نظربلند: تهران در حوزه کتابخانههای عمومی بسیار فقیر است
با وجود این که تهران پایتخت کشور است، این شهر در سرانه کتابخانههای عمومی یکی از فقیرترین استانهاست. دبیرکل نهاد کتابخانهها میگوید که تهران هنوز کتابخانه مرکزی ندارد و از کمبود فضا، منابع و بودجه رنج میبرد.
گروه کتاب و ادبیات خبرگزاری فارس: در روزگاری که سرانه مطالعه و وضعیت کتابخانههای عمومی، شاخصی از حیات فرهنگی جامعه به شمار میرود، نهاد کتابخانههای عمومی کشور نقشی تعیینکننده در ترویج کتابخوانی و عدالت فرهنگی دارد. این نهاد با هزاران کتابخانه، کتابدار و برنامه فرهنگی، گستردهترین شبکه خدمترسانی فرهنگی در ایران را شکل داده است. در گفتوگوی تفصیلی پیشرو با آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانههای عمومی کشور، درباره چالشهای این شبکه فرهنگی از جمله پروژههای نیمهتمام، وضعیت نیروی انسانی و منابع مالی سخن گفتهایم. همچنین از تحولات جدید نهاد در حوزه بازطراحی کتابخانهها، توسعه کتابخانههای سیار، آموزش کتابداران، محافل ادبی، هفته کتاب، کتابخانههای تهران و حتی چالشهای رسانهای نهاد پرسیدهایم.
فارس: خانم نظربلند، نهاد کتابخانههای عمومی با بیش از سههزار کتابخانه در سراسر کشور، یکی از گستردهترین شبکههای فرهنگی ایران است؛ اما در عین حال، بسیاری معتقدند که این گستردگی با کارآمدی و کیفیت خدمات همخوان نیست. شما وقتی مسئولیت نهاد را پذیرفتید، تصویر واقعی از وضعیت کتابخانههای عمومی کشور چه بود؟نظربلند: نهاد همواره جزو دستگاههای پر مسئله و پر چالش بوده است. از اولین مشکلات ما پروژههای نیمهتمام و بلاتکلیف است. در طول این سالها، اگرچه کارهای خوبی در توسعه فضاهای کتابخانهای اتفاق افتاده، اما ما در حال حاضر حدود ۲۷۰ پروژه نیمهتمام در کل کشور داریم. قالب این پروژهها (بیش از ۶۰ درصد) زیر ۵۰ درصد پیشرفت هستند و تکمیل آنها نیازمند منابع مالی است. برخی از این پروژهها، مانند مواردی که حدود ۲۰ سال نیمهتمام ماندهاند، بلاتکلیف هستند. ما در حال برگزاری جلساتی با استانداران، نمایندگان مجلس و مسئولین استانی هستیم تا این فضاهای نیمهساز تعیین تکلیف شوند. یک مثال ناراحتکننده، وضعیت شش کتابخانهای است که بر اثر زلزله در استان کرمانشاه تخریب شدند؛ با گذشت ۸ سال از آن حادثه، این کتابخانهها (یک کتابخانه در قصر شیرین، دو کتابخانه در سرپل ذهاب و سه کتابخانه در سایر نقاط) همچنان مخروبه هستند. به دلیل نیاز منطقه، ما مجبور شدیم زیرزمینی را اجاره کرده و در فضای بسیار محدودی خدماترسانی کنیم.
فارس: این دردناک است. غیر از این مورد که به آن اشاره کردید، به نظر میرسد که چالش دیگری در زمینه نیروی انسانی دارید. کتابداران که خط مقدم فرهنگاند سالهاست از وضعیت معیشتی و شغلی خود گلایه دارند. چرا با وجود تأکید نهاد بر جایگاه کتابدار، هنوز نظام استخدامی و حقوقی منسجمی برای آنها شکل نگرفته است؟نظربلند: بله؛ وضعیت نیروی انسانی نهاد، بهویژه کتابداران بهعنوان خط مقدم این حرکت فرهنگی، متأسفانه مساعد نیست. این عدم مساعدت ناشی از ایراداتی است که در گذشته در جذب نیرو، تعامل با نیروی انسانی و ایجاد ساختار برای وضعیت آنها، و همچنین در تعامل با سازمانهای تأثیرگذار (مانند سازمان برنامهوبودجه و سازمان اداری و استخدامی) اتفاق افتاده است. این مسائل طی چندین سال انباشته شده و باعث شده است که این ظرفیت عظیم فرهنگی، درگیر مسائل حقوق و دریافتیها، شیوه انجام کار و فقدان ساختار نظام تشویق و تنبیه شود. ما این مسئله را از طریق دولت، سازمان امور اداری و استخدامی و نمایندگان مجلس پیگیری میکنیم تا ساماندهی و بهبود وضعیتی برای همکارانمان ایجاد شود.فارس: گویا عمده مسائل نهاد، مربوط به مسائل مالی است. نظربلند: بله. متاسفانه یکی از چالشهای نهاد، عدم وجود منابع مالی پایدار است. نهاد کتابخانههای عمومی کشور بر اساس قانون تأسیس خود، یک نهاد عمومی غیردولتی است و عملاً حقوق همکاران را دولت تأمین نمیکند. نهاد نیازمند منابع مالی پایدار است.
فارس: منابع درآمدی نهاد از کجا تامین میشود؟ آیا حق عضویت کتابخانهها از پس مخارج کل نهاد برمیآید؟نظربلند: یکی از درآمدهای نهاد، درآمدهای اختصاصی، مانند حق عضویتهاست که عددی بسیار پایین است که حتی هزینههای جاری کتابخانه را پوشش نمیدهد.غیر از آن، نیم درصد درآمد شهرداریها نیز به نهاد اختصاص دارد.فارس: نیم درصد درآمد شهرداری ها عدد کمی نیست؟!نظربلند: بله این مسئله چندین ساله است که نهاد برای دریافت و محاسبه این نیم درصد با مشکل مواجه بوده است. همچنین، بخشی از درآمدهای اختصاصی شهرداریها (مانند تهاترها و اوراق) از این محاسبه خارج شده و تنها بخش محدودی از درآمد شهرداری تخصیص مییابد.غیر از این؛ درآمد دیگر نهاد از مشارکتهاست که در این حوزه نهاد تاکنون بسیار ضعیف عمل کرده و نتوانسته است مشارکت خیرین و حامیان مالی را جذب کند.فارس: خانم نظربلند، شما به مجموعهای از چالشهای ساختاری در نهاد کتابخانهها اشاره کردید. در دوره جدید، چه رویکردی برای رفع این چالشها و ایجاد تحول در پیش گرفتهاید؟ نخست از حوزه مدیریت بگویید؛ برای نظمبخشی به انتصابات و جلوگیری از سفارشهای غیرحرفهای چه کردهاید؟نظربلند: برای پایبندی به یک چارچوب و ضابطهمند کردن انتصابات مدیران کل و رؤسای شهرستانها، کمیته انتصابات با حضور معاونین و مدیران کل تشکیل شده است تا از انتصابات سفارشی و غیرقابل دفاع جلوگیری شود؛ اگرچه این عدم پذیرش توصیهها و سفارشات، گاهی تبعاتی را برای ما به وجود آورده است.
فارس: تأمین منابع کتابخانهای یکی از دغدغههای دائمی نهاد است. در این بخش چه تحولاتی ایجاد شده؟نظربلند: در حال حاضر، تأمین منابع برای خرید کتاب بهصورت جدی در دستور کار قرار دارد. ما هم بودجههای استانی را که بهصورت متمرکز استانی خرید میکنند، بیش از ۱۰۰ درصد افزایش دادهایم و هم عددی تقریباً معادل یک سال گذشته را برای خرید متمرکز کتاب، با وجود اینکه در نیمه سال هستیم، اختصاص دادهایم تا کتابخانهها بهروز و جامعتر شوند.فارس: در زمینه بروزرسانی کتابداران و فضا و کارکرد کتابخانهها چطور؟ نهاد در این حوزه چه برنامهای دارد؟نظربلند: ما ظرفیت بالقوهای برای ترویج کتاب داریم. در این راستا، چندین رویداد و برنامه آموزشی، از جمله مدارس طراحی خدمت و آموزشهای آنلاین برگزار شده است. یکی از بهترین تجربیات ما، برگزاری بوتکمپ در مشهد با حضور ۱۰۰ نفر از کتابداران بود. برنامهریزی برای آموزش در حوزههای مرورنویسی و مهارتهای هوش مصنوعی برای کتابداران علاقهمند در حال انجام است.بازطراحی و نوسازی کتابخانهها:ما نیازمند بازتعریف کارکرد کتابخانه هستیم تا به پاتوق فرهنگی شهر تبدیل شود. با بازطراحی فضاهای کتابخانهای و ایجاد میکروفضاها و فضاهای کاربرپسند، میزان مراجعه بالا میرود و کارکرد کتابخانه از یک مکان صرفاً امانتی، به جایی برای تعاملات اجتماعی و برگزاری کلاسهای آموزشی تغییر میکند. در کتابخانههای بازطراحیشده، بخشهای کودک و نوجوان با امکاناتی نظیر اتاق علم، ساختکده، اتاق نجوم یا آزمایشگاه شیمی و فیزیک تعریف شدهاند که مدارس از آنها برای تجربه عملیاتی استفاده میکنند.
همچنین در راستای ایجاد عدالت اجتماعی، ما در تمام شهرهای بزرگ بخش نابینایان و در خیلی از شهرها بخش ناشنوایان داریم. کارگروههای نابینایان و ناشنوایان تشکیل شده و برای ارتقای این خدمات برنامهریزی میشود.فارس: به نظر میرسد ارتباط با نظام آموزشی میتواند نقشی کلیدی در ترویج کتابخوانی داشته باشد. در این زمینه چه کردهاید؟نظربلند: ما یک پیشنهاد مشخص به وزیر آموزش و پرورش ارائه دادهایم تا بهجای اجرای صرف زنگ خواندن در مدارس، کتابخانههای مرکزی و معین را معرفی کرده و مدارس بچهها را به کتابخانه بیاورند تا هم با خدمات و منابع کتابخانه آشنا شوند و هم فضای فرهنگی شهرشان را بهتر بشناسند.ما در حال کار بر روی مفهوم خلق ارزش فرهنگی هستیم تا مشخص شود سرمایهگذاری در کتابخانههای عمومی چه ارزشافزودهای ایجاد میکند. همچنین، در حال راهاندازی گروههای مرجعی به نام سفیر کتاب از کتابداران، کنشگران و مراجعین هستیم تا در توسعه و ترویج کتاب و کتابخوانی مشارکت کنند. هدف دیگر ما تبدیل کتابخانه به قطب فرهنگی شهر با استفاده از برنامههای آموزشی، فرهنگی و اجتماعی است، زیرا در بسیاری از شهرها و روستاها، کتابخانه تنها نقطۀ فرهنگی با محوریت کتاب است که وجود دارد.
فارس:اکنون گرانی کتابها میتواند امتیازی برای کتابخانهها باشد تا مردم را به سمت امانت گرفتن کتابهای نایاب و گرانقیمت سوق دهد. چه برنامهای برای بهروزرسانی منابع و تسریع این روند دارید؟نظربلند: همانطور که اشاره کردید، گران شدن کتاب میتواند تعادلی در این زمینه برای ما ایجاد کند؛ اما این مسئله، چالشهایی را نیز برای نهاد به دنبال دارد. تأمین منابع، مستلزم صرف هزینههای چند برابری است.با وجود اینکه گرانی کتاب تهیه آن را برای ما دشوار میسازد، اما کاهش حضور افراد در کتابخانهها چند عامل را شامل میشود. اول اینکه، سبک زندگی افراد تغییر پیدا کرده و به سمت فردیتگرایی، محصور شدن در فضاهای خاص و همچنین فضاهای جذاب رفته است و متأسفانه بخش قابل توجهی از کتابخانههای ما فاقد آن جذابیت فضایی لازم هستند. مسئله دوم، توسعه و جذابیتهای فضای مجازی است که رقابت با کتابخانههای سنتی و قدیمی را بسیار سخت کرده و قطعاً چنین مراکزی کمترین اقبال و مراجعه را خواهند داشت.در خصوص تأمین منابع، ما میپذیریم که در چند سال اخیر نهاد نتوانسته منابع بهروز و جامعی تهیه کند. در حال حاضر، از ظرفیتهای گوناگونی استفاده میکنیم. هم به دنبال ظرفیتهای جانبی هستیم، مانند مسئولیتهای اجتماعی، نشاندار کردن مالیات، و استفاده از ظرفیت خیرین که خوشبختانه این آخری در چند ماه اخیر رشد بسیار خوبی داشته و توانستهایم بهصورت قابل توجهی از آن بهرهمند شویم.
لازم به ذکر است که این خیرین لزوماً افراد حقیقی نیستند و بخشی از آنها را ناشران تشکیل میدهند. همچنین تلاش میکنیم تا با صرفهجویی در بخشهای دیگر، نوبت مالی را به خرید متمرکز کتاب اختصاص دهیم. خوشبختانه در سال جاری دو خرید متمرکز قابل توجه داشتیم؛ یکی با حمایت بانک ملی در زمان نمایشگاه که طی آن ۱۰ میلیارد تومان یارانه دریافت کردیم و بین ۳۵ کتابخانه در مناطق محروم توزیع شد، و دیگری طرحی بود به نام قاصدک که در ماههای گذشته با اختصاص مبلغی بالغ بر ۴۰ میلیارد تومان برای خرید متمرکز کتاب صورت گرفت. ما این امر را از محل افزایش بودجههای خرید استانی و متمرکز، و همچنین صرفهجویی در بخشهای مصرفی محقق کردیم. کمک خیرین نیز در چند ماه اخیر بسیار ملموس بوده و امیدواریم با رایزنیهایی که برای مسئولیتهای اجتماعی و سایر موارد داریم، بتوانیم خریدهای عمده دیگری انجام دهیم. آرزوی ما این بود که بتوانیم در سال ۱۴۰۴ مبلغی حدود ۱۵۰ میلیارد تومان را به خرید کتاب اختصاص دهیم و امیدوارم به آن دست یابیم.
فارس: با توجه به محدودیت منابع معیارها و اولویتها برای انتخاب و خرید کتابها چیست؟نظربلند: از آنجایی که ما کتابخانه عمومی هستیم، باید جنبه عمومیت استفاده از کتاب رجحان داشته باشد. از این رو، منابع محدودمان را باید به بهترین شکل استفاده کنیم. بهترین شکل این است که منابعی که بیشترین طرفدار را دارند و برای استفاده عموم مناسبتر هستند، و بر اساس معیارها میتوانند در کتابخانه عمومی قرار بگیرند، انتخاب شوند و طیف وسیعتری از مخاطبان را پوشش دهند. لیستی از این کتابها تهیه میکنیم و بررسی میکنیم که آیا کتابخانهها این کتاب را دارند یا خیر. چون بسیاری از کتابخانههای ما هدایای مردمی دریافت میکنند.فارس: یعنی مراجعهکنندگان، کتابهای خواندهشده در منزل را اهدا میکنند و این ممکن است باعث موجودی برخی کتابها در کتابخانه شود که شما خریداری نکردهاید.نظربلند: بله. مسئله دیگر این است که شاخصهای مختلفی نظیر شاخصهای جمعیتی، وضعیت گروه سنی جامعه هدف اطراف کتابخانه، سطح اقتصادی و سواد و عوامل آمایش سرزمینی را در نظر میگیریم. اما متأسفانه، در حال حاضر کمبود منابع به قدری زیاد است که تقریباً هر کتابی را که بخواهیم انتخاب کنیم، همه کتابخانهها ظرفیت پذیرش آن را دارند.
فارس:در مورد توسعه ناوگان کتابخانههای سیار چه اقداماتی انجام شده است؟نظربلند: هنگام آغاز کار من در نهاد، ۵۷ کتابخانه سیار داشتیم و اکنون این عدد به ۶۷ کتابخانه سیار افزایش یافته است. همچنین، موفق شدیم همان ابتدای حضورمان، مبلغ ۱۰۰ میلیارد تومان را از نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی بهصورت اختصاصی برای توسعه ناوگان سیار جذب کنیم که اخیراً ابلاغ شد. در حال رایزنی هستیم تا با این مبلغ، حدود ۵۰ دستگاه کامیونت خریداری، تجهیز و وارد ناوگان کتابخانه سیار کنیم.فارس: با توجه به فضای محدود کتابخانههای سیار و تمرکز مراجعین آن بر کودک و نوجوان، آیا تصمیم گرفتهاید منابع این بخش را به این قشر اختصاص دهید یا خیر؟نظربلند: وقتی از کتابخانه عمومی صحبت میکنیم، باید المانهای آن از جمله عمومی حفظ شود. غنی بودن و بهروز بودن منابع کودکان و نوجوانان یک بحث است و درگیر کردن تعداد بیشتری از جامعه محلی (مانند مادران خانهدار و پدران) بحث دیگر. من شخصاً ترجیح میدهم که وقتی کتابخانه سیار مستقر میشود، علاوه بر بچهها، بزرگسالان و نوجوانان نیز کنار هم حضور داشته و بتوانند از منابع استفاده کنند.نکته مهم این است که تمام این کتابخانههای سیار به یک کتابخانه مادر (تغذیه کننده) متصل هستند و منابع خود را بر اساس نیاز جامعه محلی و سفارشها، هر هفته یا ۱۰ روز یکبار، بهروز و جابهجا میکنند. با این حال، کار در حوزه کودکان و نوجوانان جذابتر است و این تمایل در همکاران ما ایجاد میشود که بیشتر در این حوزه کار کنند، چراکه خودشان از کار با کودکان انگیزه میگیرند؛ اما توصیه همیشگی ما این است که علاوه بر قشر کودک و نوجوان، حتماً بزرگسالان را نیز در نظر بگیرند و خدمترسانی را به شکل بهتری داشته باشند.
فارس: موضوع دیگر درمورد نهاد این است که به نظر میرسد فعالیت انجمنها و محافل ادبی در کتابخانههای عمومی، که سابقاً بسیار پررونق و حتی نوعی استعدادیابی بود، در حال حاضر کمرنگ شده و خروجی چشمگیری ندارد. حتی در این رابطه یک مشاور هم دارید. در این مورد صحبت کنید.نظربلند: این مسئله تحت تأثیر همان تغییر مدیوم و رسانه قرار دارد که پیشتر به آن اشاره کردم. فضای کتابخانهها دیگر تنها مکان انتقال تجربه یا حضور گروهی نیست. اکنون علاوه بر کتابخانهها، پایگاههای فرهنگی اجتماعی بسیار زیادی در سطح شهرها داریم. به علاوه، تجربه کلاسهای آنلاین و مقید نشدن آموزش به یک مکان مشخص از طریق تکنولوژی روز، باعث پراکندگی و گسترش شده است. با این حال، محافل ادبی همیشه در نهاد وجود داشتند و بخش مهم و قابل توجهی از فعالیتهای نهاد را در بر میگیرند و ظرفیت خوبی را ایجاد میکنند.فارس: آیا ساختار محافل ادبی در نهاد رسمی است؟نظربلند: خیر، ساختار محافل ادبی در نهاد رسمی نیست؛ یعنی اگر ما در کتابخانههایمان فضاهایی داریم که محافل ادبی یا کلاسها در آنها برگزار میشوند، جزو ساختار رسمی نهاد نیستند. فعالیت محافل کاملاً داوطلبانه و خودجوش است و ممکن است گاهی از فضای کتابخانه استفاده کنند و گاهی نیز از فضاهای دیگری مانند فرهنگسراها. بنابراین، وابستگی سازمانی رسمی یا پست سازمانی رسمی در نهاد محسوب نمیشوند.
فارس: با وجود حالت داوطلبانه، حضور مشاور محافل ادبی در کنار شما در سفرهای استانی میتواند باعث برونگراتر شدن نویسندگان و شاعران درونگرا و پربار شدن محافل آن استان شود.نظربلند: سفرهای استانی ما دارای محورهای مشخصی است که زمان تامل در یک مکان را نداریم و معمولاً به بازدید، ارتباط با مسئولین و دیدار با کتابداران میگذرد. حضور ایشان در کنار من در سفرهای استانی قطعاً نمیتواند آن منظور شما را برآورده کند، چرا که ما به کتابخانه میرویم، ۵ تا ۱۰ دقیقه بازدید میکنیم و به مکان بعدی میرویم.اما همین الان محافل دارند کار میکنند و کلاسها برگزار میشود. محافل ادبی ما اثرگذار بودهاند. برای مثال، اخیراً در مدل اجرایی که در خود نهاد صورت گرفت، آقای جلالی برای ایام ۲۸ صفر یک طیفی از شاعران (مانند ساعد باقری و میلاد عرفان پور) را که پیدا کردن هر کدام بهتنهایی کار دشواری است، در کنار هم در یک فضا نشاندند. همچنین، در طرح «کتاب روحالله» که آخرین طرح نهاد بود، در ایام خرداد محافل ادبی ما پای کار آمدند و کار را جمع کردند. در واقع، از ظرفیت این دوستان به طرز خوبی استفاده میشود و خود همین دوستان هماهنگی نویسنده و شاعر را برای اعزامشان به استانها جهت ترویج کتاب انجام میدهند.
فارس: یعنی تقریباً هیچ کتابخانهای نیست که یک فضای حداقلی برای حضور محافل و برگزاری برنامهها نداشته باشد؟نظربلند: بله، حتی در حد یک میز کنفرانس و چند صندلی برای حضور محافل در کتابخانه وجود داردکه محافل، کلاسها، شعرخوانیها و داستانخوانیهای خود را آنجا انجام میدهند. اینکه میفرمایید خروجی ندارد، یک بخشش خب بالاخره روحیه حساس و طبع لطیف آن عزیزان است. اگر صفحات اینستاگرام کتابخانههای مختلف ما را بررسی کنید، واقعاً میبینید که برگزاری محافل ادبی، شب شعر، شعرخوانی و داستانخوانی جزو برنامههای روتین کتابخانههای ما هستند.مثلا ما در برخی حوزهها مثل نقالی و قصهگویی خوب عمل کردیم. در کتابخانهها قصهگویی و نقالی برگزار کردیم و اکنون تعداد قابل توجهی نقال (کودک و نوجوان) از مخاطبان ما هستند. بیش از ۵۰ نقال داریم که در همین جشنواره قصهگویی هم یک بخش ویژه نقالی داشتیم. این اتفاق به این دلیل بوده که خود کتابداران ما هم در همین حوزهها فعال و علاقهمند بودند و توانستند نقشآفرینی کرده و ظرفیت را شناسایی کنند. اما در تمام موارد، ما این ظرفیت را به گستردگی در تمام کشور نداریم.فارس: پس نیاز است که این فعالیتها بیشتر رسانهای شوند.نظربلند: بله.
فارس: در رابطه با هفته کتاب چه برنامهای دارید؟ شنیدهام قرار است افتتاحیه هفته کتاب از شهر اوز شروع شود.نظربلند: هفته کتاب منحصراً مربوط به نهاد نیست. آنچه در نهاد در هفته کتاب اتفاق میافتد، بیشتر حول محورهای مربوط به کتابداران و کتابخانههای ماست. البته نهاد در تمام این سالها متمرکز بر المانها و آیتمهای مربوط به خود یعنی کتابخانه، کتابدار و معرفی کتاب بوده است. امسال برنامههای مختلفی را تدارک دیدهایم و داریم رنگ و شکل هفته کتاب نهاد را تغییر میدهیم. فارس: اوز بهعنوان پایتخت کتاب ایران چه ویژگی خاصی دارد؟نظربلند: برای خود من خیلی جالب است که شهر نسبتاً کوچکی توانسته است با یک تلاش مستمر ۱۰ تا ۱۲ ساله این عنوان را کسب کند. این انتخاب به خاطر یک تلاش و یک مدیریت هدفمند چندساله و برنامهدار بود. ویژگیهای خاص اوز عبارتاند از: تربیت مروجین، ایجاد برنامههای فرهنگی خاص در حوزه کتاب، متمرکز کردن ظرفیت خیرین شهر در حوزه کتاب و کتابخوانی، و گسترش فضاهای مربوط به کتاب و کتابخانه در فضاهای مختلف. یکی از آیتمهایی که در داوری پایتختی کتاب امتیاز بسیار بالایی گرفت و مورد توجه همه داوران قرار گرفته بود، آن برنامه فرهنگی مرتبط با کتابی بود که در زندان و یا در مدارس اجرا میشد.
فارس: وضعیت کتابخانههای تهران چگونه است؟نظربلند: تهران با وجود اینکه پایتخت ایران است، متأسفانه در حوزه کتابخانههای عمومی بسیار فقیر و ضعیف هست. این ضعف هم از نظر سرانه فضا و هم از نظر منابع و امکانات وجود دارد. ما در خیلی از استانها توانستیم کتابخانههایی به نام کتابخانه مرکزی ایجاد کنیم، اما تهران متأسفانه یکی از شهرهایی است که نه کتابخانه مرکزی ایجاد کردیم و نه توانستیم به خاطر محدودیتهای شهری، زمینی را برای ساخت آن اختصاص دهیم. اخیراً کتابخانه پارک شهر تهران با توجه به تنوع خدماتش، معادل کتابخانه مرکزی تهران در نظر گرفته شد، اما عملاً فضای کتابخانه مرکزی را ندارد و از محدودیت فضا رنج میبرد.فارس: کتابخانههای شهرداری میتوانند آن خلأ را پر کنند؟نظربلند: تا حدی بله، بالاخره آنها هم فضای کتابخانه و فضای فرهنگی ایجاد میکنند و فعالیتهای جانبی دارند، اما لزوماً زیرمجموعه نهاد نیستند و ما آمار دقیقی از فضاهای غیرنهادی نداریم. ضمن اینکه مراکز دیگری مثل فرهنگسراها نیز فضا ایجاد میکنند، اما این مراکز سیاستگذاری و هدفگذاری واحدی ندارند و همین نبود همافزایی باعث شده که سرانه کلی فضا و منابع نسبت به جمعیت و پهناوری تهران، پایین بماند. آنچه ما میگوییم سرانه یعنی نسبت به جمعیت، و آنچه میگوییم فضا یعنی نسبت به مساحت.
فارس: درمورد حواشی و چالشهای رسانهای که اخیرا نهاد با آن مواجه شده است ، بگویید.نظربلند: نهاد معمولاً مورد هجمههایی قرار میگیرد که حتی از سوی رسانه هم نیستند (که ما آنها را نارسانه مینامیم). تأسفبار است که این نارسانه ها خبری را علیه نهاد کار میکنند که نه محتوای صحیح دارد و نه تولیدکننده و منتشرکننده مشخصی. برای مثال، انتشار خبری نادرست در مورد «سفر پرحاشیه دبیرکل به آذربایجان شرقی با ۲۰ نفر از مدیران و خانوادهها»، در حالی بود که این سفر همزمان با اختتامیه جشنواره ملی قصهگویی بود که نیاز به حضور داوران، برگزیدگان (که نوجوان بودند و با خانواده سفر کرده بودند) و دستاندرکاران داشت. این نوع انعکاس نادرست و سپس مطالبه شدن آن از سوی یک نهاد نظارتی، چالشی مضاعف برای نهاد ایجاد میکند.این مسئله که ما آن را گاهی باجگیری فردی یا قبیلهای مینامیم، اخلاقی و منصفانه نیست. نهاد به اندازه کافی چالشهای داخلی (منابع انسانی، حقوق، تأمین منابع مالی ناپایدار) دارد و وجود این تحرکات، کار را سختتر میکند. ما امیدواریم رسانههای مستقل پیگیر این موضوعات باشند و جلوی این راههای ناصواب گرفته شود.#کتابخانه#کتابخانه_عمومی#نهاد_کتابخانه_ها#تهران#کتابخوانی#آزاده_نظربلند
06:16 - 7 آبان 1404
0 بازدید