ستونهای تختجمشید از شور موسیقی لرزیدند
تختجمشید شامگاه شنبه میزبان یکی از باشکوهترین رویدادهای فرهنگی سال شد؛ جایی که ارکستر فیلارمونیک ملی ارمنستان با حضور ۱۰۳ نوازنده و خواننده و همراهی گروه کر پارسه شیراز، صدمین سال فعالیت خود را در قلب تاریخ ایران جشن گرفت.
از چند هفته پیش بلیت پرواز تهران–شیراز را رزرو کرده بودم؛ نمیخواستم هیچچیز باعث شود کنسرت ارکستر فیلارمونیک ارمنستان در تختجمشید را از دست بدهم. روز پرواز اما مثل همیشه ترافیک تهران دست به کار شد تا اضطراب و استرس در من بیشتر شود. هر لحظه ساعت را نگاه میکردم و نگران بودم که پرواز را از دست بدهم. بالاخره وقتی به فرودگاه رسیدم و روی صندلی هواپیما نشستم، نفسی راحت کشیدم و فقط به این فکر کردم که چند ساعت دیگر در میان ستونهای عظیم تختجمشید، موسیقی جهانی در کنار سرود «ای ایران» طنین خواهد انداخت.هواپیما که در فرودگاه شیراز نشست، هوای گرم تابستانی به صورتم خورد. اما در همان محوطه فرودگاه، عطری خاص از گلهای تازه آب خورده در هوا پیچیده بود؛ همان عطرهایی که برای علاقهمندان به شیراز، حس و حالی خاص و شاعرانه دارند.در مسیر فرودگاه تا هتل، با گوشیام چند قطعه از اجراهای ارکستر فیلارمونیک ارمنستان را جستوجو کردم. موسیقیشان آرام و دلنشین بود، اما تصور اینکه قرار است همین صداها در قلب تختجمشید ــ در میان شکوه سنگها و ستونهای چند هزارساله ــ طنین بیندازد، هیجانم را دوچندان میکرد.
ارکستر فیلارمونیک ارمنستان، ارکستر ملی این کشور است که در سال ۱۹۲۵ بهعنوان «ارکستر سمفونی کنسرواتوار دولتی کومیتاس ایروان» آغاز به کار کرد. این گروه طی یک قرن فعالیت، به یکی از مهمترین ارکسترهای منطقه بدل شده و اکنون صدمین سال فعالیت خود را در قلب تاریخ ایران جشن گرفت. اجرای ۱۰۳ نوازنده و خواننده این ارکستر در کاخ باستانی هخامنشیان، تجربهای نادر و تاریخی بود؛ جایی که یکهزار و ۵۰۰ تماشاگر ایرانی و خارجی در میان ستونهای سنگی تختجمشید، موسیقی را زیر آسمان ایران شنیدند.
چند ساعت مانده به شروع برنامه، راهی تختجمشید شدم. هر بار که به این مکان میرسم، عظمتش مرا میخکوب میکند. ستونها، نقشبرجستهها و سکوتی که در غروب بر محوطه حاکم بود، حس حضور در جایی فراتر از تاریخ را میداد. هوا که تاریکتر شد، صدای کوککردن سازها آرام آرام در فضا پیچید. حضار کمکم جای خود را پیدا میکردند؛ جمعیتی متشکل از مقامات، دیپلماتها، هنرمندان ایرانی و خارجی و البته مردم مشتاق موسیقی.وقتی ارکستر با رهبری «ادوارد توپچیان» روی صحنه آمد و «لیپاریت آودسیان»، خواننده مشهور ارمنی، کنارشان ایستاد، همه چشمها به سکوی مرکزی دوخته شد. آغاز رسمی برنامه با سرود جمهوری اسلامی ایران بود. لحظهای خاص که همه حضار به احترام ایستادند و همصدا با ارکستر، سرود ملی را زمزمه کردند. این شروعی بود پرشکوه، در مکانی که قرنها پیش نماد قدرت و تمدن ایرانزمین بود.اما اوج لحظهها، اجرای قطعه «ای ایران» بود. اثری که روحالله خالقی در سال ۱۳۲۳ با شعری از حسین گلگلاب آفرید و نخستین بار با صدای غلامحسین بنان شنیده شد، حالا در تختجمشید توسط نوازندگان ارمنی و گروه کر ۶۰ نفره پارسه شیراز، زیر آسمان پرستاره شب، نواخته میشد. صدای همخوانی مردم با ارکستر، چنان شور و شوقی آفرید که محوطه سنگی تختجمشید هم انگار به طنین موسیقی پاسخ میداد.
در طول برنامه، ارکستر قطعاتی از موسیقی کلاسیک جهان را نیز اجرا کرد، اما «ای ایران» حس و حال دیگری داشت؛ حضوری بود از غرور ملی، همبستگی فرهنگی و یادآوری اینکه تختجمشید هنوز میتواند صحنهای برای نمایش صلح و دوستی ملتها باشد.در ردیف جلو، حسین سیماییصراف وزیر علوم ایران و ژانا آندریاسیان وزیر آموزش، دانش، فرهنگ و ورزش ارمنستان در کنار هیأت ۳۲ نفره ارمنستان و ۴۳ سفیر و دیپلمات از ۲۳ کشور جهان حضور داشتند. نمایندگانی از برزیل، مکزیک، کنیا، دانمارک، صربستان، ایتالیا، هند، کرهجنوبی، آلمان، سوئد، سریلانکا، نیجریه، ازبکستان، فیلیپین و چند کشور دیگر پیش از مراسم از حافظیه، سعدیه و باغ دلگشا بازدید کرده بودند. همچنین دو نماینده سازمان یونسکو و چند گروه رسانهای خارجی حضور داشتند تا این رویداد را برای جهان پوشش دهند. حضور گسترده دیپلماتها و هیأتهای فرهنگی، رنگ و بویی جهانی به این شب بخشید.وقتی برنامه به پایان رسید و حضار یکصدا قطعه «ای ایران» را دوباره همخوانی کردند، همهچیز به نقطه اوج خود رسید. موسیقی ارمنستان و ایران در هم تنید و تختجمشید به مرکز ثقل یک شب فراموشنشدنی بدل شد؛ شبی که در حافظه فرهنگی ایران و ارمنستان به یادگار خواهد ماند.
اجرای ارکستر فیلارمونیک ارمنستان در تختجمشید نه تنها موسیقیدوستان ایرانی و خارجی را گردهم آورد، بلکه نشان داد هنر و فرهنگ میتوانند مرزهای جغرافیایی را پشت سر بگذارند. این رویداد، فرصتی فراهم کرد تا بار دیگر ایران با جهان پیوندی تازه برقرار کند و راه را برای تعاملات فرهنگی گستردهتر و پایدار هموار سازد. مسئولان میراث فرهنگی فارس نیز تأکید کردند که برگزاری این رویداد در تختجمشید، نقطه آغاز مسیر تازهای از همکاریهای فرهنگی ایران و ارمنستان خواهد بود.
22:46 - 17 شهریور 1404