سه قلم داروی ضروری در تنگنای توزیع کشوری
انسولین قلمی، اسپریهای تنفسی و شیرخشکهای تخصصی در بسیاری از داروخانهها با تأخیر یا سهمیهبندی عرضه میشود یا اساساً موجود نیست.
خبرگزاری فارس - سردبیری استانها؛ جمعبندی دادههای میدانی خبرنگاران فارس از بیش از ۱۵ استان کشور حاکی از آن است که داروهای «انسولین قلمی»، «اسپریهای تنفسی» و «شیرخشکهای تخصصی»، در صدر فهرست اقلام کمیاب دارویی در داروخانههای کشور قرار دارند.هرچند دلایل ریشهای این کمبودها در سطوح تصمیمگیری و سیاستگذاریِ حوزه دارو مطرح میشود، اما واقعیتهای میدانیِ کشور، لزوم مدیریت فوری و کارآمد بر زنجیره توزیع این داروهای ضروری را گوشزد میکند.به گفته "سپیده سیفاللهی" کارشناس دارویی دانشگاه علوم پزشکی قزوین، «کمبود دارویی در قزوین، بازتابی از وضعیت دارویی کشور است و سهمیه دریافتی برخی اقلام با نیاز واقعی همخوانی ندارد.» بر اساس این دادهها، انسولین قلمی که داروی حیاتی برای بیماران دیابتی محسوب میشود، بیشترین گزارش کمبود را به خود اختصاص داده و پس از آن، اسپریهای تنفسی و شیرخشکهای تخصصی در ردههای بعدی قرار دارند.
انسولین؛ کمبود کشوری با شدت متغیر
در شمال کشور و مازندران، انواع قلم انسولین از جمله محصولات شرکت نوو نوردیسک، با توزیع محدود مواجهاند؛ در گلستان نیزانسولین رایزودگ در بسیاری از داروخانهها یافت نمیشود.در خراسان رضوی، برخی داروخانههای مشهد از کمبود مقطعی انسولین خبر میدهند. در سمنان، توزیع انسولین به صورت سبدی انجام میشود و موجودی اغلب داروخانههای شرق کشور پاسخگوی نیاز بیماران نیست.اما در جنوب کشور و در خوزستان، انسولین اپیدرا و نوورپید از اقلامی هستند که کمبود آنها توسط داروخانههای مرکزی اهواز و آبادان گزارش شده است. هرمزگان هم قلمهای انسولین لانتوس و نوومیکس بهسختی تأمین میشوند.در کرمانشاه، انسولینهای اپیدرا و لومیر با کمبود همراهاند و در لرستان نیز انسولین قلمی از اقلام پرتقاضا و کمیاب گزارش شده است. در اردبیل هم، لانتوس، اپیدرا و تجئو از جمله انسولینهای کمموجود غرب کشور هستند.در چهارمحال و بختیاری، از شهرکرد تا بروجن نبز گزارش کمبود در خصوص انواع انسولین قلمی تأیید شده است.همچنین در استانهای اصفهان، قزوین، قم و البرز نیز گزارشهای متعددی از کمبود انسولین قلمی دریافت شده است. در البرز، برخی داروخانهها صرفاً بهصورت آزاد یا سبدی انسولین عرضه میکنند.
داروهای تنفسی؛ پراکندگی کمبود در سطح کشور
در خراسان رضوی، اسپریهای تنفسی گاه بهصورت مقطعی کم میشوند و این وضعیت در داروخانههای مشهد و نیشابور گزارش شده است؛ در سمنان نیز کمبود اسپریهای فلوتیکازون و بکلومتازون در داروخانهها دیده میشود.اسپریهای سیمبیکورت و آترونت در غرب کشور و کرمانشاه جزو فهرست اقلام کمیاب دارویی قرار دارند؛ در لرستان هم، گزارشها از نبود مستمر اسپریهای مورد نیاز بیماران آسمی در داروخانههای مرکزی خرمآباد ارائه شده است.در مازندران، اسپریهای تنفسی وارداتی مانند سرتاید و فلوتیکازون در بسیاری از داروخانههای ساری نایاب هستند. گزارشهای میدانی از گرگان نیز از کمبود اسپریهای سرتاید ۲۵۰ و ۵۰۰ و همچنین پالمیکورت ۴۰۰ حکایت دارد.در جنوب کشور و استانهایی مثل خوزستان و هرمزگان اسپریهای تنفسی نظیر بکلومتازون و فورموترول کمیاب و اسپریهای وارداتی و داروهای استنشاقی برای بیماران تنفسی عمدتاً بهصورت محدود یا سهمیهای توزیع می شود.در چهارمحال و بختیاری، شهرهای شهرکرد، بروجن و فارسان با کمبود اسپریهای فلوتیکازون، سالبوتامول و پالمیکورت مواجه هستند. بیماران تنفسی در این مناطق برای تهیه اسپری، گاه مجبور به مراجعه به چندین داروخانه میشوند.در استانهای اصفهان، قزوین، قم و البرز نیز کمبود اسپریهای استنشاقی وارداتی و داخلی گزارش شده است.
شیرخشک؛ محدودیت در تأمین اقلام تخصصی
محدودیت تامین شیرخشکهای متابولیک در مازندران مانند نانکامفورت و گالاکتوزمیبا گزارش شده اند که با توزیع محدود مواجهاند؛ در گلستان نیز برندهایی نظیر آپتامیل پپتی جونیور و ببلاک ۳ در فهرست اقلام کمیاب شمال کشور قرار دارند.در هرمزگان و جنوب کشور اما شیرخشکهای رژیمی برای نوزادان با مشکلات گوارشی بهسختی پیدا میشود. خراسان رضوی اما صرفا در شیرخشکهای خاص و در مقاطعی از ماه دچار کمبود میشوند. در سمنان نیز برخی اقلام تخصصی شیرخشک با موجودی محدود توزیع میشوند.در کرمانشاه، برندهایی مانند پپتی و بیومیل AR با مشکل تأمین مواجهاند. در چهارمحال و بختیاری و شهرستانهای آن نیز شیرخشکهای ویژه در داروخانههای شهرکرد و اردل بهندرت یافت میشوند.استانهای مرکزی همچون اصفهان، قزوین و قم، گزارش کمبود شیرخشکهای خاص همچنان پابرجاست و موجودی بسیاری از داروخانهها پاسخگوی تقاضا نیست؛ در البرز البته شیرخشکهای تخصصی در مواردی یا فقط بهصورت سهمیهای یا با تأخیر، عرضه میشوند.
آنچه در روایت میدانیِ کمبود اقلام دارویی در کشور نمایان است، عبور وضعیت از یک اختلال صرفا مقطعی است؛ بهگونهای که این چالش و مسئله، تقریبا بسیاری از استانها و شهرستانها را درگیر خود کرده است.وضعیتی که اگرچه ریشه در ساختار سیاستگذاری و تأمین دارد، اما اکنون در کف داروخانهها و پای نسخه بیماران، خود را بهشکل تهدیدی برای آرامش و سلامت خانوادهها نشان میدهد.تهدیدی که بدون بازبینی فوری در الگوی تخصیص، سهمیهبندی و توزیع، میتواند به چالشی جدی در نظام دارویی کشور تبدیل شود. #کمبود_دارو #گرانی_دارو #شیرخشک 08:08 - 17 خرداد 1404