راز کاخ قاجاری سلیمانیه در دل کرج
این روزها اگر چند قدم از هیاهوی کرج فاصله بگیری و از دل کوچهای ساده وارد محوطه دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی بشوی، ناگهان درِ دیگری به رویت باز میشود: دری به زمانهای که کرج هنوز باغشهر بود. دری به روی تاریخ قاجاری در کاخ سلیمانیه.
به گزارش خبرگزاری فارس_البرز؛ آن وقتها که کرج باغشهر و ییلاق زیبایی بود نزدیک تهران؛ آن وقتها که به تاختِ اسب از پایتخت تا کرج یک روز راه میشد، آن وقتها که از کارخانه و ماشین و دود و دم، ترافیک و زندگی صنعتی خبری نبود، وقتِ حکومت قاجار و برو بیای شاهزادههای قجری، فتحعلیشاه برای تولد سی و چهارمین بچهاش سلیمان میرزا، دستور داد وسط باغ و بُلاغ کرج، بنایی بسازند برای تفریح خانواده سلطنتی و شاهزادههای از دماغِ فیل افتاده قجری که معروف شد به کاخ سلیمانیه. حوالی سال ۱۲۲۵ یعنی حدود ۱۸۰ سال پیش، که خودش یک تاریخ میشود، محمدحسين خان نظامالدوله یا همان صدر اصفهانی، کاخ سلیمانیه را در دل کرج وسط باغ و درختها و نزدیک رودخانه و کاروانسرای شاهعباسی ساخت. جایی بر سهراهي قدیم مازندران، ري و طالقان و بر سرِ راه آذربايجان كه ايل قاجار از آنجا آمده بود. عمارت سليمانيه يک مجموعه ساختمان بود با کاربردهای مختلف؛ عمارت گلشن، ساختمان كلاه فرنگی، بيروني و حرمسرای فتحعلشاه، ساختمان اندرونی، برج بلند فراشآباد، عمارت در قرمز، باغ فراشآباد، باغشاه اول، باغشاه دوم و باغ فردوس. باغ فراشآباد کاخ اصلی را مثل نگین در دلش جای داده بود و عمارت در قرمز وسط باغی پر از انگور، مثل یاقوت میدرخشید.
کاخ سلیمانیه کجاست
حالا این روزها اگر چند قدم از هیاهوی کرج فاصله بگیری و از دل کوچهای ساده وارد محوطه دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی شوی، ناگهان درِ دیگری به رویت باز میشود: دری به زمانهای که کرج هنوز باغشهر بود. دری به روی تاریخ قاجاری در کاخ سلیمانیه. حالا از این همه زیبایی تاریخی و به جای آن همه باغ با حصارها و کنگرههای قدیمی، فقط بنای کوشک باقی مانده؛ همین کاخ سلیمانیه در محله مصباح کرج، یک قدم بعد از میدان امام حسین(ع) که در قلب محوطه پردیس دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی قرار گرفته و موزهای شده برای پا گذاشتن در دل تاریخ قاجار و بخشی از گذشته این سرزمین. برای دیدن کاخ سلیمانیه چند قدم بالاتر از میدان امام حسین (ع) کرج در بلوار هفتم تیر، وارد اولین کوچه از سمت راست به نام کوچه شهید کیانپور که بشوی، جنب مدرسه استقلال به کاخ سلیمانیه میرسی.
زیبایی و رنگ در بنای قجری
کاخ سليمانيه؛ يك كوشك يا بنای مستطيل شكل است بر روی ستونها و جِرزهای آجری با فاصله ۲.۵ متر از سطح زمين و از اولین بناهایی كه بر روي پايه ساخته شده. تاریخ را که بگردی میبینی کاخ سلیمانیه کرج جزو اولين بناهايی است که به سبک پيلوت یا ستوندار ساخته شده. طبقه همکفش تقریبا به شکل پیلوتیهای امروزی است و احتمالا خدم و حشم را در خود جای میداده. وارد که بشوی یک تالار اصلی و مستطيل شكل در وسط و دو راهرو در سمت غربی و شرقی میبینی که دو پلكان فیروزهایرنگ به هر کدام راه دارد. طرف ديگر راهروها هم دو اتاق كمعرض هست برای استراحت. این عمارت آجری دو اشکوبه با معماری قاجاری اما ساده و زیبا، متقارن و کشیده را یک سقف شیروانی پوشانده. تالارها، اُرسیها با آن شیشههای دلبر رنگی، نقاشیها، آینهکاریها، قوسهای نیمدایره و .. وسط این باغ و درختان بلند، کاخ سلیمانیه را در ذهنت ماندگار و دوستداشتنی میکند. دلت میخواهد بایستی وسط تالار و نورهای رنگی رنگی نقش ببندد بر تمام وجودت؛ چشمهایت را ببندی و بروی به دل تاریخ. شاید بایستی کنار پنجرههای بسیار بزرگ و کم عرضش و چشمانداز باغ را یک دلِ سیر به تماشا بنشینی؛ شاید هم با عکسی همه این زیباییهای کهن را در آن لحظه خودت به یادگار ببری برای همیشه. وارد این کاخ که میشوی باید چشمهایت را از جزئیات نگیری، باید دلت را بسپاری به طرح و نقشها، گچبریها، آینهکاریها با سقف چوبی. قسمت نعل اسبی بالای ارسیها و تلفیق آلتبندیهای چوبی و شيشههاي رنگی، گلو بتههای گچی با رنگ های سبز تند، سرخ، لاجوردی، قهوهای و زرد، همآغوشی طبیعت با هنر و سلیقه ایرانی را اینجا به عینه لمس میکنی.
راز سلیمانیه
اما اینجا، وسطِ کرجِ امروز، راز یک کاخ قاجاری هنوز آرام نفس میکشد.این کاخ معروف است به نقاشیهای دیواریاش که از کنارش نمیشود به سادگی بگذری. گفته شده وقتی سليمان ميرزا با آغاديلم دختر نظامالدوله، معمار کاخ سلیمانیه ازدواج ميكند، دستور ميدهد تصوير صف سلام فتحعليشاه را در تالارهای درون كاخ نقاشی كنند. در بالای درهای ورودی در هر طرف تالار، دو تابلوی رنگ و روغن به عرض ۲.۴۰ متر و طول ۶.۶۸ متر از هنر دست عبداللهخان نقاشباشی، همان نقاش دیوارنگاره مراسم سلام نوروزی فتحعلیشاه در کاخ گلستان، جاخوش کرده که یکی تصویر آقا محمدخان یا همان باباخان است و دیگری تصویر فتحعلیشاه و اطرافیانش.در این نقاشی آقا محمدخان قاجار بر روی تختی شبيه تخت طاووس است و قليان نیپيچی در مقابلش هست. این نقاشی تنها تصویری است که از آقامحمدخان موسس سلسله قاجار، وجود دارد. تصویری واقعی که به وقت نقاشی آن، افرادی هنوز زنده بودند و آقامحمدخان را دیده و تصویرش را به یاد داشتند. همان عکسی که شاید در کتابهای درسی و کتاب تاریخی مثل کتاب "خواجه تاجدار" هست و همه شاید دیده باشیم.
سفر به تاریخ با تابلوهای نقاشی
در این تابلو فتحعلیشاه قاجار، مهدی خان قاجار، جهان سوز شاه قاجار و در سمت چپ، محمد حسن خان قاجار ، شاه قليخان قاجار و محمد ولي خان قاجار در حاليكه هر يك بر روی كرسی نشستهاند، تصوير شده. پشت سرشان و در قسمت بالاي تابلو هم هفت نفر از بستگان آقا محمد شاه قاجار و بزرگان ايل قاجار هستند. تابلو ديوار غربی هم صحنه ای است كه مربوط به دوران شهرياری فتحعليشاه قاجار. در اين تابلو فتحعليشاه بر تخت طاووس نشسته و در سمت راست آن ۶ نفر از همراهان و در سمت چپ ۷ نفر ديگر با تعدادی از پسرانش کشیده شده. تاريخ كشيدن تابلو در سال ۱۲۸۸ است.
میراث متروک
اگرچه سکونت در کاخ سلیمانیه دوامی نداشت و با فرار سلیمان میرزا متروک شد، اما زیبایی های آن و هویت تاریخی این سرزمین که در دلش روایت میکند، هنوز زنده است و نفس میکشد. گفته شده؛ بعد از مرگ فتحعلی شاه در سال ۱۲۵۰ هجری قمری در اصفهان، با وجود داشتن ۶۰ پسر، بر اساس عهدنامه ترکمانچای نوهاش محمدشاه پادشاه میشود که برای حفظ قدرت به دستورش چند نفر از شاهزادگان را کور و بعضی زندانی میشوند. با اینکه کاخ سلیمانیه در ۲ اسفند ۱۳۲۷ به ثبت ملی رسیده اما مدتها متروک ماند. حصار زمان این بنا را بلعیده و بخش هایی از آن تخریب شده و چیزی از آن عمارت پر رنگ و لعاب نمانده جز همین عمارت که حالا شده یکی از مهمترین میراث فرهنگی البرز که میشود تاریخ قاجار را در آن ورق زد؛ از آقامحمدخان تا پایان. زیبایی هنر و معماری و رقص رنگها را در نور میشود در این بنا دید.
۴ MB
سفر به تاریخ قاجار در یک قدمی پایتخت
کاخ سلیمانیه مثل خیلی از بناهای تاریخی در شهرهای بزرگ، دستخوش سرنوشت و بازی انسانها شده. شهر رشد کرده، باغها کوچک شدهاند و ساختمان ها و جمعیت زیاد. اما این بنا هنوز هم میان حفظ شدن و فراموش شدن است. این بنا شاهد بخشی از تاریخ ایران و کرج است که مسیر تغییر شهر را از یک ییلاق و گذرگاه به یک شهر بزرگ روایت میکند.این بنا بخشی از حافظه تاریخ است که نشان میدهد؛ انسانها میروند اما آنچه باقی میماند تاریخ و هویت سرزمینی است که همیشه به آن افتخار میکنیم. لمس بخشی از تاریخ در دل دنیای امروز لذتی دارد که دیدنیاست. مقصدی که تا تهران فقط یک اتوبان فاصله است و در ابتدای کرج به گردشگران و علاقمندان با تاریخ سلام میکند. #گردشگری#میراث_فرهنگی#کاخ_سلیمانیه
15:22 - 11 خرداد 1405
2 بازنشر
8693 بازدید
