چرا برخی به اعدام قاتلان نیروهای فراجا معترض شدند؟

فوق دکتری روانشناسی سلامت با اشاره به اظهارات برخی افراد درباره مخالفت با اعدام قاتلان ماموران فراجا در اغتشاشات سال گذشته، تاکید کرد: این روش‌ها به گونه‌ای طراحی می‌شوند که مخاطب با فرد خاطی همذات‌پنداری کرده و با فعال‌سازی هیجاناتی نظیر ترحم، ‏از اصل جنایت ارتکابی غافل شود و به صورت گزینشی وقایع اجتماعی را ادراک کند.
گروه سلامت: در پی اجرای حکم اعدام 3 تن از عاملان حمله و آتش‌زدن مأموران نیروی انتظامی در جریان اغتشاشات دی‌ماه سال گذشته در ‏اصفهان و متعاقب آن شکل‌گیری موجی از واکنش‌های احساسی در فضای مجازی با محوریت شعارهای حمایت از جوانان و ‏ابراز نگرانی‌های انسان‌دوستانه و حواشی سازی های مطرح شده توسط برخی سلبریتی ها با «فاطمه فیاض، معاون مرکز روانشناسان ایران مقاوم (مرام)، دانشیار دانشگاه الزهرا (س) و فوق‌دکتری روانشناسی از دانشگاه تهران»، در ‏گفت‌وگویی تفصیلی به تبیین ابعاد روانشناختی و اجتماعی این پدیده پرداختیم که در ادامه متن کامل این گفتگو از نظر گرامی‌تان می‌گذرد.
خانم دکتر! با توجه به اینکه 3 نفر از قاتلان ماموران نیروی انتظامی در جریان اغتشاشات سال گذشته و به شهادت رساندن آنها به طرز فجیعی، اعدام شدند برخی افراد خاص نگاه به اصطلاح مهربانانه و احساسی نسبت به اعدام این افراد گرفته اند و به نوعی اعدام آنها را زیر سئوال برده اند توضیح دهید که از دیدگاه روانشناختی چرا چنین افرادی اینگونه موضع گیری می‌کنند؟قوانین جزایی در هر کشوری مبتنی ‏بر مبانی خاص آن کشور تدوین می‌شود و روش‌های اجرای مجازات در کشورهای مختلف متفاوت است. وی سپس به ‏تحلیل روانشناختی موضوع پرداخته و تصریح کرد:‏ آنچه در روانشناسی رسانه قابل بررسی است، این است که فضاسازی‌های صورت‌گرفته از سوی گروه‌ها و جریان‌های معاند، بر ‏پایه سه اصل اساسی استوار است: ارائه اطلاعات ناقص، ارائه اطلاعات مغایر با واقعیت، و تحریک هیجانی‌ هدایت شده وقایع. ‏این روش‌ها به گونه‌ای طراحی می‌شوند که مخاطب با فرد خاطی همذات‌پنداری کرده و با فعال‌سازی هیجاناتی نظیر ترحم، ‏از اصل جنایت ارتکابی غافل شود و به صورت گزینشی وقایع اجتماعی را ادراک کند.‏نمایش تصاویر احساسی از خانواده متهمان، بزرگ‌نمایی سن کم آنان، و حذف جزئیات مربوط به عمل مجرمانه، همگی ‏ابزارهایی هستند که در روانشناسی رسانه برای تغییر نگرش مخاطب و ایجاد جریانی مغایر با واقعیت به کار گرفته می‌شوند.‏
آسیب‌پذیری نوجوانان و جوانان و نقش مجازات در بازدارندگی اجتماعی فیاض در ادامه با اشاره به اینکه بیشترین تأثیرپذیری از این القائات در میان نوجوانان و جوانان مشاهده می‌شود، خاطرنشان ‏کرد: این گروه به دلیل اقتضائات سنی نوجوانی مثل هیجان پذیری، استقلال طلبی، جستجوی عدالت و بیشتر در ‏معرض همذات‌پنداری با خاطیان قرار می‌گیرند.‏وی در تبیین اهمیت مجازات متناسب از منظر روانشناسی اجتماعی، بیان داشت:‏ در روانشناسی اجتماعی، این اصل وجود دارد که در صورت عدم اعمال مجازات مناسب برای رفتارهای مجرمانه، یک چرخه ‏یادگیری در میان افراد ناظر شکل می‌گیرد. این فرآیند که مبتنی بر شرطی‌سازی است، باعث می‌شود که عدم تنبیه مؤثر، به ‏عنوان مجوزی برای تکرار آن رفتار تلقی گردد و به تدریج بازدارندگی ذهنی از بین برود.این استاد روانشناسی دانشگاه الزهرا ابراز کرد: اگر جامعه در برابر خشونت‌های فجیع، مجازات‌های متناسب و بازدارنده نداشته باشد، نه تنها امنیت اجتماعی ‏به مخاطره می‌افتد، بلکه زمینه برای تکرار و افزایش این گونه اقدامات فراهم می‌شود. بنابراین، چنانچه مردم خواهان امنیت ‏برای خود، خانواده و نیروهای حافظ نظم عمومی هستند، باید از اعمال مجازات‌های متناسب با جرم حمایت کنند.‏فیاض با اشاره به حکم اعدام صادره، تأکید کرد: حتی این اعدام، به هیچ وجه معادل خشونت فجیعی نیست که علیه ‏مأموران انتظامی اعمال شده است. کسی که مرتکب سوزاندن و شکنجه یک مأمور می‌شود، با یک اعدام ساده که مدت آن ‏بسیار کوتاه است، مجازات می‌شود. به عبارت دیگر، این حداقل تنبیه ممکن برای چنین جرمی است.
وی در ادامه تصریح کرد: هرگونه تزلزل یا تعدیل در اجرای مجازات‌های قطعی، پیامدهای منفی اجتماعی در پی خواهد ‏داشت و نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری در برابر جرم است که خود عاملی برای افزایش خشونت خواهد بود. در مقابل، قطعیت و ‏پیش‌بینی‌پذیری مجازات‌ها، نقش مؤثری در کاهش ناهنجاری‌های اجتماعی و حرکت جامعه به سمت امنیت و اعتدال ایفا ‏می‌کند.‏نقش سلبریتی‌ها در شکل‌گیری جریان‌های هیجانی خانم دکتر درباره نقش سلبریتی‌ها در این گونه جوسازی‌ها توضیح دهید؛ افرادی که به نوعی با سوء استفاده از محبوبیت و نفوذ خود بین جامعه به ویژه جوانان سعی در تطهیر این افراد دارند و به حکم اعدام معترض شده اند.سلبریتی‌ها در جامعه به عنوان الگوهای رفتاری شناخته می‌شوند و خود به مثابه یک رسانه تمام‌عیار عمل می‌کنند. ‏تأثیرگذاری آنان به حدی است که یک موضع‌گیری ساده می‌تواند جمعیت عظیمی از مردم را با خود همراه کند. ویژگی ‏رسانه‌های جمعی و فضاسازی‌های مبتنی بر هیجان، این است که با ارائه اطلاعات ناقص و تحریک عواطف، قدرت تفکر ‏انتقادی را از مخاطب می‌گیرند.»‏ زمانی که مخاطب نسبت به یک سلبریتی احساس علاقه و اعتماد دارد، سخنان او را بدون هیچ گونه تحقیق و ‏تأملی می‌پذیرد. این فرآیند با فعال‌سازی الگوریتم‌های شبکه‌های اجتماعی تشدید می‌شود؛ به گونه‌ای که محتوای مشابه، ‏بارها و بارها در معرض دید کاربر قرار گرفته و هیجانات اولیه را تقویت می‌کند. نتیجه این است که فرد، به جای تحلیل ‏منطقی، دچار خشم نسبت به مجازات‌کننده و ترحم نسبت به مجرم می‌شود و این دقیقاً به معنای معکوس‌سازی جایگاه حق ‏و باطل در ذهن اوست.‏
این استاد روانشناسی دانشگاه الزهرا با اشاره به رویکرد سایر کشورها در قبال مواضع افراد شاخص، خاطرنشان کرد: در بسیاری از جوامع، از جمله ‏آمریکا، نسبت به مواضع افراد تأثیرگذار حتی در سطح استادان دانشگاه حساسیت بسیار بالایی وجود دارد و در صورت ‏اظهارنظرهای خلاف نظر حکومت، با برخوردهای قاطع مثل زندان و اخراج از دانشگاه مواجه می‌شوند. اما در جامعه ما، ‏متأسفانه گاهی نسبت به مواضع سلبریتی‌ها که خود رسانه محسوب می‌شوند، حساسیت لازم وجود ندارد.وی در ادامه با اشاره به تناقض موجود در رویکرد برخی سلبریتی‌ها، تصریح کرد: این افراد هنگامی که باید در برابر ‏جنایات علیه کودکان و زنان بی‌گناه در غزه یا ایران موضع‌گیری کنند، سکوت اختیار می‌کنند؛ اما زمانی که یک فرد جانی و ‏محکوم به قصاص، اعدام می‌شود، به دفاع از او برمی‌خیزند. این رفتار نشان‌دهنده نگاه سیاسی و هیجانی به مسائل است، نه ‏نگاه مبتنی بر حقیقت و عدالت.سرایت هیجانات و ماهیت جنگ شناختیفیاض در ادامه به ویژگی سرایت‌پذیری هیجانات در فضای مجازی اشاره کرده و هشدار داد:‏ هیجاناتی نظیر خشم، تنفر و ترحم، به سرعت در میان افراد جامعه و در بستر رسانه‌های اجتماعی منتقل می‌شوند. یک ‏نوجوان با اندکی حضور در شبکه‌های اجتماعی و مواجهه با محتوای هیجانی و غیرواقعی، می‌تواند به انباشتی از خشم و کینه ‏دست یابد و با یک تحریک جزئی، همان خشونت را در عرصه واقعی تکرار کند.
وی در تبیین ابعاد جنگ شناختی، افزود: جنگ شناختی، جنگی کاملاً حساب‌شده است که با هدف تغییر روایت‌ها و ‏معکوس‌سازی جایگاه گناهکار-بی گناه طراحی می‌شود. به عنوان مثال، در ایام جنگ رمضان و حملات رژیم صهیونیستی، ‏رسانه‌های معاند با مانور بر روی آمار تلفات و تغییر ناگهانی روایت‌ها، تلاش می‌کردند که خشم عمومی را به جای دشمن ‏خارجی، به سمت نظام داخلی معطوف کنند. این دقیقاً همان هدفی است که در جریان فضاسازی پیرامون این حکم نیز دنبال ‏می‌شود.‏ راهکارهای پیشنهادی و لزوم آموزش سواد رسانه‌ایاین استاد روانشناسی، راهکارهای عملی برای مقابله با این پدیده را بدین شرح برشمرد و افزود:‏ نخستین و ضروری‌ترین اقدام، آموزش سواد رسانه‌ای به آحاد جامعه است تا قدرت تفکر انتقادی و تشخیص درست از ‏نادرست در میان مردم تقویت شود. دوم، نظارت دقیق‌تر و هوشمندانه بر رسانه‌ها و سلبریتی‌ها، مشابه آنچه در سایر ‏کشورهای جهان انجام می‌شود. وی تصریح کرد: سوم، تبیین مستمر و شفاف وقایع توسط کارشناسان متعهد، تا مردم با اطلاعات کامل و ‏صحیح، قضاوت کرده و دچار فریب‌پذیری ناشی از القائات هیجانی و یک‌سویه نشوند و چهارم ترسیم دقیق انواع مجازات برای ‏انواع جرمها در جامعه و پیش بین پذیر کردن آنهاست.فیاض تأکید کرد: اگر مردم خواهان امنیت پایدار برای خود، خانواده و نیروهای مدافع نظم عمومی هستند، باید از اجرای ‏مجازات‌های قطعی و متناسب حمایت کنند؛ چه اینکه این مجازات‌ها نه تنها مانعی جدی برای تکرار جنایت محسوب ‏می‌شوند، بلکه زیرساخت جامعه‌ای امن، سالم و عدالت محور را فراهم می‌آورند.
11:46 - 7 مرداد 1405
جامعه
سلامت
سلامت روان




45 پاسخ

@user1772696371577 مرداد 1405
در پاسخ به
در امریکا که اعدام ندارن برای مجرمین، کسیکه پلیس بکشه اعدام میشه، پس معترضان به اعدام قاتلان پلیس، داعشی ها و ماموران سیا و موساد هستند، دو دو تا چهارتا! چه کسی دیگه ای میتونه باشه؟؟ وقتتون را تلف صدای جهنمی ها نکنید بکشید برگردونیدشون به جهنم بره وقت کمه👻

تصویر نمایه‌ی ‌Ali K‌
@Alyka87 مرداد 1405
اموال سلبریتی های معترض مصادره بشه.من واقعا برام جای سوال یه نفر مثل فاطمه معتمد آریا چقدر باید به این نظام لگد بزنه تا بالاخره بازخواست بشه؟ ۸۸ جزو فتنه بود، ۹۶، ۹۸ جزو آتش بیار های معرکه، ۱۴۰۱ میگفت من مادر مهسام، امسال هم که دیگه از هیچ کاری دریغ نکردن ولی برای بچه های میناب لال مونی گرفتن

@user1772453013837 مرداد 1405
در پاسخ به
توی امریکا اگر با دست خالی به سمت پلیس بدوید حیات و مماتتون ۵۰ ۵۰ هست. یه مثلی دارن میگن اگر پشت فرمان بودید و پلیس به شما ایست داد نیمی از راه قبر رو رفتید.

تصویر نمایه‌ی ‌ali‌
@user17090999836037962197 مرداد 1405
در پاسخ به
بنظرم هنوز ابعاد این کودتا کامل مشخص نشده کسانی از بدنه حاکمیت و مشاورین نفوذی هم باید مجازات شوند تا نوجوان دقیقا حس عدالت را احساس کند این هم قسمتی از عدالت و لازم الاجراست

@al_aghsa7 مرداد 1405
چرا نداره نتیجه مماشات قوه قضایه است از قراری این جماعت ضد امنیت و هوچگر دهن گشاد عامل سرویس بیرونی،همینطور که این تروریست های کودتا چی محاکمه شدن دوستانشونم باید محاکمه بشوند

تصویر نمایه‌ی ‌سرباز وطن‌
@user1772642006747 مرداد 1405
در پاسخ به
دلیلی نداره ، مردم جو گیرن و عشقلشون به چشمشونه اعدام ها نوسط رسانه های بیگانه خیلی بُلد میشه و مردم رو جو میگیره حتی به یسری از پیج های اینستاگرامی زور میارن که چرا راجب اعدام ها صحبت نمیشه همین آدمهای جوگیر صحبتی خدایی نکرده راجب بچه های میناب نمیکنن ها یا غیر نظامی های کشته شده توی جنگ

تصویر نمایه‌ی ‌رضا پویا‌
@poyan13697 مرداد 1405
🔻دلیل این موضوع ضعف در برخورد با عوامل نا امنی قبلی است‌.🔻 اگر برخورد با این جانیان سریع، قدرتمند و تاثیر گذار بود دیگر بر همه خصوصا خاطیان آشکار بود که تلاش برای چنین اقدامی چه نتیجه ای بدنبال دارد. و جایی برای اعتراض نمی‌ماند

تصویر نمایه‌ی ‌سرباز و فدائی ولایت فقیه‌
@Sarbazevelayatmadar7 مرداد 1405
در پاسخ به
ما الان نا آگاه نداریم . دشمن و دوست داریم . دشمن رو ببندید به رگبار برن جهنم و تمام

تصویر نمایه‌ی ‌پژمان‌
@pejmaaaan7 مرداد 1405
در پاسخ به
اون یه عده غلط کردن که مخالفت کنن.از منظر حقوقی حمایت از قاتلین پلیس خودش جرمی در حد مشارکت در قتل هست .ستاد اطلاع رسانی قوه قضاییه اگه یه پیامک به تمام تلفنهای ایران ارسال میکرد و اعلام میکرد قاتلین نیروهای پلیس در اصفهان اعدام شدن دیگه کسی جرات مخالفت و ایجاد جو سازی نمیکرد.مشکل از اطلاع رسانیه

تصویر نمایه‌ی ‌فاطمه کریمی‌
@FATEMEH_KARIMI85137 مرداد 1405
در پاسخ به
امیرالمؤمنین(ع):ریشه بسیاری از دوستی‌ها و دشمنی‌ها، سنخیت و تضاد است.https://ble.ir/zamaneh_tv/4615075877425626050/1785147145830

@mehrzadyousefi7 مرداد 1405
در پاسخ به
امیدوارم استراتژی نظام درمورد سلاح هسته ای تغییر کنهما به شدت به سلاح هسته ای نیاز داریمنمیشود که دشمن ما بمب اتم داشته باشد ولی ما نداشته باشیممثل این است که دشمن کلاش داشته باشد و ما بیل داشته باشیم

تصویر نمایه‌ی ‌مهدی حسنی‌
@Mehdihassani7 مرداد 1405
در پاسخ به
زمانیکه جامعه بنای مدارا و مماشات را از حد به در کند زمانیکه جامعه بصورت استثنا در دنیا فضای مجازی را بحال خود رها کند و زمانیکه رسانه های داخلی هم آب بر آسیاب دشمن بریزندنتیجه همین می شود

@user175252393257 مرداد 1405
در پاسخ به
‏نمایش تصاویر احساسی از خانواده متهمان، بزرگ‌نمایی سن کم آنان، و حذف جزئیات مربوط به عمل مجرمانه، همگی ‏ابزارهایی هستند که در روانشناسی رسانه برای تغییر نگرش مخاطب و ایجاد جریانی مغایر با واقعیت به کار گرفته می‌شوند.‏

@Karimma7 مرداد 1405
در پاسخ به
هر سلبریتی بی شرفی که از این جانیان وحشی حمایت کرده رو دادگاهی کنید تا دلیل حمایتشان مشخص شود،اگر دلیل آنها حماقتشان بود باید عذرخواهی کنند.

@user1772696371577 مرداد 1405
در پاسخ به
۱.یکی نوشته بودتنگه رابستن تانفت از زیر دست خودشون ردشه یکی دودلار کاسب بشن اسم اکانتش خدا یاربود!ممکنه جز یه نیروی فارسی زبان سایبری اسراییل اینو گفته باشه؟؟ اصلا اسم اکانتش مهدی موعود باشه! از کلمات و مهندسی روانی معلومه طرف داره سازمان یافته پمپاژ افکار میکنه اما تورات راست میگه این یهودیاحمارن

@user175252393257 مرداد 1405
در پاسخ به
۱- تاکید جریان رسانه ای دشمن بر جوان بودن مجرمان با هدف برانگیختگی هیجانات کاذب مخاطبان مانند خشم ، ترحم ، نفرت و پرخاشگری کلامی نسبت به حاکمیت و قوانین ۲ - دعوت به آشوب و اغتشاش گسترده با هدف تکرار کشته سازی و متهم کردن نیروهای امنیتی ۳- عملیات رسانه ای پرحجم با استفاده از اسامی دروغین و نادرست

تصویر نمایه‌ی ‌منتظر ظهور (𝓞𝔍𝓞)‌
@webrefer7 مرداد 1405
در پاسخ به
اون بعضی ها همیشه هستند،‌ اما آدم نیستند

@user1772696371577 مرداد 1405
در پاسخ به
۲.چون یه بچه شش ماهه ایرانی میدونه تنگه هرمز یعنی ابرقدرت بی رقیبی به اسم ایران که شکست دادنش غیرممکنه،چه برسه به این یهودحمار که توی تورات خوندن درکنار خلیج فارس نابودمیشن وزمین به وراثت صالحان میرسه،برای همین به هرمزخرفی متوسل میشن از دو دلار برای هر بشکه نفت تا چرا قصابان پلیس را اعدام میکنید🤭

@user1784207161247 مرداد 1405
در پاسخ به
این اراذل همون روز حادثه باید اعدام می شدن ولی وقتی مامور بدبخت حق شلیک نداره و از رسانه های اون ور آب بعضیا میترسن همین میشه که برای قصاص هم باید اجازه بگیریم ازشون . خب وقتی میبینی طرف با سلاح سرد و گرم داره میاد سمتت این دیگه جرمش مشخصه چرا باید نگاهشون کنی بیاد هر چی شیطان بش گفت روت انجام بده