نبرد اندیشه‌ پنهان پشت آمار؛ چرا مناظره «خاندوزی ـ نیلی» جنجالی شد؟

مناظرهٔ جنجالی سید احسان خاندوزی و مسعود نیلی نه‌فقط پرده از شکاف عمیق در داده‌های رسمی اقتصاد ایران برداشت، که تقابل دو ایدئولوژی را آشکار کرد.
گروه اقتصادی خبرگزاری فارس؛ مناظره اخیر سید احسان خاندوزی، وزیر اقتصاد دولت رئیسی و مسعود نیلی، مشاور اقتصادی دولت روحانی نه‌تنها به بحث رشد اقتصادی که به نبردی بر سر تفسیر داده‌ها و نقشه راه اقتصادی ایران تبدیل شد.این مناظره در کنار محتوا یک حاشیه اشت که بر متن چیره شد و فضای مجازی را ر نوردید. اختلاف کلیدی حول آمارهای رشد اقتصادی با سال پایه‌های متفاوت است.خاندوزی به آمار بانک مرکزی با سال پایه ۱۳۹۵ استناد می‌کند که رشد بدون نفت را ۳.۲ تا ۳.۴ درصد نشان می‌دهد. آمار مرکز آمار با سال پایه ۱۳۹۰ نیز منطبق بر آمار مرکزی است و ادعای خاندوزی را تایید می‌کند.نیلی اما گزارش‌های تجدیدنظر شده مرکز آمار با سال پایه ۱۴۰۰ را مبنای انتقادات خود قرار می‌دهد که رشد بدون نفت را به ۱.۹ تا ۲.۵ درصد تقلیل می‌دهد . نکته کلیدی اینکه تغییر سال پایه از ۱۳۹۰ به ۱۴۰۰ منجر به اختلاف شدید در محاسبات رشد شده است. مرکز آمار در گزارشی بی‌سابقه، رشد سال ۱۴۰۲ را از ۵.۷ درصد به ۴.۶ درصد با نفت و از ۳.۴ درصد به ۱.۹ درصد (بدون نفت) کاهش داد. اقدامی که به اذعان اقتصاددان حسین درودیان غیرحرفه‌ای و دستکاری آشکار است. این تغییرات آماری، پرسش‌های جدی درباره شفافیت نهادهای رسمی ایجاد کرده است.
نقد به مناظره، چرا متن فدای حاشیه شدبا توجه به سابقه طولانی مسعود نیلی در سازمان برنامه، این پرسش را مطرح است، چرا یک اقتصاددان باتجربه تأثیر تغییر سال پایه بر محاسبات رشد را نادیده میگیرد؟نیلی با تکیه بر گزارش‌های سال پایه ۱۴۰۰، ادعا می‌کند رشد اقتصادی دولت سیزدهم ناشی از صادرات نفت و واردات بوده و رشد غیرنفتی واقعی زیر ۳ درصد است. نکته مهم اینکه آیا تغییر روش‌شناسی آماری می‌تواند دستاوردهای یک دولت را بی‌اعتبار کند؟اختلاف آماری در این مناظره، تنها بازتابی از یک جنگ عمیق‌تر است، آیا باید اقتصاد ایران را با نگاه به گذشته سنجید یا آینده؟فراتر از آمار، دو رویکرد متضاد به تحریم و توسعهخاندوزی در این مناظره، با عبور از حاشیه‌ها، خطوط کلی دو گفتمان اقتصادی را ترسیم کرد.نخست گفتمان سنتی تجربه شده در دولت یازدهم و‌ دوازدهم شامل تمرکز بر رفع تحریم به عنوان شرط لازم برای رشد و هشدار درباره نقطه فوق العاده خطرناک اقتصاد ایران به‌ دلیل سیاست خارجی تنش‌زا و اقتصاد دستوری.دوم گفتمان نو تجربه شده در دولت سیزدهم شامل پذیرش تحریم به عنوان یک واقعیت، اما جلوگیری از تبدیل تحریم به عنوان بهانه‌ای برای ناکارآمدی و تاکید بر راهکارهای رشد در شرایط تحریم از طریق جذب سرمایه‌های منطقه‌ای و آسیایی. همچنین نقد روایت ۱۴ ساله جریان غالب که تحریم را تنها عامل مشکلات می‌داند و راه‌حلها را به مذاکره با غرب محدود می‌کند.خاندوزی در این مناظره یک نکته مهم را بازتاب می‌دهد، او می‌گوید که بازیگران منطقه و آسیا باید در رشد اقتصاد ایران ذینفع شوند، این استراتژی حتی اگر آمریکا بخواهد ایران را ضعیف نگه دارد، توازن قوا را تغییر می‌دهد.
اتهام دستکاری آماری، پرسش‌هایی که باید پاسخ داده شودسوال اساسی درباره حاشیه این مناظره در خارج مناظره و جایی حوالی خیابان فاطمی است. این سوال می‌گوید که چرا مرکز آمار بدون توضیح روشن، سال پایه را تغییر داد و اعداد رشد را به شکل چشم‌گیری تعدیل کرد؟ آیا این اقدام، اقدامی فنی است یا سیاسی؟ کاهش رشد ۱۴۰۲ از ۵.۷ درصد به ۴.۶ درصد در گزارشهای جدید مرکز آمار، درحالی‌که نسخه‌های پیشین هنوز در آرشیو آنلاین موجود است.کارشناسان هشدار می‌دهند که نادیده گرفتن دستاوردهای گذشته با دستکاری آماری، اعتماد به نهادهای رسمی را تخریب می‌کند.چرا این مناظره اهمیت تاریخی دارد؟ این مناظره تنها یک بحث فنی نبود، آینه‌ای بود از تقابل دو جهانبینی.نیلی نماینده نگاه کلاسیک به اقتصاد است که حل مشکلات را در گرو تعامل با غرب می‌داند.خاندوزی اما نماد نسلی است که به جای انتظار برای رفع تحریم، به بازتعریف نقش ایران در اقتصاد جهانی از طریق شرکای غیرغربی می‌اندیشد. اختلاف آماری هرچه باشد، این مناظره نشان داد که اقتصاد ایران نیازمند گفتمانی نو است، گفتمانی که نه در انتظار توافق‌های بین‌المللی می‌ماند، نه دستاوردهای داخلی را قربانی جنگ آماری می‌کند.#خاندوزی#نیلی#مناظره#مرمز_آمار#عدد_نمی‌فهمند
23:37 - 20 فروردین 1404

1 بازنشر5 واکنش
107 هزار بازدید




10 پاسخ

تصویر نمایه‌ی ‌محمد امین‌
@user17441965749820 فروردین 1404
در پاسخ به @M_E_N
گزارش های مهمل وپوچ اینجوری بود تو اون سه سال!! یارو بلد نبود ی درصد بگیره😂 خدا رو شکر اون سه سال با نابغه هایی مثل عبدالمالکی و... تموم شد زود

تصویر نمایه‌ی ‌محمد امین‌
@user17441965749820 فروردین 1404
در پاسخ به @M_E_N
خدا رو شکر سه سال خاندوزی رو دیدیم چه بلایی سر اقتصاد اورد

@user170910009532292369621 فروردین 1404
در پاسخ به @M_E_N
جناب محمد امین همین آقای نیلی در دولت روحانی مغز متفکر بود و دلار سه تومنی رو سی تومن کرد.البته خیلی سال است که خط و خطوط اقتصاد ایران به آقای نیلی برمیگرده و این آشفته بازار تو سه سال آقای رییسی شکل نگرفته.شما هم مثل آقای نیلی مغرضانه رفتار می کنید منفعتتان چیست خدا داند.

@user17421253586921 فروردین 1404
در پاسخ به @M_E_N
این کاربر اصلا نمیدونه نیلی کی هست که داره طرفداری میکنه ازش. عکسشم تابلو هست از خودش نیست. به اصطلاح عکس انقلابی گذاشته. کسی که از دوران اقتصاد روحانی تعریف و دوران شهید رییسی عزیز رو نقد کنه معلومه خطش کجاست.

تصویر نمایه‌ی ‌من او‌
@user170910056978713505921 فروردین 1404
در پاسخ به @M_E_N
خاندوزی و نیلی هردو یک بلا را سر ارزش پول ملی آوردند منتها نیلی بی پرده بیان میکند و جایی هم در کابینه دولت شهید رئیسی نداشته اما خاندوزی حرف های انقلابی و به ظاهر صحیح میزند اما در عمل کار همان نیلی را میکند منتها جایش در دل کابینه دولت انقلابی است. هر دو برای سرمایه دار کار میکنند در دولت های مختل…نمایش بیشتر

تصویر نمایه‌ی ‌فردین سنگ چیان‌
@Fsangchian21 فروردین 1404
در پاسخ به @M_E_N
بلای بزرگ جامعه ما، قرار دادن جامعه بر سر دوراهی چپ و راست یا اصولگرا و اصلاح طلب است!با اینکه همواره شخصیت و متفکران این دو جریان، بر پایه اقتصاد نئولیبرالیسم عمل کردن.جامعه ایران نیازمند ورود یک جریان سوم بر اساس منافع ملی، تثبیت جایگاه ایران در شرق و غرب عالم و خدمت گذاری ست.توسعه فارغ از عدال…نمایش بیشتر

@Seydale21 فروردین 1404
در پاسخ به @M_E_N
مگر گذاشتن اقای راییسی کارش به یامان برسهبا انواع کارشکنی ها وافراد منافقانه جلوی پیشرفت کارا میگرفتن مگر این نبود که اقای رییسی میگفت یک میز براشون بزارید کنار تا از جلوی کار ما برن کنار از متانت اقای رییس سوع استفاده مکرذند

تصویر نمایه‌ی ‌علی محمودی‌
@Ali12321 فروردین 1404
در پاسخ به @M_E_N
دو شب قبل در یک برنامه تلویزیونی چند نفر از مسئولان دولت و نمایندگان مجلس در خصوص اقتصاد و تولید و تحریم بحث می کردند.افرادی که بعنوان دولت آمده بودند دائما ذکر می کردند که بودن رفع تحریم و حل مشکل ورود سرمایه خارجی قدم از قدم نمی شود برداشت.من مانده ام که آیا این مسئول دولتی می خواهد 4 سال در راس…نمایش بیشتر