانی جدید، موفق به شناسایی ۶ سنگنوشته جدید شدم که اکنون برای نخستینبار منتشر شدهاند. این پژوهشگر سنگنگارههای ایران گفت: با این کشفیات، تعداد سنگنوشتههای پهلوی شناختهشده تیمره گلپایگان به ۱۵ مورد رسیده است. تمامی این آثار در نزدیکی رودخانهها، چشمهها، جویبارها یا مسیرهای آب فصلی قرار دارند که این همجواری، سرنخ مهمی برای تفسیر محتوای آنها به شمار میرود.
وی با اشاره به نتایج خوانش این کتیبهها توسط دکتر رسول بشاش تصریح کرد: وجه مشترک بیشتر این سنگنوشتهها، تکرار واژه «زهاب» است که در زبان پهلوی به معنای رودخانه یا آب جاری به کار رفته است. در دو سنگنوشته نیز عبارت «زهاب مهمان» دیده میشود که با توجه به منابع زبان پهلوی، میتوان آن را به معنای رودخانه یا چشمه فصلی، گوارا و ظمطبوع تفسیر کرد.جمالی ادامه داد: بررسی همزمان متن سنگنوشتهها، موقعیت جغرافیایی آنها و منابع آب منطقه نشان میدهد که این کتیبهها احتمالاً تنها جنبه یادمانی نداشتهاند، بلکه برای معرفی و نشانهگذاری منابع آب مورد استفاده رهگذران، شکارچیان، دامداران و اقوام کوچرو ایجاد شده بودند؛ موضوعی که با شرایط اقلیمی منطقه نیز همخوانی کامل دارد.این دانشجوی دکتری باستانشناسی افزود: مطالعات میدانی، مصاحبه با سالمندان روستاهای مجاور این کتیبهها و بررسی اصطلاحات محلی مرتبط با آب، مانند زیغآب، زیغبر، زهکش و دوآب نشان میدهد که اهمیت منابع آبی در فرهنگ بومی منطقه از گذشتههای دور تاکنون استمرار داشته است.وی تصریح کرد: در نامهای برخی از روستاهای گلپایگان نیز واژه آب دیده میشود. همچنین روایتهای تاریخی و افسانههای محلی درباره تنگ غرقاب و محل تجمع آبها، با محتوای این سنگنوشتهها ارتباط معناداری دارند.جمالی با اشاره به اینکه بیشتر این کتیبهها به خط شکسته پهلوی نگاشته شدهاند، گفت: این آثار از نظر زبانشناسی و باستانشناسی اهمیت فراوانی دارند و میتوانند اطلاعات تازهای درباره گسترش خط و زبان پهلوی، شیوه ارتباط انسان با محیط طبیعی و جایگاه آب در زندگی مردم اواخر دوره ساسانی ارائه کنند.
نویسنده و پژوهشگر سنگنگارههای ایران تأکید کرد: وجود ۱۵ سنگنوشته پهلوی در مجموعه سنگنگارههای گلپایگان، اهمیت کمنظیر این منطقه را در مطالعات تاریخی و باستانشناسی ایران نشان میدهد. این آثار بخشی از هویت فرهنگی کشور هستند و حفاظت، مستندسازی و ادامه پژوهشهای تخصصی در این محوطه ارزشمند، ضرورتی انکارناپذیر است.تیمره بزرگترین سایت موزه هنرهای صخرهای جهان است و نمونهای بینظیر از نقوش صخرهای دارد. این منطقه میتواند یک موزه روباز منحصربهفرد برای گردشگران خارجی باشد.منطقه تاریخی تیمره در خط الراس سه استان مرکزی، اصفهان و لرستان در مسیر رودخانه انار بار به طول حدود ۳۰۰کیلومتر، دارای پهنهای از تمدن سنگنگاره و نقوش صخرهای است.شهرستان گلپایگان با ۳۰ اثر ثبتی و تمدن سکونتگاهی در شمال غربی استان اصفهان قرار دارد.#تیمره #سنگنوشته #تاریخ #باستانشناسی
16:44 - 29 خرداد 1405
0 بازدید
