جایگاه «خزر» در گرماگرم بازآرایی تجارت جهانی و رقابتهای منطقهای
بازآرایی تجارت جهانی، اهمیت منطقه خزر را بهطور چشمگیری افزایش داده و لجستیک جدید اوراسیا فرصتهای تازهای برای همکاری میان کشورهای منطقه و نیز همسایگان خزر ایجاد کرده است.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری فارس در آستانه، بازآرایی تجارت جهانی، اهمیت منطقه خزر را بهطور چشمگیری افزایش داده و لجستیک جدید اوراسیا فرصتهای تازهای برای همکاری میان کشورهای منطقه و نیز همسایگان خزر بویژه قزاقستان و آذربایجان ایجاد کرده است.دو کشور امروز بهتدریج از چارچوب سنتی ترانزیت فراتر رفته و به توسعه تجارت، لجستیک و پروژههای مشترک روی آوردهاند. یکی از اهداف کلیدی، دو برابر کردن مبادلات تجاری متقابل و رساندن آن به یک میلیارد دلار است که کریدور میانی نقشی محوری در تحقق آن دارد.مسیر حملونقل بینالمللی ترانسخزر یا کریدور میانی، که چین را از طریق قزاقستان، دریای خزر، آذربایجان، گرجستان و ترکیه به کشورهای اروپایی متصل میکند، بهتدریج به یکی از شریانهای اصلی حملونقل اوراسیا بدل میشود و پایهای برای رشد مبادلات میان آستانه و باکو فراهم آورده است.در ۷ سال گذشته، حجم ترافیک این مسیر بیش از ۵ برابر شده و به ۴.۵ میلیون تن رسیده است. پیشبینی میشود این رقم در سال جاری به ۵.۲ میلیون تن افزایش یابد و تا سال ۲۰۲۹، ترافیک کانتینری تقریباً چهار برابر شده و به ۳۰۰ هزار TEU برسد؛ در حالی که این شاخص در سال ۲۰۲۵ حدود ۷۷ هزار TEU بوده است.این رشد در عملکرد عملیاتی نیز مشهود است؛ بهگونهای که تنها در سهماهه نخست سال جاری، ۱۲۵ قطار کانتینری از قزاقستان در امتداد کریدور میانی تردد کردند که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳۴.۴ درصد افزایش نشان میدهد.برای قزاقستان، توسعه کریدور میانی صرفاً به معنای افزایش درآمدهای ترانزیتی نیست، بلکه دسترسی به بازارهای جدید را نیز به همراه دارد.
در همین راستا، حجم ترانشیپمنت کالا از طریق بندر کوریک با ۲۲ درصد رشد به ۲.۴۵ میلیون تن رسید. همزمان، قزاقستان در حال تقویت ناوگان تجاری خود در دریای خزر است و برنامه دارد تا سال ۲۰۲۸ تعداد کشتیهای تجاری را از ۱۸ فروند کنونی به ۳۲ فروند افزایش دهد.در سوی دیگر، آذربایجان نیز موقعیت لجستیکی خود را تحکیم میکند. بندر تجارت دریایی بینالمللی باکو در منطقه علیات پیشبینی کرده است که امسال به رکورد ۱۲۰ هزار TEU دست یابد.راهآهن مدرن باکو–تفلیس–قارس نیز شتاب تازهای به توسعه مسیر داده است. بخش نوسازیشده این خط در اوایل ژوئن در شهر آخالکلاکی گرجستان به بهرهبرداری رسید و با رسیدن به ظرفیت کامل، توان عملیاتی آن از یک میلیون به ۵ میلیون تن بار در سال افزایش خواهد یافت.یکی از مزیتهای مهم کریدور میانی، سرعت بالای حملونقل است؛ بهگونهای که انتقال کالا از شیآن چین تا مرز ترکیه با اتحادیه اروپا ۱۳ تا ۱۴ روز زمان میبرد؛ زمانی که بهمراتب سریعتر از حملونقل دریایی و مقرونبهصرفهتر از حملونقل هوایی است.دیجیتالیسازی نیز به عامل رقابتی جدیدی تبدیل شده است. قزاقستان و آذربایجان در حال پیادهسازی اسناد الکترونیکی، سیستمهای تبادل داده و گردش اطلاعات میان گمرکات هستند که سرعت ترخیص کالا را افزایش داده، زمان عبور از دریای خزر را کاهش میدهد و این مسیر را به پلی دیجیتال میان آسیا و اروپا بدل میکند.
رشد ترافیک در کریدور میانی نیازمند نوسازی گسترده زیرساختهاست. قزاقستان تمرکز خود را بر بهروزرسانی بنادر و شبکه ریلی گذاشته است. یکی از پروژههای کلیدی، ایجاد هاب کانتینری در بندر آکتائو با مشارکت شرکت چینی بندر لیانیونگانگ است که پس از تکمیل، ظرفیت ترمینال کانتینری را از ۷۰ هزار به ۳۰۰ هزار TEU در سال افزایش میدهد. همزمان، عملیات لایروبی برای پذیرش شناورهای بزرگتر در حال انجام است.توسعه بندر کوریک نیز ادامه دارد. پروژه مشترک شرکت کازمونایگاز و گروه بنادر AD با هدف افزایش ناوگان و ظرفیت پایانهها، زمینه رشد بیشتر حملونقل از طریق دریای خزر را فراهم میکند.در حوزه ریلی، قزاقستان بیش از ۱۳۰۰ کیلومتر خط دوم در مسیرهای استراتژیک دوستیک–موینتی و دربازا–مکتارال در دست ساخت دارد تا ظرفیت شبکه افزایش یافته و گلوگاههای لجستیکی کاهش یابد.آذربایجان نیز ظرفیت زیرساختی خود را توسعه میدهد. مرحله دوم توسعه بندر علیات در حال اجراست که ظرفیت باربری آن را از ۱۵ به ۲۵ میلیون تن در سال افزایش میدهد و ظرفیت کانتینری را به ۵۰۰ هزار TEU میرساند.توسعه کریدور میانی با حمایت شرکای خارجی همراه است. چین رشد ترافیک و سرمایهگذاری در زیرساختهای لجستیکی را تضمین میکند، اتحادیه اروپا از طریق ابتکار «دروازه جهانی» پروژههای حملونقل و دیجیتال را تأمین مالی میکند، امارات متحده عربی در توسعه زیرساختهای بندری مشارکت دارد و ترکیه اتصال ریلی این مسیر به شبکه اروپا را تقویت میکند.
به باور کارشناسان، همین سرمایهگذاریهای کلان زیربنایی است که کریدور میانی را از یک مسیر صرفاً ترانزیتی به بستری برای تعامل اقتصادی عمیقتر میان کشورهای منطقه تبدیل میکند.«رئوف آگامیرزایف»، کارشناس حملونقل آذربایجان، در اینباره گفت: خزر ما را از هم جدا نمیکند، بلکه ما را متحد میکند.به گفته وی، در سالهای اخیر همکاری میان قزاقستان و آذربایجان فراتر از تجارت سنتی رفته و حوزههایی چون حملونقل، لجستیک، کشتیسازی و توسعه زیرساختها را دربر گرفته است.
11:54 - 27 خرداد 1405
