دیر بجنبیم فرزندانمان طعمه «رسانه» می شوند
وقتی قرار است یخچالمان را عوض کنیم چقدر زمان صرف میکنیم؟ یا مثلا برای خرید یک لباس مجلسی چقدر مته به خشخاش می گذاریم؟ وقتی برای خرید یک وسیله و یا لباس تا این حد ارزش قائل میشویم، برای امر خطیر تربیت مادران و پدران آینده، آن هم در دنیای بی در و پیکر رسانه ای امروز، نباید سنگ تمام بگذاریم؟
گروه زندگی: بخواهیم و نخواهیم دنیا در حال پیشرفت است و سالهاست لپ تاپ، تبلت، گوشیهای قد و نیم قد و... عضو ثابت خانوادهها شدهاند و این طور به نظر می رسد که کاربران دنیای مجازی کمر همت بستهاند تا در رقابتی نفسگیر آینده را با تسخیر جسم و جان نسل نوپا از آن خود کنند. شاید نگرانی از این همه سرعت دلیلی محکم و قانع کننده برای پرداختن به مسئله «ضرورت فرزند پروری در عصر دیجیتال» باشد. «فائزه سادات قوامی» دانشجوی دکتری ارتباطات است و برای نسل آیندهساز نگران و دغدغه مند. او مهمان فارس شده و قرار است سلسله مباحثی پیرامون «ضرورت فرزند پروری در عصر دیجیتال» به صورت کارگاهی تقدیم پدران و مادران دغدغه مند کند. از آنجا که علم و آگاهی سبب مدیریت درهنگام بحران میشود، قرار است در سلسله مباحث پیش رو، این چاشنی در اختیار پدران و مادران قرار بگیرد تا امر مدیریت بحران محقق شود. قوامی می گوید: «با اینکه در این مجال مشاوره فردی نداریم اما از آنجا که مسائل و مشکلات حوزه تربیت فرزند در عصر رسانه و دیجیتال بسیار متعدد و البته متفاوت است مطالعه این سلسله مباحث برای والدین فوقالعاده راهگشاست.» با ما همراه باشید.
*توجه به امور عاطفی غیر قابل تفکیک از موارد تربیتی است
گاه غرق شدن در دنیای دیجیتال امروز و مشغولیت افراد به ابزارهای این حوزه سبب فاصله گرفتن اعضای جوامع بزرگ و کوچک حتی یک خانواده از هم می شود و نیازهای عاطفی را تحت الشعاع قرار می دهد. قوامی، کارشناس سواد رسانه با این مقدمه که در اینجا صرفاً بحث تکنولوژی گوشی و شبکههای اجتماعی دنیای مجازی، فیلم و سریالها، انیمه و انیمیشن مطرح نیست، بلکه علاوهبر اینکه چه موقع ما میتوانیم وسایلی همچون گوشی و تبلت را در اختیار فرزند قرار دهیم، با چه نظارتهایی چه فیلمهایی میتواند ببیند و مواردی از این قبیل، توجه به مسائل تربیتی نیز مورد توجه و تأکید است می گوید:« از مباحث کلیدی بحث عشق و عاطفه است، مسئله روابط بین پدر و مادر و چگونگی نکات تربیتی و تنبیهی که ما سعی میکنیم در این سلسله مباحث به تمام این نکات بپردازیم و تلاشمان این است که برای والدین کاملاً قابل درک، استفاده، اجرا و کاربردی باشد.»
*والدین حواسشان باشد؛ گاه سهل انگاری ها جبران ناپذیر است
توجه به نیازهای فرزندان چه مادی و چه معنوی در رشد و تکامل روحی و روانی آنان نقش بسزایی دارد. از جمله این نیازها توجه به سلامت جسم و جان فرزندان است. سلامتی که در گرو هوشیاری پدر و مادر و آگاهی آنان به دنیای پرهیاهوی امروز است. قوامی با تأکید بر ضرورت هوشیاری والدین در دنیای رسانه می گوید: فرزندان امانت های الهی هستند که ازسوی پروردگار تقدیم والدین شدهاند. پدر و مادر موظف به مراقبت و محافظت از این ودیعه های خدادادی هستند. باید برایشان وقت بگذارند و برای تربیت و به ثمر رساندنشان مطالعه و تلاش کنند. متاسفانه برخی از پدر و مادرها بدون اهمیت به کسب علم و آگاهی در امر فرزند پروری آن قدر قصور و سهل انگاری می کنند تا خدای ناکرده بحران و چالش های غیر قابل جبران پیش بیاید. به طور مثال در خانه ای که از کودکی گوشی همراه و تبلت شخصی در اختیار فرزندان است، وای فای و اینترنت نامحدود هم در دسترسشان، اگر یک دفعه و در سنین نوجوانی مشکلی ایجاد شود والدین تازه کاسه چه کنم چه کنم به دست می گیرند که الان چه کار باید کرد؟ برای همین است که توجه به کسب آگاهی در زمینه امر خطیر فرزند پروری، ضرورت جدی دارد. حتی اگر زوجی هنوز صاحب فرزند نشده اند باید از همین حالا دغدغه تربیت کودکشان را داشته باشند و این مباحث و کارگاه ها را دنبال و در آن ها شرکت کنند. بدون شک کسب این علوم و آگاهی سبب می شود در مواقع بحرانی استرس خود را کنترل و در جهت اصلاح امور مدیریت کنند.
*آگاهی، مدیریت قوی، اقتدار
قوامی، دانشجوی دکتری ارتباطات با اشاره به گستره پوشانندگی رسانه بر عوامل تأثیرگذار بر تربیت نسل نوپا می گوید:«مواردی همچون خانواده، هم سالان، اجتماع، دوستان، آشنایان و... بر روی تربیت فرزند اثر گذارند و حالا پدیده ای به اسم «زیست بوم رسانه ای» نیز آمده که تمام این ها را تحت تأثیر و پوشش خود قرار داده است.» وی با هشدار اکید به والدین مبنی بر کسب آگاهی و داشتن بیداری در تربیت فرزندان عصر دیجیتال می گوید:« فرض می کنیم آقا پسر و یا دختر خانمی مشغول تماشای عکس و یا فیلمی نامناسب و غیر اخلاقی باشند. چنانچه پدر و مادر نسبتبه مسائل تربیت فرزند خصوصاً در عصر رسانه واقف باشند و از علم و آگاهی لازم برخوردار، در حین مواجهه با این بحران بدون اینکه دچار اضطراب و نگرانی شده و رفتاری نامناسب و اشتباه و گاه جبرانناپذیر از خود بروز دهند میتوانند با واکنشی صحیح، مناسب و کنترلشده چالش ایجاد شده را حلوفصل کنند. درواقع داشتن علم، سبب پایین آمدن اضطراب و داشتن یک مدیریت قوی در منزل می شود و درنهایت اقتدار پدر و مادر را در پی خواهد داشت.»
*حرف و عملمان یکی باشد
میهمان فارس در رابطه با اهمیت نقش مکمل والدین در برخورد با وسایل عصر رسانه و ضرورت کنترل بر رفتارهای ناصحیح در استفاده از این امکانات می گوید:«نباید از این مسئله غافل شویم که در مباحث تربیتی گاهی باید به خودمان هم بهعنوان پدر و مادر تلنگر بزنیم و فضا را بهگونهای مهیا کنیم و رفتاری داشته باشیم که فرزندان رعایت اصول اخلاقی را از ما ببیند نه اینکه همهچیز یکطرفه باشد. همیشه فرزندان نیستند که ممکن است در حوزه رسانه اشتباه کنند. چه بسیار پدران و مادرانی که با استفاده ناصحیح و نابجا از وسایل منحصر به عصر تکنولوژی، الگویی ناصحیح برای فرزندانشان تلقی میشوند. برای مثال دختر نوجوانی معترض است که پدرش سر سفره گوشی تلفن همراه دست میگیرد و مشغول گشت و گذار در فضای مجازی است. اما متاسفانه این پدر که خود مدیریت استفاده از وسایل رسانهای را ندارد وقتی می ببیند دخترش دائم پای لپتاپ و گوشی است او را مورد سرزنش قرار می دهد. قطعا در چنین شرایطی ایراد و اشکال به والدین وارد است و بدون شک برای تأثیر گذار بودن در جهت مثبت، باید در پی اصلاح رفتار و عملکردشان باشند.
*باید برای تربیت فرزندانمان سنگ تمام بگذاریم
زمانیکه بهعنوان مادر خانه قرار است یک هزینه چندمیلیونی داشته باشیم؛ مثلاً یک مانتوی مجلسی بخریم، چقدر وقت میگذاریم؟ چند جا پرس و جو می کنیم و قیمت می گیریم؟ چقدر حضوری میرویم و زمان صرف می کنم؟ یا به طور مثال وقتی قرار است یخچالمان را عوض کنیم چقدر برای خرید یخچال جدید زمان صرف میکنیم؟ بالاخره هرچه باشد یخچال قلب آشپزخانه است و کیفیت کار، داشتن گارانتی و تضمینی بودن آن و داشتن قیمت و عنوان مناسب بسیار با اهمیت است.قوامی با طرح این پرسش ها به اهمیت ویژه مسئله تربیت فرزند اشاره می کند و می گوید:« بدون شک مسئله مثل فرزندپروری از اهمیت بیشتر و بسیار ویژه ای برخوردار است و وقتیکه برای خرید وسیله و یا لباس تا این حد ارزش قائل میشویم برای امر خطیر تربیت مادران و پدران آینده باید سنگ تمام بگذاریم.»
*آشنایی با ۴ مدل خانواده و سبک تربیتی
قوامی، کارشناس در امور سواد رسانه و دانشجوی دکترای ارتباطات با معرفی چهار مدل خانواده و سبک تربیتی می گوید:« در این تقسیم بندی سه عنصر محبت، نظارت و حمایت بررسی شده و نامگذاری بر اساس عملکرد والدین و فرزندان نسبت به این سه عنصر صورت گرفته است.» نخستین گروه از این دسته بندی خانواده های سهل گیرانه هستند. که در گزارش بعدی به معرفی آنها خواهیم پرداخت.برای خواندن گزارشات بیشتر صفحه @Family_Life و @Life_Fars را دنبال کنید.پایان پیام/ #عصر دیجیتال#خانواده#سواد رسانه#فرزند پروری#تربیت فرزند#اینترنت#آسیب#فضای مجازی
00:22 - 22 خرداد 1403