نخستین حجتالاسلام تاریخ در اردوگاه نظامی فتحعلیشاه
حجتالاسلام سید محمدباقر شفتی که از دیار شفت برخاست، نخستین فقیهی بود که به لقب «حجتالاسلام» مشهور شد و در برابر نیروهای بیگانه ایستاد.
به گزارش خبرگزاری فارس از رشت، سید محمدباقر شفتی از فقیهان برجسته شیعه در دوره قاجاریه است. او که افتخار شهرستان عالمپرور شفت در استان گیلان محسوب میشود، در سال ۱۱۸۱ قمری در این دیار دیده به جهان گشود و بعدها به یکی از تأثیرگذارترین چهرههای مذهبی و سیاسی عصر خود تبدیل شد.بر اساس منابع تاریخی، سید محمدباقر شفتی نخستین فقیهی است که به لقب «حجتالاسلام» ملقب شد. این لقب از سوی علمای همعصر به وی اعطا و بعدها به یکی از رایجترین القاب برای روحانیون برجسته تبدیل شد. با وجود آنکه شفتی اهل گیلان بود و اصالتاً از شفت به شمار میرفت، در اصفهان اقامت گزید و به تدریج در سلسله مراتب مذهبی این شهر که پس از سالها افول، دوباره به یکی از مهمترین مراکز دینی ایران تبدیل میشد، جایگاه یافت. او به ثروت زیاد و قدرت اجتماعی فراوان در شهر اصفهان شهرت داشت و در دورههایی از حیاتش بر تحولات سیاسی این شهر تأثیرگذار بود.
از مهمترین اقدامات سیاسی شفتی، حضور او در اردوگاه نظامی فتحعلیشاه در سلطانیه در ژوئیه ۱۸۲۶ بود. در آن روزها که نیروهای روسیه تهدیدی جدی برای کشور محسوب میشدند، گروهی از مجتهدین به همراه سیدمحمد طباطبایی که بعدها «مجاهد» لقب گرفت و سید محمدباقر شفتی به اردوگاه سلطانیه حرکت کردند. آنان با تجمع در اردوگاه، شاه و مقامات او را در تنگنا قرار دادند تا مذاکره با دشمن را رها کرده و از فرستاده روسیه بخواهند اردوگاه را ترک کند. این اقدام تاریخی که با محوریت علمای نامداری چون شفتی انجام شد، دولت قاجار را ناگزیر به موافقت با خواسته آنان کرد. این واقعه نشاندهنده نقش برجسته روحانیت شیعه به ویژه علمای گیلانی در مقابله با تهدیدات بیگانه در آن برهه حساس تاریخی است.
سید محمدباقر شفتی از شاگردان مکتب وحید بهبهانی بود و به نظریه «نیابت عامه فقها از امام زمان (عج) در عصر غیبت» اعتقاد راسخ داشت. بر اساس این نظریه، فقیهان جامعالشرایط در دوران غیبت، جانشینان امام معصوم هستند و حق اعمال حاکمیت و اجرای قوانین شرعی را دارند. او بر همین اساس، موفق شد برای مدت کوتاهی در اصفهان حکومتی دینی و غیررسمی تشکیل دهد. این اقدام که مبتنی بر اخذ درآمدهای شرعی و تصرف موقوفات بود، قدرت مرکزی قاجار را نیز نگران کرده بود.
حجتالاسلام شفتی علاوه بر جایگاه علمی و سیاسی، به ثروت کلان نیز شهرت داشت. او به همراه یکی از بازرگانان گیلانی، به فعالیتهای تجاری پرداخت، املاک فراوانی خریداری کرد و از طریق سرمایهگذاریهای هوشمندانه، ثروتی عظیم اندوخت. روستاها، مزارع و بازارهای متعددی در تصرف او بود. از جمله آثار ماندگار او، مسجد سید اصفهان است که به دستور وی ساخته شد و همچنان به عنوان یکی از مساجد تاریخی و مهم این شهر به جای مانده است.
سید محمدباقر شفتی سرانجام دوم فروردین ۱۲۲۳ در اصفهان دار فانی را وداع گفت و با وجود گذشت نزدیک به دو قرن از درگذشت او، هنوز در محافل علمی و تاریخی از این فقیه نامدار گیلانی به عنوان چهرهای تأثیرگذار در تاریخ تشیع و تحولات سیاسی-اجتماعی دوره قاجار یاد میشود. او افتخاری بزرگ برای شهرستان شفت و دیار گیلان است؛ مردی که از یک خانواده در شفت برخاست و به یکی از قدرتمندترین و بانفوذترین شخصیتهای مذهبی عصر خود تبدیل شد. نام سید محمدباقر شفتی برای همیشه در تاریخ این مرز و بوم به عنوان نماد قدرت علمی، نفوذ اجتماعی و غیرت دینی در برابر بیگانگان ثبت شده است.#سید_محمدباقر_شفتی #شفت #گیلان #حجت_الاسلام #تاریخ_گیلان #قاجاریه
09:18 - 12 اردیبهشت 1405
0 بازدید
