گاوخونی، عروس تالابهای ایران در انتظار احیا
مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان گفت: برای نجات تالاب گاوخونی، احیای زایندهرود و تأمین حقابههای آن در کاهش آلودگی هوا مؤثر بوده و با تأمین آب و اجرای طرحهای آبخیزداری میتوان به کنترل گردوغبار در مناطق بیابانی کمک شایانی کرد.
به گزارش خبرگزاری فارس از اصفهان، تالاب بین المللی گاوخونی در فلات مرکزی منحصربهفرد است و جزو اولین تالابهایی بوده که در فهرست بینالمللی ثبت یونسکو شده است. اگر تا 2 یا 3 سال قبل ریزگردهای برخاسته از تالابِ برهوت شده گاوخونی، شهر ورزنه و روستاهای اطرافش را درگیر کرده بود اکنون دامنه نفوذ ریزگردها به مناطق مرکزی استان اصفهان کشیده شده و در بهار و تابستان که باد از سمت شرق به غرب استان میوزد میزان ذرات معلق کمتر از ۱۰میکرون در هوای شهرهای اصفهان، خمینیشهر، نجفآباد، شاهینشهر، لنجان و فلاورجان در برخی روزها به مرز هشدار میرسد.گاوخونی ۴۷ هزار هکتار وسعت دارد و در حال حاضر ۹۸ درصد آن خشک است؛ بر اساس محاسبههای انجام شده باید وزارت نیرو بهصورت سالانه ۱۷۶ میلیون مترمکعب آب حقابه زیستمحیطی تالاب گاوخونی را تأمین کند، این در حالی است که تاکنون این مهم محقق نشده است. بستر گاوخونی، منبع تولید گرد و غبار آلوده به فلزات سنگینبحران خشکی زاینده رود و تالاب گاوخونی حالا ابعاد برجستهتری به خود گرفته و به گفته پژوهشگران، بستر خشک این گسترهها منبع تولید گرد و غبار آلوده به فلزات سنگین شده است. مطالعات نشان میدهد، فلزات سنگین میتوانند عوارض ناگواری را بر سلامتی جنین و نوزادان داشته باشند.یعقوب حاجیزاده، پژوهشگر مرکز تحقیقات محیطزیست دانشگاه علوم پزشکی اصفهان میگوید: فلزات سنگین میتواند از منابع مختلف وارد بستر رودخانه شود و در تالاب گاوخونی رسوب کنند؛ بخشی از آن در اثر تخلیه فاضلابهای صنعتی و بخشی از طریق رسوباتی است که از هوا و در اثر بارندگی وارد بستر زایندهرود و تالاب میشوند.
به گفته او، با خشکی و حساس شدن خاک بستر تالاب گاوخونی که سالها محل انباشت این آلایندههای سمی بوده است، گردوغبار مسموم آن با وزش بادها خیزش میکند و به سمت اصفهان و شهرهای اطراف میآید، اتفاقی که در نهایت هوای اصفهان را آلودهتر و سلامتی شهروندان این خطه را با مخاطره مواجه میکند.نجات گاوخونی با احیای زایندهرود و تأمین حقابههای آنمنصور شیشهفروش، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان درباره تالاب گاوخونی به فارس میگوید: اگر تالاب احیا نشود میتواند گردوغبار ایجاد کند و شرایطی را به وجود آورد که اکوسیستم را از بین ببرد.وی تصریح میکند که برای نجات تالاب گاوخونی، احیای زایندهرود و تأمین حقابههای آن در کاهش آلودگی هوا مؤثر بوده و با تأمین آب و اجرای طرحهای آبخیزداری میتوان به کنترل گردوغبار در مناطق بیابانی کمک شایانی کرد.شیشهفروش با اشاره به راهکارهای احیای تالاب گاوخونی گفت: وزارت نیرو باید حقآبه تالاب را در جدول منابع و مصارف حوضه زایندهرود هر سال درج کند.مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان ادامه داد: وزارت نیرو ساماندهی مسیر رودخانه را در تالاب باید انجام دهد و از برداشتهای بیرویه آب در بالادست حوزه زایندهرود جلوگیری کند.وی تأکید کرد: وزارت نیرو و جهاد کشاورزی باید از توسعههای بیضابطه و خارج از مصوبات شورایعالی آب در بالادست جلوگیری کنند و باید این توسعهها متوقف شود.
تالاب گاوخونی همت ملی را می طلبدشیشهفروش با تأکید بر اینکه وزارت نیرو باید اجرای طرح احیای زایندهرود و احیای تالاب گاوخونی را در دستور کار خود قرار دهد، میگوید: سازمان محیطزیست کشور برنامه جامع احیای تالابهای کشور را برنامهریزی دارد. اعتقاد داریم مانند تالاب قم که برای آن جلسه گرفتند، دراسرعوقت سازمان محیطزیست کشور کارگروه تالابهای کشور را برگزار کند و موضوع تأمین حقابه تالاب گاوخونی رو در دستور کار خود قرار دهد.وی ادامه داد: سازمان منابع طبیعی باید در راستای اجرای طرحهای بیابانزدایی و کنترل کانونهای فرسایش بادی در منطقه تالاب اقداماتی انجام دهد.شیشهفروش اضافه میکند، سازمان منابع طبیعی باید اعتبارات به استان برای نهالکاری اختصاص دهد تا بتوان گردوغبار را کنترل کرد.مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان تأکید میکند، تالاب گاوخونی در صورتی احیا میشود که سازمان محیطزیست کشور و وزارت نیرو و وزارت کشاورزی اقداماتی که ذکر شد را انجام دهند تا این پیکره منحصربهفرد حفظ شود.به گفته کارشناسان، تالاب بینالمللی گاوخونی هم اکنون به کانون تولید گردوغبار در مرکز ایران تبدیل شده است و تا شعاع ۵۰۰ کیلومتری خود را تحتتأثیر قرار میدهد.#گاوخونی #اماس #سرطان #زایندهرود #بیماری #گردوغبار #آلودگی_هوا #آلایندگی
10:08 - 10 نوامبر 2025
