گردوغبار گاوخونی به تهران میرسد
گردوغبار تالاب بینالمللی گاوخونی پنج استان کشور از جمله پایتخت را تهدید میکند.
به گزارش خبرگزاری فارس از اصفهان، تالاب بینالمللی گاوخونی در شرق اصفهان یکی از بزرگترین و مهمترین تالابهای ایران محسوب میشود. حقابه آن در سال و در شرایط معمول بارشها، ۱۷۶ میلیون مترمکعب است. این تالاب پیش از آغاز خشکسالیها، علاوه بر ایجاد فضای فرحبخش در شرق اصفهان، مأمن پرندگان مهاجر و جانوران آبی و منبع درآمد و آسایش ساکنان این منطقه بود اما به دلیل کمبود منابع آبی و نرسیدن آب زایندهرود به آن خشک شده است. خشکی کامل تالاب علاوه بر تبعات بسیار منفی اکوسیستمی به یکی از کانونهای مهم خیزش گردوغبار در استان اصفهان تبدیل شده است.اگر تا 2 یا 3 سال قبل ریزگردهای برخاسته از تالابِ برهوت شده گاوخونی، شهر ورزنه و روستاهای اطرافش را درگیر کرده بود اکنون دامنه نفوذ ریزگردها به مناطق مرکزی استان اصفهان کشیده شده و در بهار و تابستان که باد از سمت شرق به غرب استان میوزد، هوای شهرهای اصفهان، خمینیشهر، نجفآباد، شاهینشهر، لنجان و فلاورجان در برخی روزها به مرز هشدار میرسد.منشأ و ترکیب خطرناک ریزگردهاریزگردهای برخاسته از گاوخونی تنها گردوخاک معمولی نیستند، بلکه به دلیل سالها انباشت آلایندهها، به ذراتی سمی و خطرناک تبدیل شدهاند. آلایندهها طی دههها از طریق فاضلابهای صنعتی، پسابهای کشاورزی حاوی کود و سموم به رودخانه زایندهرود و در نهایت به رسوبات تالاب راه یافتهاند.
گاوخونی، یکی از کانونهای اصلی تولید گردوغباراحمد جلالیان، استاد گروه خاکشناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد خوراسگان در این باره میگوید: بر اساس آخرین آمار ارائهشده توسط سازمان حفاظت محیطزیست، حدود هفت میلیون هکتار کانون گردوغبار در کشور وجود دارد که از این میزان، ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار هکتار در استان اصفهان واقع شده است.وی با تأکید بر شدت این معضل در تالاب گاوخونی میافزاید: تالاب بینالمللی گاوخونی به دلیل خشکشدن، به یکی از کانونهای اصلی تولید گردوغبار تبدیل شده است.وی با استناد به دادههای کنترل کیفیت هوای اصفهان در سال ۱۴۰۴، خاطرنشان میکند که ۶۰ درصد از روزهای دو سال اخیر در اصفهان، هوا به دلیل وجود گردوغبار آلوده بوده و این در حالی است که در تهران این رقم به ۳۸ درصد میرسد.به گفته جلالیان منشأ اصلی این گردوغبارها در کلانشهر اصفهان، تالاب بینالمللی گاوخونی و مناطق شمال شرقی استان است. خشکی بستر زایندهرود و اراضی کشاورزی رها شده نیز به تشدید این مشکل دامن زده است؛ علاوه بر این، فعالیتهای انسانی مانند استفاده از کودهای فسفاتی، آفتکشها و فاضلابهای خام در کشاورزی، به افزایش غلظت فلزات سنگین نظیر آرسنیک در محیط منجر شده است.این استاد دانشگاه بر ضرورت اقدام فوری برای کنترل ۵۵۰ هزار هکتار کانونهای بحرانی گردوغبار استان، تأکید کرد و گفت: ایجاد پوشش گیاهی چندساله، احیای مراتع و مدیریت منابع طبیعی از جمله راهکارهای کاهش گردوغبار است؛ همچنین، تأمین جریان پایدار آب در زایندهرود با دبی ۱۰ تا ۱۵ مترمکعب بر ثانیه میتواند به کاهش فرونشست زمین و تولید گردوغبار کمک کند.
اهکارهای احیای تالاب گاوخونی منصور شیشهفروش، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان درباره تالاب گاوخونی به خبرنگار فارس میگوید: برای نجات تالاب گاوخونی، احیای زایندهرود و تأمین حقابههای آن در کاهش آلودگی هوا مؤثر بوده و با تأمین آب و اجرای طرحهای آبخیزداری میتوان به کنترل گردوغبار در مناطق بیابانی کمک شایانی کرد.وی با اشاره به راهکارهای احیای تالاب گاوخونی گفت: وزارت نیرو باید حقآبه تالاب را در جدول منابع و مصارف حوضه زایندهرود هر سال درج کند.شیشهفروش ادامه داد: وزارت نیرو ساماندهی مسیر رودخانه را در تالاب باید انجام دهد و از برداشتهای بیرویه آب در بالادست حوزه زایندهرود جلوگیری کند.مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان تأکید کرد: وزارت نیرو و جهاد کشاورزی باید از توسعههای بیضابطه و خارج از مصوبات شورایعالی آب در بالادست جلوگیری کنند و باید این توسعهها متوقف شود.همانند دریاچه ارومیه، تالاب گاوخونی احیا شودوی از سازمان حفاظت محیطزیست درخواست کرد تا همانند دریاچه ارومیه برای حفاظت از این تالاب بزرگ برنامه جامع احیای تالاب بینالمللی گاوخونی را در دستور کار خود قرار دهند و اعتباراتی برای این منظور و همچنین باتوجهبه اثرات خشکسالی آن در تولید ریزگردها اختصاص دهند. شیشهفروش همچنین از سازمان جنگلها و مراتع درخواست کرد که اعتباراتی را برای اجرای طرحهای کنترل بیابان و نهالکاری برای کنترل ریزگردها در آن منطقه تأمین کند.
گاوخونی سیراب نشود 5 استان و پایتخت را گرد و غبار میگیردمدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان از وزارت نیرو درخواست کرد تا در کارگروه احیای زایندهرود، موضوع احیای تالاب گاوخونی را پیگیری کند و متناسب با اهداف کارگروه سازگاری با کمآبی و احیای زایندهرود برنامه تأمین حقابههای تالاب را در دستور کار خود قرار دهند تا این پهنه بزرگ بتواند با تأثیرات طبیعی مطلوب و پیشگیری از پیامدهای ناشی از تولید ریزگردها و گردوغبار به وظیفه خود در تغذیه آبهایی زیرزمینی، کنترل سیلاب، کنترل گردوغبار و حفظ اکوسیستمهای موجود عمل کند.وی تأکید کرد که تالاب گاوخونی یک ارزش بینالمللی دارد و اگر حق آبههای تالاب داده نشود میتواند برای 5 استان گردوغبار به همراه داشته باشد و حتی به تهران هم برسد، بنابراین ضرورت دارد وزارت نیرو و سازمان حفاظت محیطزیست مانند تالابهای دیگر نسبت به احیا و تأمین حق آبههای تالاب گاوخونی بهمنظور پیشگیری از تشدید اثرات گردوغبار اقدام کنند.احیای گاوخونی تنها با عزمی جدی و فراتر از شعار تالاب بینالمللی گاوخونی از یک اکوسیستم حیاتبخش به یک منبع انتشار گردوعبار تبدیل شده است. این وضعیت نتیجه مستقیم مدیریت ناپایدار منابع آب و نادیدهگرفتن حقابه محیطزیست در طول دههها است. احیای گاوخونی تنها با عزمی جدی و فراتر از شعار و با اولویت قائلشدن برای تأمین حقابه پایدار آن در کنار کنترل آلودگیها ممکن خواهد بود. در غیر این صورت، باید منتظر تشدید بحرانهای سلامت، محیطزیست و امنیت اجتماعی در گستره وسیعی از مرکز ایران بود.#گاوخونی #آلودگی_هوا #ریزگردها #گردوغبار #زایندهرود #آبهای_زیرزمینی #وزارت_نیرو #تعطیلی #هوای_خوب
17:56 - 25 آذر 1404
0 بازدید
