گرانترین شیرینی سنتی ایران، رهاورد روستای گردشگری اسفرجان
طبیعت و تاریخ، تنها داشتههای روستای گردشگری اسفرجان نیست، بلکه شیرینی سنتی جوزغند که در این روستا تولید میشود، کام گردشگران را در این روستا شیرین میکند.
به گزارش خبرگزاری فارس از شهرضا، جوزغند بهعنوان باارزشترین و گرانترین شیرینی سنتی ایران در دل روستای اسفرجان بهعنوان روستای گردشگری شهرضا تولید میشود. این روستای گردشگری دارای باغهای میوه ازجمله آلبالو، زردآلو، گردو و هلو است که از رودهای جاری در مسیر باغها آبیاری میشوند. طبیعت و تاریخ، تنها داشتههای روستای اسفرجان نیست، بلکه شیرینی سنتی جوزغند که در این روستا تولید میشود، کام گردشگران را در این روستا شیرین میکند. این شیرینی سنتی سالها است که با فرهنگ مردم روستا پیوند خورده است.جوزغندی یکی از خشکبار خوشمزه و مقوی است که در فصل پاییز تهیه میشود و بسیار مقوی و خوشمزه است و انرژی بدن را تا ساعتها تأمین میکند. میتوانید از آن بهعنوان میانوعدهای سالم استفاده کنید.جوزغند کالری بالایی به بدن میرساند و باعث میشود مدت زیادی احساس سیری داشته باشید. به همین دلیل یکی از بهترین جیرههای جنگی برای سربازان در زمان قدیم محسوب میشده است و شاید علت اولیه ساختن این شیرینی هم استفاده راحت و حمل بیدردسر آن توسط سربازان در جنگها بوده باشد.جوزغند از دیرباز در فصل پاییز توسط بانوان اسفرجانی تولید و برای فصل زمستان بخصوص شب یلدا آماده میشده است. در آن زمان که سقف خانهها دارهای چوبی بوده، در اکثر پشتبامها در این فصل منظره زیبای آویزان بودن جوزغند مشاهده میشده و صاحبخانهها با این محصول از مهمانان ویژه خود در پای کرسی آتشی پذیرایی میکردند.این محصول علاوه بر اینکه مقوی و خوشمزه است برای سرماخوردگی نیز بسیار مفید است.
جوزغند یا جوزقند؟نام هر شیرینی با شکر پیوند خورده و شاید در ابتدا اینگونه به نظر بیاید که نوشتار صحیح نام این شیرینی با «قاف» باشد، اما اگر به ریشهیابی آن بپردازیم، خواهیم دید که اینگونه نیست. در اکثر لغتنامههای فارسی، جوزغند را مترادف «جوزاغند» یا «جوزاکند» دانسته و در لغتنامه دهخدا در معنی آن آوردهاند: «شفتالوی خشک کرده را گویند که مغز گردگان در میان آن آکنده باشند». منظور از گردگان همان گردو است.نام جوزغند از دو بخش «جوز» و «غند» تشکیل شده است. گفته میشود در برخی گویشهای محلی ایران، «جوز» به معنای گردو بوده و در برخی مناطق، نوعی هلو را جوز مینامند. «غند» نیز برگرفته از واژه «آغندن» به معنای «پر کردن» است. پس میتوان جوزغند را به معنی «پر شده با گردو» یا «هلوی پر شده» دانست. اگر با شیوه تهیه جوزغند آشنا شویم، معنای نام آن را بهتر درک خواهیم کرد.جوزغند چگونه تهیه میشود؟جوزغند از دو بخش تهیه شده است، میوهای که داخل آن را پر میکنند و موادی که داخل این شیرینی قرار داده میشود. برای تهیه جوزغند از میوههایی مانند هلو، شلیل، آلو، انجیر و گلابی استفاده میشود.ابتدا هلوها را پوستکنده و یک خراش کوچک در بدنه آن ایجاد میکنیم و دو روزی آنها را روی پارچهای تمیز در معرض نور آفتاب قرار میدهیم تا هسته آن بهراحتی جدا شود. وقتی هستهها را جدا کردیم، مغز گردوهایی که از قبل آماده کردهایم را در داخل هلو گذاشته و دوباره در نور آفتاب قرار میدهیم و زمانی که کاملاً آب موجود در برگ هلوها گرفته شد، قابلاستفاده است که در قدیم در این مرحله معمولاً آنها را با نخ و سوزن به هم میدوختند و در محلی سرد و تاریک از سقف آویزان میکردند تا ماندگاری بیشتری داشته باشد.
جوزغند با مغز گردو، بادام و هسته زردآلو به همراه قند سائیده شدهمواد داخل جوزغند از ترکیباتی تشکیل شده که بنا به سلیقه سازنده آن متفاوت است، اما معمولاً مغز گردو، بادام و هسته زردآلو را آسیاب کرده و به همراه قند سائیده شده یا شکر پودر شده با هم ترکیب کرده و داخل میوه قرار میدهند.یکی از بانوان روستای اسفرجان خاطرات شیرینی از تهیه جوزغند در خانه مادربزرگش دارد. او به یاد میآورد: در کودکی زمانی که از شهرضا به خانه مادربزرگش میرفته، گلوبند جوزغند را میدیده که روی دیوار پستو (اتاق ویژه خشکبار) یا به قول او گنجینه خشکبار مادربزرگش آویزان شده و چشمک میزند.جوزغند و کرسی آتشیاین بانوی اسفرجانی ادامه میدهد: در دورهمیها بهخصوص در فصل زمستان و زیرکرسی یا دیدوبازدیدهای نوروزی، مادربزرگ از میهمانانش با جوزغندی که روی سینی مسی کنگرهدار آراسته بود همراه با مغز گردو و بادام شورکرده و بوداده، برگه خشک شده زردآلو و آلو و نخودچی و کشکمش سبز در پیالههای چینی گل قرمز، پذیرایی میکرد و جالب اینکه هیچ وقت از جوزقندی که با مرارت تهیه کرده بود نمیخورد و همه را بین فرزندان و نوهها تقسیم میکرد.گرانترین یا باارزشترین؟جوزغند به دلیل زمانبر بودن تولید و مواد اولیه مصرفی و تولید محدود، قیمت بالایی دارد و گفته میشود که یکی از گرانترین شیرینیهای سنتی کشور است. اما این شیرینی همواره میان دو صفت گرانترین و باارزشترین در رفتوآمد است.
جوزغند در هیچیک از مراحل تهیه، پخته نمیشودنکتهای که بزرگترین تفاوت جوزغند با سایر شیرینیها یا سوغات محلی را به وجود میآورد این است که جوزغند در هیچیک از مراحل تهیه، پخته نمیشود که به معنای حفظ ویتامینها و مواد مغذی آن است پس این ویژگی منحصربهفرد جوزغند، برچسب ارزشمندترین شیرینی سنتی را برای جوزغند به ارمغان میآورد و چندان بیراه نیست که بهواسطه ارزش غذایی بالا این شیرینی ارگانیک را گرانترین شیرینی سنتی بدانیم.توسعه اقتصاد خانوار در جوامع روستاییفارغ از جاذبههای گردشگری روستای اسفرجان که خود ابزاری ارزشمند برای توسعه صنعت گردشگری است، در گوشهوکنار شهرستان شهرضا و روستاهای آن خوراکیهای مختلفی تولید میشود که توجه به آنها و حمایت از تولیدکنندگان این محصولات میتواند موجب رونق کسبوکارهای کوچک خانگی شده و گامی جهت توسعه اقتصاد خانوار بهویژه در جوامع روستایی باشد.ویژگی قابلتوجه این محصولات، دردسترسبودن تمام مواد اولیه در آن نقطه است که تولید را تسهیل میکند و حمایت بخش دولتی در معرفی محصولات و برگزاری جشنواره یا نمایشگاه محصولات خانگی، میتواند با ایجاد انگیزه، تضمینی برای استمرار تولید این خوراکیها باشد.#اسفرجان #جوزغند #خشکبار #گردشگری #خوراکی #مشاغل_خانگی #گردو #میراث_فرهنگی
15:36 - 15 دی 1404
0 بازدید
