میزگرد/ شروع قانون حجاب میتواند اصلاحیات و انتقادات به آن را اجرایی کند
پس از مطرح شدن موضوع قانون عفاف وحجاب و بحث های پیرامونی آن قضاوت های مختلفی در جامعه د ر رابطه با این قانون صورت گرفت، کارشناسان حوزه زنان و خانواده معتقدند شروع قانون حجاب میتواند اصلاحیات و انتقادات به آن را اجرایی کند.
گروه سیاسی خبرگزاری فارس: عفاف و حجاب همواره طی این چهار دهه اخیر از مهمترین مباحث فرهنگی جامعه ما بوده است؛ چرا که این امر ریشه در باورهای دینی کتب آسمانی و حتی ریشه در تمدنی ما ایرانیان داشته است. تنها در یک گزارش تاریخی میخوانیم «زمان ساسانیان که پس از نبوت زرتشت است، افزون بر چادر، پوشش صورت نیز در میان زنان اشراف معمول شد. به گفته «ویل دورانت» پس از داریوش، زنان طبقات بالای اجتماع، جرأت نداشتند که جز در تختِ روانِ روپوش دار از خانه بیرون بیایند و هرگز به آنان اجازه داده نمیشد که آشکارا با مردان آمد و رفت کنند. زنان شوهردار حق نداشتند هیچ مردی حتی پدر و برادرشان را ببینند. در نقشهایی که از ایران باستان بر جای مانده، هیچ صورت زنی دیده نمیشود و نامی از ایشان نیامده است.» در هر صورت آنچه در این دهههای اخیر بیشتر مورد توجه قرار گرفته، صحبت از حد و حدود حجاب، مفهوم اصلی حجاب، نحوه فرهنگسازی حجاب، قانونگذاری در مسئله عفاف و حجاب، نقش نهادهای فرهنگی در گسترش فرهنگ عفاف و حجاب و ... بوده است.در همین راستا خبرگزاری فارس پس از مطرح شدن موضوع قانون عفاف وحجاب و بحث های پیرامونی آن میزگردی را درباره کم و کیف قانون عفاف و حجاب با حضور سه کارشناس این حوزه؛ خانم ها زهرا میرزایی رئیس اندیشکده تبار، مهدیه شادمانی پژوهشگر حوزه زنان و خانواده و طهورا نوروزی مدیرعامل بنیاد عفاف و حجاب برگزار کرده است. مشروح میزگرد به شرح ذیل است.فارس: پس از مطرح شدن موضوع قانون عفاف وحجاب و موضوع اجرایی شدن آن مباحث مختلفی در جامعه پیرامون این قانون و جزئیات آن در محافل خبری مختلف مطرح شد، به عنوان مقدمه می خواهیم به کم و کیف چرایی وجود این قانون و ابعاد مختلف آن بپردازید.
میرزایی: بسم الله الرحمن الرحیم موضوع صحبت ما پیرامان لایحه حمایت از خانواده از طریق ترویج فرهنگ عفاف و حجاب هست. تقریباً فکر میکنم بیش از یک سال هست که ما درگیر مباحث، جریانات، یک سری اعتراضات و کنشهای اجتماعی پیرامون مسئله حجاب، زیست عفیفانه، رفتارهای اجتماعی و هر آنچه که مربوط به بحث پوشش و حالا رفتارهایی که مرتبط با کلیدواژههایی مثل حجاب و عفاف میشود هستیم. از آغاز اتفاقاتی که تقریباً بیش از دو سال پیش رخ داد و البته قبل از آن، فکر میکنم ما اگر بشود دقیق گفت از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی با مباحث نوع پوشش خانمها بیشتر و آقایان در جمهوری اسلامی درگیر بودهایم که آیا این آزادی باید وجود داشته باشد؟ آیا قوانینی باید وجود داشته باشد؟ آیا این قوانین باید عرفی تعیین بشود و منابعی که تعیین میکند این قوانین چه باید باشد کجاست؟ اگر که بخواهیم به لحاظ قانونی نگاه بکنیم و به لحاظ حقوقی بخواهیم نگاه بکنیم منابع تقنین ما اصول شرعی هستند، احتمالاً برای اینکه قوانین حوزه پوشش ما هم بخواهد تعیین بشود باید به همان قوانین مراجعه بکنیم. دیدگاه من با توجه به اینکه تخصص من حقوق نیست خیلی نمیتواند در این حوزه باشد. من تخصصم در حوزه مطالعات زنان هست به همین دلیل ترجیحم بر این است که بخواهم از این حوزه ورود بکنم یعنی از حوزه مطالعات زنان و مطالعات خانواده.
بیش از یک سال هست که الان درگیر قانون حجاب و عفاف و لایحه حجاب و عفاف و کلیدواژههای این شکلی بودیم و نگرانیهایی در جامعه که قرار هست چه اتفاقی بیفتد. طیفهای مختلف جامعه اظهار نظر میکردند که آیا وضعیت پوشش در جامعه چه خانمها و چه آقایان به همین شکل قرار هست پیش برود؟ آیا قرار هست این حدود تأیید بشود؟ آیا قرار هست این حدود تغییر بکند و آیا قرار هست حدودی مشخص بشود که بر اساس آن حدود شاید بهتر بگویم با چالشهای ما در جامعه مواجه باشیم و البته هم از سمت مردم و هم از سمت دلسوزان جامعه و اساتید دانشگاهی حتی و هر کسی که دارد با نگرانی اتفاقات جامعه را دنبال میکند همهمان یک نگرانیهایی را داشتیم با توجه به تجربیاتی که خوب متأسفانه خسارتهایی هم به مردم زد و هم میشود گفت به ساختارها و هم به منابع مادی کشور در این نزدیک به دو سال اخیر. حالا لایحهای تنظیم شده که من بخواهم واقعبینانه به آن نگاه بکنم به آن نسبتاً خوشبین هستم به آن. بخش زیادی از این مربوط به آگاهی بخشی هست، مربوط به این هست که ما در این لایحه نگاهمان، نگاه خانواده محور هست یعنی برعکس آن چیزی که انتظار میرفت که نگاه، نگاه سختگیرانه و نگاه بگیر و ببند در اصطلاح یا نگاه خیلی خشک و مجازات محور باشد، بخش اعظم این قانون ناظر به نهادها و سازمانهایی هست که دارند وظیفه خودشان را در مسائل اجتماعی ایفا میکنند.
این لایحه به خوبی وظیفه دستگاهها را مشخص کرده است. برای اینکه شما اگر قرار باشد مردم را آموزش بدهید که چگونه در جامعه زیست بکنند و مسیر را هموار بکنید. اینکه ما یک قانونی بیایم مشخص بکنیم اما مسیر اجرایی کردنش را در جامعه ندیده باشیم، آن ریلگذاریها را ندیده باشیم به نظر میرسد اینجا کمتر با آن مواجه هستیم و اتفاقاً بیشتر پرداخته به اینکه هر نهادی اعم از آموزش پرورش، اعم از حتی شهرداری، اعم از وزارت ارشاد و هر نهاد دیگری و خود سازمان صداوسیما چگونه باید آگاهی بخشی بکنند پیرامون مفاهیم کلیدی که در این لایحه به آن پرداخته شده است.خب این خیلی نکته مهمی است که ما بیاییم یک نگاه جامع داشته باشیم به مفاهیمی که داریم مطرح میکنیم و یک مسئلهای وجود دارد و آن هم این است که ما بالاخره باید بپذیریم که در تمام دنیا، یک عبارتی وجود دارد به عنوان درسکد یعنی در تمام دنیا شما یک چارچوبهایی را حتی در خانه هم در حضور افراد مختلف آدمها یک چارچوبی را چه به لحاظ فرهنگی، چه به لحاظ فطری، چه به لحاظ عرفی دارند رعایت میکنند؛ پس این قوانین و چارچوب باید وجود داشته باشد.
نکته بعدی که برای من به عنوان کسی که در حوزه جامعهشناسی و حوزه مطالعات خانواده درس میخوانم نکته مهمی بود این بود که آن خط قرمزی که در این لایحه دیده شده بحث مبارزه با فرهنگ برهنگی است. وقتی ما نگاه میکنیم در تاریخ چند هزار ساله ایران قبل از ورود اسلام هم یکی از خط قرمزهای اجتماعی و فرهنگی ایرانیان باستان تمایل به عدم برهنگی بوده یعنی پوشش زن و مرد قبل از پوشش زن و مرد ایرانی قبل از ورود اسلام به ایران تقریباً خیلی فرقی نمیکرده پوشش بلند آراستهای که تا نزدیک به مچ پا بوده و بدن را میپوشانده و به آن عرف جامعه احترام میگذاشته و اینکه عرف جامعه عرف کنشهای جنسی نیست. پس اینجا که ما قرار هست برگردیم به آن مفاهیم ایرانی، به مفاهیمی که در فرهنگ ما سرچشمه دارد این نکتهای هست که باید به آن توجه بشود.
شادمانی: بسم الله الرحمن الرحیم در خصوص این لایحه من سعی میکنم یک کمی از مسائل مبناییتر و همچنین حواشی که ایجاد شده شروع کنم چون احساس میشود راجع به مواد این لایحه یا اصلاً سبقه اینکه باعث شد این لایحه نگارش بشود و به یک قانون تبدیل بشود، صحبت نشده بیشتر حرفهایی که ما میبینیم در فضای مجازی یا حتی در سطح نخبگانی دارد زده میشود پرداخت به مسائل حواشی و سیاسی هست یعنی اینکه جامعه یک حالت سیاست زده پیدا کرده بعد از فتنه ۱۴۰۱ و اصلاً نمیخواهد حالا بگوییم چه قشر رادیکال و حتی افرادی که میانهرو هستند نمیخواهند اصلاً راجع به حجاب یک تعریف، مفهوم یا اینکه حتی در ساحت قانون ما مواد یا تبصرهای داشته باشیم یعنی اینکه یک دیدگاه منفی ایجاد شده است.
خب چرا ما این مسیر را رفتیم و به اینجا رسیدیم؟ ببینید از ابتدای انقلاب اسلامی که خب قانون حجاب تدوین شد متأسفانه سیاستگذاریهای کاربردی در عرصه فرهنگ حجاب و عفاف وجود نداشته یعنی که ما یک قانون داشتیم، حالا قانون مجازات اسلامی ماده ۶۳۸ را در نظر بگیرید بعد از آن تبصرههای مختلفی که آمده و حالا شورای عالی انقلاب فرهنگی آمده یک سری مصوبات هم داشت برای اینکه بخواهد نهادهای مختلف را موظف کند که به وظایف خودشان در حوزه حجاب و عفاف عمل کنند اما آن چیزی که ما در طی این بیش از چهار دهه دیدیم این بود که خوب سیاستگذاریهایی که منفی بود، ضعیف بود انجام شده و همچنین آن عدم حالا رعایت وظایف از سمت نهادهای مختلف ما را به این مرحله رساند که در طی این بیش از چهار دهه بحث تئوریزه کردن بدحجابی در محافل علمی ما رخ داد و یا حتی اینکه بخواهند حجاب را به یک باور فردی برسانند یا اینکه تحریف ایجاد بشود در مبانی شرعی آن، کمپینهای مختلفی که ما اگر بخواهیم ابعاد سیاسی و امنیتی آن را توجه داشته باشیم در طی سالهای اخیر رخ داد و آخرینش که فتنه ۱۴۰۱ بود خب کمپین این بود که خب اولش تلقیشان بود که میخواستند با گشت ارشاد مخالف کنند ولی با قانون حجاب و اصل حجاب آنها مخالف هستند.
وقتی ما این نقشه را میبینیم و این سناریو را میبینیم این که در ابعاد سیاسی و امنیتی دشمن میآید تمرکز میکند بر ضعف داخلی ما یعنی آن ضعفهایی که ما در لایههای نقد برای اینکه بخواهیم برای مسئله حجاب در ساحت ایجابی اعمال مسئله بکنیم، رعایت آن چارچوبهای ایجابی را داشته باشیم چه در عرصههای مختلف فرهنگی حتی اقتصادی، خب وقتی که ما این کارکردها را نداشتیم و این ضعفها را نداشتیم دشمن آمد از این خلاها سوء استفاده کرد و این سوء استفاده به کجا رسید؟ به فتنه ۱۴۰۱ و ما میبینیم که از نمادهای مختلفی برای اینکه بخواهد حجاب را به عنوان یک عنصر هویت بخش انقلاب اسلامی بزند، بهره گرفت بنابراین ما نمیتوانیم تلقیمان این باشد که خب حجاب را فقط یک روسری بدانیم چون بعضی از افراد وقتی میخواهند خب مسئله را تقلیل بدهند و بگویند که خب این یک عامل تنش زا نیست به خصوص در جامعه نخبگانی، میگویند خب این حالا یک روسری است، برداشته بشود اشکالی ندارد. این ها سناریو به سناریو جلو میروند و باید قطعاً هم ازلحاظ ابعاد شرعی مسئله حجاب را مورد توجه داشته باشیم، چه اجتماعی، چه اقتصادی و حتی سیاسی و امنیتی. من حجاب را دارای یک بُعد فقط شرعی و تک بعدی نمیبینم. حجاب ابر مسئله در جامعه ما است. با توجه به حساسیتهایی که در حالا ما میبینیم در بخشهای مختلف وجود دارد.
حالا مسئله اصلی ما این هست که آیا این لایحه توسط یک نفر نوشته شده؟ توسط یک حزب نوشته شده؟ که الان ما در جامعه میبینیم که فضا دارد میرود به سمت تنش و یک نگاه واقعاً سیاسی منفی شکل گرفته است اما خیر ببینید پایهگذاری اصلی که برای نگارش این لایحه بوده خب مرکز پژوهشهای مجلس بود و همچنین اتاق فکرهای متعددی که از جامعه نخبگانی چه جامعه شناس بوده چه حقوقدان بوده، در عرصههای مختلف و همچنین فعالین متخصص حوزه زنان حضور پیدا کردند یعنی اینکه من واقعاً تأسف میخورم افرادی را میبینم در جامعه، در ساحت مسئولیت هم حضور دارند بدون اینکه مادهای از این قانون را خوانده باشند روی این موضوع تمرکز میکنند که این قانون را حالا چند نفر نوشتند، اصلاً تخصصی نیست، نگاهشان سیاسی بوده، منفی بوده در صورتی که اصلاً من میتوانم در اینجا تعهد بدهم که این افراد اصلاً یک ماده از این قانون را نخواندند چون حجاب در جامعه ما به یک بحث فقط سیاسی و تنشدار تبدیل شده خب اینها میخواهند برای برد سیاسی خودشان مانور بدهند و یک نفرت پراکنی نسبت به این قانون داشته باشند.از نکات مثبتی که این لایحه دارد این هست که نگاه ویژه و عدالت محوری داشته برای خب اعلام جرم علیه سلبریتیها و افراد مشهور و تاثیرگذار. مگر ما در جامعه وقتی به یک خانم تذکر میدادیم سوالش این نبود که چرا با آن سلبریتی برخورد نمیشود؟ چرا آنها آزاد هستند؟ مگر سؤال این افراد این نبود که چرا باید گشت ارشادی حضور داشته باشد که بخواهد برخورد منفی و حالا آن نقص کرامت زن مسلمان را در جامعه رقم بزند؟ خب در این لایحه به همه این مواد پرداخته شده با یک دید فرهنگی و حتی آن نگاه سلبی هم که شده نگاهی بوده که واقعاً در حوزه قانون و چارچوب و مبانی شرعی بوده است.
همچنین آن گزارههایی که ما در حالا عناصر جامعه شناسی و یک نگاه انسانی باید در جامعه لحاظ داشته باشیم. بنابراین در ادامه بعد از اینکه حالا صحبت اولیه من تمام شد حتماً راجع به نکات منفی و همچنین نکات مثبت این لایحه صحبت خواهم کرد اینکه چه کسانی این را نگارش کردند، اینکه چرا الان به این مرحله رسیده که حالا یک عده دارند حالا از این مسئله که این را نگارش کرده از زیر بار مسئولیتش فرار میکنند وقتی خب واکنشهای مردم را دیدند و واکنشهای جامعه نخبگانی را خب چرا پای این قانون ایستادگی نمیکنند؟ قانونی که قطعاً میتواند آن فضای تنشزای جامعه را مدیریت کند.فارس: در رسانه ها پس از مطرح شدن اجرایی شدن قانون عفاف و حجاب نکات مختلفی مطرح شد، به نظر می رشد در این بین در رابطه با بعضی از مفاد این قانون بی مهری های صورت گرفته باشد، اگر بخواهید به نکات مثبت این قانون در کنار نقدهایی هم که هست بپردازید، این موارد چیست؟
میرزایی: ببینید در هر صورت باید به این دقت داشته باشیم که هر جامعه متمدنی یک سری اصول و چهارچوبهایی برای مخصوصاً فضای اجتماع خودش، فضای جامعه خودش و فضای عمومی خودش در نظر میگیرد. این چهارچوبها در طول تاریخ تغییر کرده، منابعی که این چهارچوبها را تعیین کرده و حالا تجربهای که هر کدام از ما الان میگوییم قوانین که قبلاً حالا اسامی دیگری داشته، این منابعی که اینها را تعیین میکردند و همچنین تجربه بشریت از اجرای قوانین و همچنین از نگاه قانونگذار به ابعاد مختلف جامعه. بحث پوشش را اگر نگاه بکنیم همان دورهای که اسلام به ایران ورود میکند همان یکی دو قرنی که مربوط به آن دوره است ما مباحث مربوط به بردگی را داشتیم و اتفاقاً یک جایی پوشیدن لباس و پوشیدگی چون نوعی شأنیت اجتماعی محسوب میشد، قشری از جامعه از امکانات پوشیدگی برخوردار نبودند و قانونا منع میشدند از اینکه بخواهند لباسی را داشته باشند که بدن خودشان را بپوشانند و این نشان دهنده این است که در طول تاریخ این قوانین تغییر کرده پس به نظر میرسد که تجربه بشریت ثابت کرده ما چهارچوبهایی را باید داشته باشیم که این قوانین مکتوب و نوشته شده باشد. چرا؟ برای اینکه بخشهای مختلف جامعه و مردم بتوانند به این قوانین رجوع بکنند. ما یک موردی را داریم در قانون خودمان، میگوید جهل به قانون رافع مسئولیت نیست. پس یک وظیفه عمومی برای مردم گذاشته و آن هم این است که آنها باید به قانون دسترسی داشته باشند و از آن آگاه باشند.
به نظرم میرسد که تمام مصلحین جامعه ما به اینجا رسیدند که ما نیاز داریم یک چهارچوب مشخص بکنیم هم از آن سمت محدودیت ایجاد بکنیم، هم از این سمت. نمیتوانیم انکار بکنیم که ما در یک سال اخیر و در چند ماه اخیر شاهد برخوردهای سلیقهای و خشن از سمت بعضی از افراد بودیم که اینها بدون اینکه در نظر بگیرند که امنیت جامعه چه ایجاب میکند و همچنین مصلحت چه ایجاب میکند برخوردهایی کردند که خب طبیعتاً هر انسان عاقلی و هر انسانی که نگرانی جامعهاش را داشته باشد در این حوزه اظهار نگرانی میکند. پس ما به این چهارچوب مشخص نیاز داریم. حالا این چارچوب مشخص بعد از ماهها گفتگو صحبت با کارشناسان زیادی به اینجا رسیده، آیا اینکه به اینجا رسیده قرار نیست هیچ تغییری بکند؟ قطعاً احتمال تغییر را باید در این قانون بدهیم. یکی از نکاتی که من از اول هم وقتی این قانون داشت تصویب میشد به آن داشتم این بود که ما نگاهمان در بحث روابط اجتماعی، فقط نسبت به زنان نباید باشد خب خیلی طبیعی است که من به عنوان یک خانم احساس میکنم که در فضای جامعه فقط من هستم که دارم دیده میشوم اگر قرار است رفتار اجتماعی بیایید و حدود برایش مشخص بشود، اگر چارچوبی قرار است مشخص بشود من در اصطلاح بشوم ابژه و هر آنچه که به عنوان آسیب اجتماعی دارد دیده میشود موضوع مطالعهاش من باشم و من مقصر تمام اتفاقاتی باشم که ضد خانواده است و تمام اتفاقاتی که دارد جامعه را تهدید میکند و مقصر همه چیز من باشم. میشود گفت یکی از نقاط مثبت این قانون این هست که نگاهی هم به آقایان داشته و دقیقاً یکی از نقاطی است که من به عنوان یک فارغ التحصیل مطالعات زنان و فارغ التحصیل مطالعات خانواده دارم این است که نگاه این قانون به آقایان بسیار مبهم است.
از نقاط مثبت دیگری هم که این لایحه دارد این است که بخش زیادی از نظارت بر اجرای قانون به دوربینهای امنیتی گذاشته شده و از سوی دیگر هم افرادی که قرار هست آموزش ببینند یعنی امکان اینکه دیگر هر مجموعهای و نهادی به عنوان دلسوزی و به عنوان نگرانی و به عنوان اینکه ما میخواهیم در جامعه کنشگری داشته باشیم اجازه اینکه یک سری رفتارهای سلیقهای را در جامعه داشته باشند به نظر میآید که این لایحه دارد محدود میکند و سازماندهی میکند.نکته بعدی هم دوباره تاکید میکنم همان حرفی که من اول صحبتم داشتم همین بود که بالاخره باید از یک جایی شروع کرد برای اینکه ساماندهی بشود رفتارهای افراطی؛ از همه ابعادی که دارند اعمال نظر میکنند در فضای جامعه ما و در این آغاز ساماندهی، این قانون میشود نقطه شروعی باشد که حالا اینکه این نقطه شروع، نقطه شروع خوبی هست یا ممکن است چالش ایجاد بکند هم به این برمیگردد که دستگاههایی که اینجا وظیفه دارند چگونه وظیفه خودشان را انجام بدهند و هم اینکه کسانی که این قانون را نوشتند بپذیرند که بعد از این سه سال که دوره اجراییاش تمام شد نقاط ضعفش را برطرف بکنند و ما شاهد قانون بهتری خواهیم بود.
شادمانی: یکی از ضعفهایی که ما در قانون قبلی داشتیم این بود که اصلاً به وظایف و کارکردهای نهادها و سازمانهای حکومتی پرداخت نشده بود؛ یعنی اینکه صداوسیمای ما، وزارت ارشاد ما، وزارت سمت ما، وزارت اقتصادی ما هیچ کدام وظایفی نداشتند و اگر وظیفهای هم برای آنها قرار داده شده بود هیچ ضمانت اجرایی نبود. اینها بودجههای سالانه خودشان را برای ترویج فرهنگ عفاف و حجاب میگرفتند بدون اینکه هیچگونه نظارتی بر فعالیت آنها باشد و اینکه حالا توجه داشته باشیم که در پایان یک سال چه گزارش کاری دارند که در حوزه حجاب حالا وظیفه خودشان را انجام داده باشند و متأسفانه تمام این ارگانهای مختلفی که در لایههای مختلف حکومت وجود داشتند به جای اینکه ترویج کننده حجاب باشند به دلیل این خلاهای قانونی که وجود داشته و خلأهای نظارتی بیشتر تحقیر کننده حجاب بودند. خب الان ما تولیدات مختلفی که میبینیم در عرصه پوشاک خودمان یا تولیداتی که در عرصههای هنری و ساخت فیلم و سریال میبینیم اینها آیا اشاعه دهنده حجاب بودند؟ خیر. اینها به عنوان یک عنصر اصلی که سرعت بخشیدن به مسئله بیحجابی و برهنگی در جامعه کارها و اقدامات خودشان را سازماندهی کردند. بنابراین ما فقط نمیتوانیم روی نقش دشمن در اینکه حجاب به این مرحله رسیده تمرکز کنیم. نه در ابتدای امر باید ببینیم که خب آن حاکمیت و آن لایههای مختلفی که برای حالا اجرای قانون حجاب قرار داده شده بودند و وظایفی که بر عهدهشان بوده آنها چطور عمل کردند و در بیش از دهه چه کارکردی داشتند. بنابراین یکی از مؤلفههای مثبت این قانون میشود همین باشد که خب در مواد مختلف وظایف ارگانها و نهادهای حاکمیتی را قرار داده و یک ضمانت اجرایی هم هست.
یکی از نقاط قوت این لایحه این هست که برای دستگاههای مختلف یک سری وظایف قرار داده برای آموزش سبک زندگی ایرانی اسلامی یعنی بحث از ترویج حجاب با توجه به آن مؤلفههای ایجابی شروع شده یعنی اینکه اگر ما بخواهیم مواد مختلف این قانون را مورد توجه قرار بدهیم و بدون نگاه سیاسی خب مواد مختلفش را مطالعه کنیم قطعاً به این باور و یقین میرسیم که ۷۰ درصد این قانون، فرهنگی هست یعنی اینکه در نقطه ایجابی و حالا تمرکزی که بر ارگانها و نهادهای حاکمیتی و همچنین افراد تاثیرگذار و سلبریتیها داشته تمرکز کرده. مواد مختلفی که در خصوص حالا من میگویم ارگانهای مختلف و نهادها مثل وزارت ارشاد، سازماندهی کارگاه مد و لباس همچنین خب ارائه یک بستههای ویژه برای معافیتهای مالیاتی که قرار داده شده برای افرادی که تولیدات فرهنگی دارند در عرصه ترویج حجاب و عفاف و همچنین اینکه حالا تولیداتی که در عرصه پوشاک ما باید داشته باشد و یا اینکه برای وزارت سمت، اینکه حالا کارخانههایی که تولید پارچههای چادر مشکی را دارند این یک اقدام مهم و مؤثر هست که الان رقم خورده. متأسفانه کالای فرهنگی تا الان چادر مشکی شناخته نمیشد و واردات آن با ارز آزاد بود.الان اگر ما میبینیم چادر مشکی حتی قیمتش تا ۱۰ میلیون تومان هم پیش رفته به دلیل این هست که به عنوان کالای فرهنگی قرار داده نشده و همچنین در داخل هم حمایتهای ویژهای از تولید کنندهها در این عرصه نبوده اما یکی از نکات مثبتی که این قانون داشته تمرکز ویژه حتی بر مسئله تولیدات حجاب داشته است.
یک نکته مثبتی دیگری که در این قانون هست این است که افرادی که قرار امر به معروف کنند باید حتماً آموزش ببینند گواهینامه داشته باشند و این یک سازماندهی هست و اگر بخواهند رفتار خلاف قانون انجام بدهند نسبت به فردی که حالا آن بد پوششی یا بیحجابی را انجام داده قانون با آنها برخورد میکند. خب اینها نکات مثبت است. آیا افرادی که آمدند نفرت پراکنی کردند و یک تنش را دارند در جامعه ایجاد میکنند برای افکار عمومی ایجاد استرس و ترس کردند این مسائل را دیدند؟ اینها تا دیروز میگفتند گشت ارشاد نباشد، افرادی که قرار امر به معروف انجام بدهند سازماندهی بشوند.در خصوص مسائلی که در مواد مختلف دیگر این قانون میتوانیم به عنوان نقطه قوت اشاره کنیم بحث تمرکز بر سلبریتیها و افراد تاثیرگذار هست که در مواد مختلفش که ماده ۳۷ – ۳۸ - ۳۹ - ۴۰ - ۴۱ و ۴۹ هست آمده این بسترسازی را انجام داده برای فعالیت سلبریتیها در جامعه، اینکه چه در فضای مجازی، چه در فضای حقیقی آن اقدامات هنجارشکنانهای که انجام میدهند دیگر اعمال قانون میشود. خب بسیاری از افراد نقد داشتند نسبت به اینکه چرا شهروند عادی باید حجابش را داشته باشد اما فرد سلبریتی باید در یک نقطه امن قرار بگیرد خب این قانون در درجه اول این مسئله را مورد توجه قرار داده و این خلاء را با ایراد قانون و حالا مواد مختلفی در خصوص آن جرمهای ارتکابی مورد توجه ویژه خودش قرار داده است.
فارس: انتقاداتی که درباره قانون عفاف و حجاب مطرح می شود را چگونه ارزیابی می کنید و فکر کنید چه انتقاداتی به این قانون وارد است؟میرزایی: خب همانطور که همه ما مطلع هستیم و به هر حال با یک عینک به قول معروف میتوانیم منتقدانه هم حتی نسبت به هر قانون مصوبی ورود پیدا بکنیم، لایحه قطعاً هم نقاط قوت دارد هم نقاط ضعف دارد یعنی ما در واقع اگر بخواهیم ۱۰۰ درصد بگوییم لایحه در واقع بدون اشکال هست و بدون ایراد هست خب طبیعتاً این نیست، به هر حال لایحه دستپخت فکر افراد هست و یک قانونی است که بر مبنای تجربه نوشته شده و حالا افرادی دوره یک میز بنا به آن تجاربی که داشتند در حوزه مسائل فرهنگی اجتماعی نوشتند و خروجیشان شده این قانون. طبیعی است که ممکن است در واقع ایرادات و نقاط ضعفی هم داشته باشد ولی از طرفی قطعاً نقاط قوت هم دارد. لذا دو تا رویکرد وجود دارد یکی اینکه صرفاً بگوییم ۱۰۰ درصد لایحه بدون عیب و ایراد است و به قول معروف یک قانون بدون اشکال است که خب عملاً یک همچین چیزی وجود ندارد و از طرفی هم ۱۰۰% بخواهیم لایحه را رد بکنیم و در واقع بدون اینکه حتی نقاط ایرادیاش مطرح بشود و اشکالاتش مشخص بشود بخواهیم در واقع لایحه را منتقدانه صد درصد رد بکنیم، این نگاه هم در واقع نگاه درستی نیست.
لذا به نظر میرسد که باید با یک عینک نقد منصفانه به آن نگاه کنیم یعنی یک نقدی که هم حقایق را میبیند و هم در طرح حقایق انصاف دارد. مثلاً به عنوان مثال ما در طول همین چند هفته اخیر خوب خیلی کسانی بودند که در موضوع لایحه دغدغه و نگرانی داشتند خیلی هم حالا بدیهی و طبیعی بود که مثلاً لایحه اجرا شود یک سری نگرانیها هست و یک سری دغدغهها هست. خب این دغدغهها و نگرانیها که تبدیل شده بود به نقد که مثلاً بندهایی از لایحه را نقل میکردند یکی از مباحث این بود که نقدها کلی و مجمل است یعنی اجمالی است مثلاً حالا واژههایی که مثلاً به کار میبرند مثلاً نفی حقوق شهروندی است. خب این خیلی مجمل است واقعاً کسانی که منتقدند باید بگویند کدام بندها و به چه علتهایی و راهکار پیشنهادی چیست؟ یعنی مثلاً اگر فلان بند در واقع ایرادی و اشکالی دارد نقد ما چه هست و در قبال آن نقدی که داریم پیشنهادات در واقع مطرح بشود. لذا به نظر میرسد که ما باید این باب را برای لایحه باز بگذاریم و این فضایی که در واقع جامعه به قول معروف ناخودآگاه دچار نگرانی بشود که حالا مثلاً یک قانونی میخواهد بیاید و این قانون هم در واقع بدون تغییر است؛ نه طبیعی است هر قانونی در مسیر اجرا به تغییراتی ایجاد میشود؛ به هر حال یک مثلی هست میگویند دیکته ننوشته شده غلط ندارد اما وقتی یک چیزی نوشته میشود طبیعتاً یک سری ایرادات هم وجود دارد. لذا به نظر میرسد که ما یک مقداری باید فضا را ببریم به سمت اینکه اصلاً ما بیایم در واقع بحث ایرادات و اشکالات و نقصها را مطرح کنیم.
به هر حال طبیعی است قانونی که تصویب میشود و قانون که ابلاغ میشود خب بدیهی است که در مرحله اجرا علیالخصوص علی الخصوص قانون عفاف و حجاب مشکلاتی داشته باشد مثلاً یکی از بحثهایی که الان خود لایحه دارد و قبلاً هم خب این مسئله خیلی چالش داشت بحث گشت ارشاد بود. یکی از نکتههای مهمی هست این است که واقعاً تصاویری که از گشت ارشاد در سطح رسانهها پخش میشد خیلی هزینه ساز بود و خیلی به قول معروف و زیبا نبود. خب این بحث گشت ارشاد حذف شده و بیشتر مکانیزی شده و بیشتر بحث جرم انگاری است چون نگاه جرم انگاری یک نگاه به هر حال خیلی حداکثری بود در حوزه حجاب. این نگاه آمده به سمت تخلف و به سمت حالا مثلاً جریمه و محدودیتها و محرومیتهای اجتماعی رفته است. حالا در همینها هم حتماً نقد هست یعنی اینطوری هم نیست که حالا ما بگوییم که مثلاً بعضاً خب حالا اعدادی که در بحث جرائم مطرح میشد با توجه به فضای معیشتی جامعه و فضای سخت اقتصادی است که اینها به هر حال نیاز به نقد و بررسی دارد یعنی خیلی از اینها را می نمیتوانیم یک طرفه ببینیم. اما این نکته را باید دقت بکنیم و آن اینکه لایحه عفاف و حجاب میخواهد یک بخشی از جامعه زنان را که اینها از دامن نظام و انقلاب فاصله گرفتند در سال ۱۴۰۱ با نگاه فرهنگی و با رویکرد فرهنگی اینها را به سمت در واقع کشور برگرداند. خب یکی از بحثهای مهمی که لایحه دارد ظرفیتهای فرهنگی در لایحه هست که الان تقریباً در فرایندهای رسانهای ما دیدیم کمتر اشارهای به وظایف فرهنگی لایحه شده است. خب در لایحه در واقع دستگاههای فرهنگی تاثیرگذار برایشان وظایفی تدبیر شده که این وظایف باید به قول معروف اجرا بشود و اتفاقاً و اتفاقاً ظرفیت لایه همان حوزههای فرهنگی است.
هر بخشی که در لایحه به هر حال مسئله داشته باشد و مشکل زار بشود طبیعی است که اینها قابلیت اصلاح دارد و وحی منزل هم نیست یعنی یک چیزی نیست که قابلتغییر نباشد ولی متأسفانه همه ذهنها دارد به آن سمت میرود و فرصتها و ظرفیتهای فرهنگی نه طرح میشود و نه بازگو میشود کانهو که لایحه انگار یک لایحه سلبی است یعنی حتی من بعضاً نگرانی جامعه مثلاً نسل جوان را میبینم چون ما در فضای دانشگاه با اینها ارتباط داریم؛ همه سؤال میکنند و همه فکر میکنند الان این لایحه یک چیزی است که میخواهد بیاید فقط برخورد کند، فقط بگیر و ببند داشته باشد، در صورتی که واقعاً حقیقت این نیست. حقیقت این است که این لایحه میخواهد بیاید ظرفیتهای فرهنگی اجتماعی را در کشور باز بکند، مسئولین فرهنگی اجتماعی را نسبت به عملکردشان پاسخگو بکند یعنی به هر حال آن فعالیت فرهنگی پاسخگو باشند و تاثیرگذار باشد. لذا این نکته مهمی هست که ما در مقوله لایحه باید به آن بپردازیم.
من اگر در نهایت بخواهم یک جمعبندی داشته باشم نکته من این هست که همانطور که اشاره کردم ما در هر صورت نیاز داریم برای رفتار اجتماعیمان، برای کنشگری اجتماعی عموم مردم در جامعه یک چارچوبهایی را مشخص بکنیم تا از افراط و تفریط در هر سویی جلوگیری بکنیم و این چارچوبهای اجتماعی نه مختص کشور ماست، نه ابداع کشور ماست و نه ابداع این چند سال اخیر هست در تمام کشورهای دنیا برای حضور در حتی رویدادهای مختلف یک سری چارچوبهای رفتاری و پوششی تعیین شده و این خیلی خوب است که در کشور ما هم این حدود بهتر تعریف بشود و روی آن کار بشود و همانطور که گفتم صحبتهای علمی و آکادمیک شروع بشود. در تمام دنیا اینکه یک سری رفتارهای اجتماعی باید چهارچوب داشته باشد اتفاقاً از سمت جامعه نخبگانی و از سمت جامعه علمی یک کشور مطرح میشود برای اینکه زیست اجتماعی آن جامعه را هدفمند پیش ببرند و از آسیبهای اجتماعی چه برای خانواده، چه برای فرد و چه برای آن کنش اجتماعی یک تمدن حفاظت بکنند و به نظرم اینجا میتواند نقطه شروعی باشد برای اینکه ارتباط بین جامعه نخبگانی در موضوع خانواده آسیبهای اجتماعی و زیست سالم در جامعه با عموم مردم شکل بگیرد.شادمانی: ببینید یکی از مسائلی که واقعاً در این قانون به عنوان نقطه ضعف من میتوانم به آن اشاره کنم و پیشنهاد هم برایش دارم عدم پیوست رسانهای که برای اقناع افکار عمومی باید باشد و این خلأ وجود داشته است. خب این نیازمند این بود که مناظرات مختلفی بین افراد مختلف حالا در جامعه نخبگانی مخالف و موافق انجام بشود و همچنین در برنامههای رسانه ملی یا حالا رسانههای خبری و شبکههای مختلف روی آن تمرکز جدی بشود.
ما میگویم قانون حجاب خوب هست؛ نقاط منفی دارد اما نقاط مثبتش بیشتر است ولی برای اعمال آن قطعاً باید این پیوسته رسانهای قوی شکل بگیرد از حضور هم موافقین هم مخالفین و همچنین حالا در روند اصلاحیه آن هم اقداماتی صورت بگیرد قبل از اینکه آن بخواهد ابلاغ بشود و مجلس برای ابلاغ آن عجله نکند چون زمینه ساز تنش در جامعه میشود آن هم با توجه به شرایط منطقهای و بینالمللی که الان وجود دارد در بحث حالا تحرکاتی که ما میبینیم در کشورهای مختلف همسایه دارد رخ میدهد و قطعاً این سرمایه اجتماعی را نظام در ماههای آینده نیاز دارد. این را به خاطر قانون حجاب که من میگویم قانون بسیار مهمی هست الان این را به سمت استحاله نبرد و این اقناع افکار عمومی باید قطعاً صورت بگیرد اما نقدهایی که من دارم یکی پیوست رسانهای بوده که خلاء جدی نسبت به آن وجود داشته بعضی از موادی هم که الان میبینیم در فضای مجازی روی آن تمرکز شده مثل آن حالا تذکر اتباع هست یا این خلای که در خصوص نقش آقایان و همچنین مسئله رعایت حجاب در چارچوبهای مردانه باید اعمال میشده، نگاه قوی و تخصصی نبوده، میگویم قانون برای خانواده هست ولی باز عاملیت اصلی و تمرکز و سوژگیاش با زنان هست. بنابراین اینها را هم ما که موافق قانون هستیم این نقاط ضعف را قبول داریم و میگوییم یک نگاه تخصصی دیگری باید نسبت به این قانون اعمال بشود.
فارس: برای جمع بندی اگر بخواهید این قانون را ارزیابی کنید، به نظرتان در حال حاضر باید ها و نباید های پیش رو چیست و چه باید کرد؟نوروزی: در جمعبندی یکی دو تا نکته عرض بکنم. ای کاش که واقعاً در حوزه مسائل فرهنگی ما با محوریت یک جایگاه و یک متولی مقتدر، متخصص، دغدغه مند همه دستگاهها در حوزه فرهنگی بیایند آن تعامل و همکاری و همراهی را به آن مرکز و محور داشته باشند. به عنوان مثال من میخواهم خدمتتان عرض کنم ما به جای این فعالیتهای نقطهای فرهنگی که بعضاً داریم انجام میدهیم اگر بیاییم در یک موضوع فرهنگی همه با هم به اتفاق نظر برسیم و هر دستگاهی با گروه مخاطب خودش مثلاً در لایحه آموزش و پرورش گروه مخاطبی دارد، وزارت علوم یک گروه مخاطبی دارد، صداوسیمای گروه مخاطبی دارد، هر دستگاهی با آن گروه مخاطب خودش اولویت برنامهشان موضوع قرار بدهد، خوب میشود یک حرکت همگرا و فراگیر. ما از این حرکتهای نقطهای از این حرکتهای پراکنده در حوزه مسائل فرهنگی رها بشویم و بتوانیم حداقل روی یکی دو تا موضوع که قابل رصد باشد و قابل پایش باشد چون موضوعهای فرهنگی اجتماعی همه گزارش میدهند و بنا به اصل دریافت گزارش ما میتوانیم بگوییم کار انجام شده ولی اصل اثربخشی که در وضعیت کشور در حوزه مسائل فرهنگی آیا واقعاً ۶ ماه بعد یا یک سال بعد ما یک رصدی بکنیم ببینیم وضعیت فرهنگی ما بهبود پیدا کرده است یا خیر بهبود پیدا نکرده. لذا ما بیاییم با این متولی مقتدر، متخصص، دغدغه مند فعالیتهای فرهنگی دستگاهها در آن حوزه حجاب را ارزیابی کنیم.
واقعاً ما الان تو این ۴۰ و اندی سال همه کار کردیم و هیچ کس هم نمیگوید کار نکردیم همه هم قبول داریم، الان اگر در همین اتاق عملکرد دستگاهها را بگذاریم تا سقف خلاصه عملکردها روی هم میآید اما اینکه چرا وضعیت جامعه در تراز آن عملکردی که داشتیم بهبود پیدا نکرده یک بخشش روی بحث روشها و روی بحث محتواها و خیلی موضوعات دیگر است. به نظر میرسد که لایحه در حوزه فرهنگی در فاز اجرا دیگر باید بیاید روی بحث آن اثربخش اجرا شدن فعالیتهای فرهنگی و اثربخش اجرا شدن آن گفتمانی که میخواهیم در سطح جامعه حالا در حوزه تحکیم خانواده، در حوزه مباحث هویتی زنان ایجاد بکنیم. لذا واقعاً این بال فرهنگی که میتواند یک بال تأثیرگذار و یک بال مهمی باشد نیاز به ریز بینی دارد و نیاز به همگرایی دارد و نیاز به این دارد که دستگاهها در حوزه مسائل فرهنگی هرکس بر مبنای فهم خودش لایحه را اجرا نکند. من یکی از ایرادهایی که خب همیشه وارد میکردیم در مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی که به هر حال مصوبات هم حکم قانون است و قبل از لایحه مصوبه شورای عالی در بحث حجاب بود مثلاً بندهایی که به دستگاهها ابلاغ میشد هر رئیس دستگاه یا هر دستگاهی بر مبنای فهم خودش قانون را اجرا میکرد.
لذا به نظر میرسد که واقعاً برای اجرای لایحه جدای از حالا آن بحث نظارتی که طبیعتاً مجلس ناظر بر اجرای قانون هست ذیل آن نظارت بر اجرای قانون، یک اتاق فکر، یک اتاق برنامهریزی، یک اتاق فرمانی ما باید برای فعالیتهای فرهنگی داشته باشیم که حداقل به جای اینکه تعدد و تنوع برنامههای نقطهای و جزیرهای داشته باشیم سه تا طرح ملی تراز در حوزه مسائل فرهنگی زنان و خانواده در کشور داشته باشیم که بیایم پایش کنیم و بنده اعتقاد دارم تا الان ظرفیت دستگاهها خدا وکیلی پای کار آمده و کار را بههرحال انجام دادند و نمیتوانیم بگوییم کار را انجام ندادند اما یکی از مسائلی این بوده که مانند این نخ تسبیح که دونهها را جمع میکند اتاق فرمان همان نخ تسبیح است و باید مستقر باشد که هر دستگاهی بر مبنای آن اتاق فرمان برنامههای خوب خودش را عملیاتی و اجرایی کند. حالا بنده پیشنهادم این است حالا البته این هم از تریبون شما گفتم چون که مجلس در حوزه نظارت به هر حال جز دستگاههایی هست که وظیفه مند هست میتواند این اتاق فکر و اتاق حالا برنامهریزی یا اتاق فرمان را مثلاً کمیسیون فرهنگی مجلس که آن نبض تپنده فرهنگ کشور هست واقعاً این جایگاه را دارد یعنی این جایگاهی که در واقع بتواند این اتاق فرمان فرهنگی کشور باشد تا دستگاهها بر مبنای سلیقه عمل نکنند و یک همگرایی مثل یک نقشه باشد. شما وقتی نقشه فرهنگی نگاه میکنید میبینید در این نقشه هر کسی دارد کار خودش را میکند ولی قالب مشخص است، گروه مخاطب مشخص است، روش مشخص است.
نکته دوم به نظر بنده ظرفیتهای مردمی هست. ما امروز در حوزه نه تنها ترویج فرهنگی عفاف و حجاب بلکه در حوزه بسیاری از فرایندهای فرهنگی اجتماعی در کشور مثل حوزه خانواده، مثل حوزه باورهای دینی و بسیاری از موضوعات که اینها غیر مستقیم به حجاب ربط دارد یعنی ما بخواهیم مسئله حجاب را حل کنیم نمیتوانیم بگوییم حوزه خانواده جداست و همه اینها یک جورهایی بهم مرتبط هست، ما ظرفیتهای مردمی را بیاییم احیا بکنیم. هر جایی که مردم پای کار میآیند اثر بخش است. الان مردم باید در حوزه فرهنگی عفاف و حجاب حاضر شوند. ما الان کلی فعالین فرهنگی در سراسر کشور داریم. ما کلی سمنهای فرهنگی در سراسر کشور داریم. ما کلی مؤسسات فرهنگی در سراسر کشور داریم. اینها نیازمند یک راهبری کلان هستند که هر مجموعه مردمی کنار یک دستگاه دولتی باشند. یک واقعیتی است که وقتی قانون ابلاغ بشود فعالیتهای فرهنگی قانون باید برونسپاری بشود به مجموعه مردمی یعنی درستترین راه اجرای قسمت فرهنگی لایحه یعنی مثلاً دستگاههایی که فعالیت فرهنگی انجام بدهند این است که این بخشهای فرهنگی به مردم برونسپاری بشود. بهترین راه این است که ما بیایم اولاً ظرفیتهای مردمی را شناسایی کنیم به عنوان مثال ما امروز کلی سمن در حوزه دانشآموزی داریم که اینها در حوزه فرهنگی دارند کار میکنند. کجا بهتر از وزارت آموزش و پرورش که برای اجرای لایحه فرهنگی حجاب اینها مکمل آموزش و پرورش شوند و در کنار آموزش و پرورش آن فعالیتهای برونسپاری به عهده اینها بیفتد. ما کلی سمن الان داریم یا مجموعه مردمی داریم یا فعالین فرهنگی داریم که اینها دغدغهمندانه در حوزه دانشجویی دارند کار میکنند.
همین الانم که لایحه نیست اینها کارشان را دارند انجام میدهند یعنی همین الان فعال هستند، حالا که لایحه سازوکارمندانه ابلاغ شده اینها میایند در کنار دستگاههای مسئول مثلاً وزارت علوم در بحث برونسپاری فعالیتهای فرهنگی مکمل باشند. لذا نگاه مردمی در اجرای فعالیتهای فرهنگی لایحه میتواند یک رویکرد تأثیرگذاری باشد که ما بیایم از ظرفیت مردم استفاده کنیم چون ببینید ظرفیت مردمی در حوزه فعالیتهای فرهنگی یک ظرفیتی است که اولاً خودخواسته است و داوطلبانه است یعنی چیزی که داوطلبانه است دلی است یعنی انسانها بر مبنای اعتقادشان، تفکرشان، اندیشهشان دلی وارد میشوند. وقتی دلی وارد میشوند خوب همین باعث میشود که یک بخشی از این مقاومتها و یک بخشی از این نگاهها نباشد. لذا این نگاه دلی، این نگاه همگرایی و این نگاه مردمی وقتی وارد بشود در فعالیت فرهنگی میتواند تاثیرگذار باشد ضمن اینکه ما در فعالیتهای بخش مردمیمان جامعه زنان گستردگی دارند یعنی بخشی از مؤسسات مردمیمان و فعالین فرهنگیمان شاید بگویم واقعاً از ۱۰۰ درصد همین سمنهای فرهنگی ۶۰- ۷۰ درصدشان جامعه زنان هستند که جامعه زنان در پازل فرهنگی عفاف و حجاب تأثیرگذاری دارند یعنی در حوزه فرهنگ ترویج عفاف و حجاب زن به عنوان مادر و به عنوان کانون خانواده تاثیرگذار است. لذا ورود این مجموعههای مردمی در حوزه فعالیتهای فرهنگی برای کمک به لایحه مفید است منتها نظم مند، انتظام مند باشد. اولاً وظایف تخصصیشان درست شناسایی بشود ثانیاً بر مبنای آن توانمندی که مجموعه مردمی دارند اینها به دستگاههای اجرایی لینک شوند.
بحث سومم هم بحث اثربخشی است. ما واقعاً باید یکی دو تا پایش داشته باشیم که این هم پیشنهاد هست که بعد از ابلاغ لایحه و اجرای لایحه در حوزه مسائل فرهنگی در کشور دو سه تا پایش کلان باید داشته باشیم در فاز مثلاً شش ماهه و یک ساله که وضعیت فرهنگی را واقعاً رصد کنیم و ببینیم واقعاً این فعالیتهای فرهنگی که در مثلاً حالا ۶ ماه یا یک سال در کشور اجرا شده آیا اثربخشی داشته است یا خیر؟ در چه گروه مخاطبهایی اثربخشی داشته است در چه گروههایی نداشته است؟ چرا داشته است یا چرا نداشته است که حالا به هر حال روی بحث روش و بحث گروه مخاطب و بازبینی برای برنامهریزیهای فرهنگی میتواند در واقع تاثیرگذار باشد.فارس: فکر می کنید دستگاه های اجرایی و متولی به چه نحوی در اجرای قانون عفاف و حجاب باید وظایف خود را انجام دهند؟ نوروزی: لایحه بحثش اصلاً مردم نیستند، شهروند عادی در این لایحه مد نظر نیست؛ گروه مخاطبش آن رویکردهای سازماندهی شده در حوزه برهنگی و بیعفافی است. این یک حقیقتی است ولی چون که رسانه دست آنهاست الان دارند این جو را درست میکنند که مثلاً گروه مخاطب مردم است یعنی الان مردم میخواهند جریمه بشوند، مردم میخواهند چیز بشوند. حالا یک پیشنهاد است به نظرم حتی شما میتوانید در بحث نقد لایحه در همین خبرگزاری فارس از دوتا جریان بیاورید و نقد بگذارید. اصلاً کلیت کشور را هم روی این متمرکز کنید بالاخره لایحه ممکن است ایراداتی داشته باشد و خیلی بدیهی و طبیعی هم هست. الان همه بحث جریمهها که خداوکیلی درست نیست، ممکن است یک بخشهایی از آن در این شرایط اقتصادی مشکل باشد.
یکی از نکات قابل تأمل در موضوع لایحه حجاب چون ما یک چند سالی هست درگیر این موضوع هستیم که موضوع حجاب بیشتر جنگ رسانه است یعنی یک حقیقتی و یک مسئله فرهنگی است که در چالشهای رسانهای افتاده و یک جورایی حالا حتی رسانههای آن طرف یک خطهایی را دارند میدهند و ما نباید در این چاله و در این چالش گرفتار بشویم چون این دو قطبیسازی و تغییر یا وارونگی روایت، حقیقت روایت حجاب بحث تحکیم خانواده، بحث کرامت زنان، بحث اعتلا جایگاه هویتی، اجتماعی، سیاسی زنان هست چون اصلاً بحث حجاب حقیقتش در جامعه ما این هست نکته قابل تأمل این هست که دشمن به دنبال یک وارونگی روایت است یعنی دائم این نگاه فرهنگی، این نگاه کرامتی نسبت به مقوله زن و نگاه تحکیم خانواده را دوست دارد یک روایت وارونه بکند و در حوزههای امنیتی، قضایی، سیاسی ببرد. حالا الحمدلله در لایحه جدید گشت ارشاد خب حذف شده یعنی این خودش یک جورایی آن روایت وارونهای که دشمن خیلی تمایل دارد نشان بدهد را از بین میبرد یعنی شما نگاه میکنید هر تصویری که در رسانهها پخش میشود و یک رفتار بدی با یک خانمی اتفاق بیفتد این را دشمن دوست دارد یعنی شما نگاه میکنید تمام رسانههای آن سمت این را بولد میکنند چون این کمک میکند به آن وارونگی روایت یعنی به آن وارونگی روایتی که اینها دارند این تصاویر و این فیلمها کمک میکند. لذا باید به این نکته برسیم که یک مقداری حوزه حجاب امروز در چالش و چالشهای رسانهای هست.
لذا حرکتهای رسانهای درخور و شایسته و تنویرکننده و منتقدانه همراه با تبیین باید باشد یعنی حرکتهای رسانهای که نقد دارد، اشکالی ندارد اتفاقاً بهترین نقد روی لایحه حجاب را خوب است که جبهه انقلاب انجام بدهد چون جبهه انقلاب اعتقاد حقیقی به مقوله حجاب دارد، نگاه سیاسی به حجاب ندارد بلکه نگاه فرهنگی دارد. حضرت آقا میفرمایند فرهنگ مثل هوایی است که دارد در فضا استشمام میشود. ما نمیفهمیم ولی داریم آن هوا را استشمام میکنیم. لذا خیلی خوب است که این حرکتهای رسانهای هم منتقدانه باشد، هم تبیین وار باشد، هم آگاهی دهنده باشد چون ما اگر این خط رسانهای را ایجاد نکنیم جای دیگر ایجاد میکند و اگر از جای دیگری این خط دهی بشود ما تازه باید کلی فضاسازی کنیم تا جامعه را آگاه کنیم یا بخواهیم یک فضای جدید را ایجاد کنیم. لذا این حرکتها بسیار حرکتهای خوبی هست در حوزه لایحه و اتفاقاً به نظر می رسد ما قبل از ابلاغ باید انتقاد شروع بشود و نقد شروع بشود. بهترین راه اجرای لایحه عفاف و حجاب نقد منصفانه و نقد توأم با پیشنهاد و نقد توأم با تبیین است که اگر بشود بسیاری از این فضاسازیها بسیاری از آن ایراداتی که خدای نکرده خدایی نکرده ممکن است هزینه ساز بشود در همین نقدهای منصفانه ئ درست جلویش گرفته شود.پایان پیام/
13:16 - 2 دی 1403
0 بازدید
1 پاسخ