جمعیت شناس:سیاستهای افزایش جمعیت محقق نشده است
عضو کارگروه جمعیت فرهنگستان علوم پزشکی هشدار داد: اطلاعات موجود درباره تغییرات باروری، ازدواج و طلاق حکایت از آن دارند که اهداف سیاستهای جمعیتی محقق نشده است.
گروه سلامت: در هفته جمعیت قرار داریم.وضعیت جمعیتی ایران در دهههای اخیر دستخوش تغییرات چشمگیری شده است.پس از رشد سریع جمعیت در دهه ۱۳۶۰، با اجرای سیاستهای تنظیم خانواده، نرخ باروری بهطور قابل توجهی کاهش یافت. این روند در سالهای اخیر ادامه داشته و نرخ باروری کل به سطحی پایینتر از حد جایگزینی رسیده است.کاهش زادوولد باعث شده ساختار سنی کشور به سمت سالمندی حرکت کند و سهم جمعیت در سنین بالا به تدریج افزایش یابد.اکنون نرخ فرزند آوری به ۱.۴ رسیده و در استانهای مازندران،البرز و گیلان تعداد فوتی ها از تعداد تولد سالانه بیشتر است.از عوامل مؤثر بر کاهش فرزندآوری میتوان به افزایش سطح تحصیلات، بهویژه در میان زنان، گسترش شهرنشینی، تغییر سبک زندگی، افزایش هزینههای مسکن و تربیت فرزند، نااطمینانیهای اقتصادی و تغییر نگرشها نسبت به خانواده پرجمعیت اشاره کرد. همچنین بالا رفتن سن ازدواج و افزایش فاصله بین ازدواج و فرزندآوری نیز نقش مهمی داشته است.ادامه این روند میتواند پیامدهایی مانند کاهش نیروی کار جوان، افزایش فشار بر نظامهای بازنشستگی و سلامت، و تغییر در الگوی مصرف و تولید را به همراه داشته باشد. در مقابل، برخی سیاستها با هدف حمایت از خانواده و تشویق فرزندآوری اجرا شدهاند، اما اثربخشی آنها نیازمند زمان، ثبات اقتصادی و ایجاد احساس امنیت اجتماعی است.
فاطمه ترابی، جمعیتشناس و عضو کارگروه، جمعیت فرهنگستان علوم پزشکی، با تأکید بر ضرورت ارزیابی مستمر سیاستهای جمعیتی، گفت: سیاستها و اسناد بالادستی موجود، از جمله «سیاستهای کلی جمعیت و خانواده»، «قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» و برنامههای توسعه، نیازمند سنجش دقیق اثرگذاری هستند تا مشخص شود تا چه حد توانستهاند در جهت اهداف موردنظر حرکت کنند.وی با اشاره به اینکه هنوز روند نزولی باروری کل ادامه دارد، سن ازدواج رو به افزایش است و طلاق نیز کاهش نیافته، افزود: با وجود اجرای بخشی از حمایتها و خدمات، خروجی این اقدامات در شاخصهای جمعیتی، حرکت محسوسی به سمت اهداف سیاستگذاریشده نشان نمیدهد.نیاز به سنجش علمی اثربخشی سیاستهاترابی با بیان اینکه ارزیابی اثربخشی سیاستها به سنجش علمی و مستمر نیاز دارد، تصریح کرد: اطلاعات موجود درباره تغییرات باروری، ازدواج و طلاق حکایت از آن دارند که اهداف سیاستهای جمعیتی محقق نشده است؛ اما بدون ارزیابی دقیق مداخلات طراحیشده در قالب این سیاستها، مشخص نیست تا چه حد این مداخلات توانستهاند از تشدید این روندها جلوگیری کنند.توجه به ازدواج پایدار و خدمات حمایتیاین جمعیتشناس با تأکید بر اهمیت افزایش و تسهیل ازدواج، گفت: تشویق به ازدواج، تحکیم خانواده، ارائه خدمات اقتصادی و مشاورهای پیش از ازدواج و در حین زندگی مشترک میتواند به شکلگیری ازدواجهای موفق، پایدار و بهموقع کمک کند و در نتیجه، میزان باروری کل را در جهت مطلوب سوق دهد؛ حتی بدون آنکه تغییرات قابل توجهی در الگوهای فعلی فرزندآوری مورد نیاز باشد.
عضو کارگروه جمعیت فرهنگستان علوم پزشکی مهمترین چالش در سیاستگذاری جمعیتی را فقدان دادههای طولی در سطح ملی دانست و گفت: برای طراحی سیاستهای اثربخش، باید اسناد پشتیبان علمی بر اساس دادههای بهروز درباره عوامل اثرگذار بر تغییرات حوزه خانواده و جمعیت در دسترس باشد. وی افزود: متولی جمعآوری این اطلاعات میتواند نهادهایی مانند ستاد ملی جمعیت یا مرکز آمار ایران باشند تا بر اساس آن، امکان شناسایی گروههای هدف و طراحی مداخلات متناسب با ویژگیهای اقتصادی، فرهنگی و منطقهای فراهم شود.
وی تأکید کرد: حمایتها باید بر اساس شواهد علمی و به تفکیک مناطق جغرافیایی، شهری و روستایی و همچنین ویژگیهای مختلف خانوارها طراحی شوند؛ در حالی که در حال حاضر چنین تفکیکی در سیاستها و حمایتهای موجود مشاهده نمیشود.ترابی با اشاره به اینکه در قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، توجه بیشتری به فرزندآوری در رتبههای بالاتر از دو فرزند شده، گفت: مغفول ماندن تشویق به ازدواج و نبود حمایتهای هدفمند و دادهمحور، از مهمترین خلأهای موجود در سیاستهای جمعیتی کشور است.#جمعیت#جوانی
06:35 - 26 اردیبهشت 1405
0 بازدید
