کپلر: آیا ایران وارد فاز دریافت عوارض از کشتیهای عبوری شده است؟ «۱۰ یا ۲۰ درصد محموله»
بهاهتمام فیلوجامعهشناسی توأم با اقتباسهای آزاد▌▌ هرمزنما:|| زمینه و مسئله--ادعای میشل بروهارد (کپلر): --پرداخت ۱۰ تا ۲۰ درصد محموله برای --عبور امن--خود بروهارد آن را --حدس و گمان معرفی میکند، نه --یافته مبتنی بر شواهد--گزارش لویدز لیست (مارس ۲۰۲۶): --ایجاد «باجه عوارض» توسط سپاه در تنگه هرمز--موضع ترامپ: --ایران تحت هیچ توافقی --اجازه دریافت عوارض نخواهد داشت|| ترافیک دریایی و وضعیت صادرات--بازگشت صادرات نفت به بالای --۱۸ میلیون بشکه در روز (سپتامبر)؛ --نخستین بار از آغاز جنگ--صادرات غیرایرانی: --حداقل ۱۶.۵ میلیون بشکه در روز؛ --۴۰٪ عبور از هرمز--مسیرهای جایگزین: --کریدور جنوبی، --خطوط لوله عربستان و امارات، --دریای سرخ--انتقال کشتیبهکشتی؛ --کشتیهای با --فرستنده خاموش خارج از آمار|| موضع ایران و شواهد کنترل--رد ادعای از دست رفتن کنترل توسط --سردار فدوی: --تنها ۳-۴ میلیون بشکه از مسیر تحت نظارت آمریکا--مقایسه با ترافیک پیش از جنگ: --۱۲۵ کشتی تجاری بزرگ در روز--تحریم --بیتبانک (سپتامبر): -- انتقال پول به تهران از طریق --«سازمان خدمات دریایی ایمن هرمز»--سازوکار غیررسمی: --مجوز، --اسکورت، --بیمه؛ --کارکردی شبیه عوارض، اما --فاقد طبقهبندی حقوقی رسمی|| پیامدها و افق--بازگشت ترافیک عمدتاً از --مسیرهای جایگزین، نه --مسیر تحت کنترل ایران--تضعیف موقعیت ایران در --معادله انرژی جهانی--افزایش --نرخ بیمه و --هزینه حمل برای خریداران--قیمت نفت بالای ۱۰۰ دلار: --ترکیب هزینهها و --ریسک بازگشت به جنگ داغ--جمعبندی: --سازوکار غیررسمی کنترل تردد وجود دارد، اما --هیچ مدرک عمومی سیستم عوارض رسمی را تأیید نمیکند. ▬ میشل بروهارد، رئیس بخش سیاستگذاری و ریسک ژئوپلیتیک در شرکت کپلر، در مصاحبهای با روری جانستون، تحلیلگر انرژی، گفت: «من گمان میکنم که عوارضی پرداخت میشود که به کشتیها امکان عبور امن میدهد» او افزود: «من همچنین گمان میکنم که این کشورها میدانند که این وضعیت از نظر اسکورت کشتیها توسط ایالات متحده و همچنین از نظر پرداخت ۱۰ درصد یا ۲۰ درصد از محمولههایشان به ایران، پایدار نیست. بنابراین شما شاهد چیزی هستید که من آن را مسابقهای برای خروج هرچه بیشتر و در اسرع وقت پیش از شروع مجدد جنگ مینامم.»▬ این ادعا به طور مستقل تأیید نشده است، و خود بروهارد آن را به عنوان حدس و گمان و نه یافتهای مبتنی بر شواهد ارائه کرده است. با این حال، در اوایل مارس ۲۰۲۶، مجله کشتیرانی لویدز لیست گزارش داد که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی یک سیستم «باجه عوارض» برای کنترل تردد کشتیها از طریق تنگه هرمز ایجاد کرده است. دولت ترامپ نیز در طول جنگ بارها گفته است که ایران تحت هیچ توافق احتمالی با واشنگتن اجازه دریافت عوارض نخواهد داشت.▌▌ ترافیک دریایی در تنگه هرمز در عمل چگونه است؟▬ تحلیلگران دریایی گزارش میدهند که نفت به طور فزایندهای از غربآسیا خارج میشود. در آخرین هفته سپتامبر، میانگین هفت روزه از حدود ۱۸ میلیون بشکه در روز که پیش از شروع جنگ در فوریه ثبت شده بود، فراتر رفت؛ این نخستین بار از زمان شروع درگیری بود. کپلر اعلام کرد صادرات نفت خام به استثنای ایران نیز در ماه سپتامبر به حداقل ۱۶.۵ میلیون بشکه در روز بهبود یافته است.
▬ الگوی افزایش صادرات نفت تا ماه اکتبر ادامه یافته است. شرکت نفتکش دولتی عراق روز شنبه اعلام کرد که دو میلیون بشکه نفت خام را با یک نفتکش بسیار بزرگ (VLCC) از طریق تنگه هرمز منتقل کرده است؛ به گفته مدیرعامل آن، این نخستین عملیات این شرکت در دهههای اخیر بوده است. طبق گزارش کپلر، «۴۰ درصد اکنون از تنگه هرمز عبور میکنند و بیشتر نفت خامی که از این تنگه عبور میکند، نفتکشها را به ساحل منتقل میکند» و بخش عمدهای از آن از طریق خطوط لوله عربستان سعودی و امارات متحده عربی جریان مییابد.▬ این ارقام صادرات شامل محمولههای منتقلشده از طریق دریای سرخ نیز میشود که به طور فزایندهای به جایگزین مهمی برای تنگه هرمز تبدیل شده است. علاوه بر این، آمار کپلر شامل کشتیهایی نمیشود که ممکن است با خاموش بودن فرستندههای سیستم شناسایی خودکار خود برای جلوگیری از شناسایی، از مسیر ترانزیت کلیدی عبور کرده باشند.▌▌ موضع ایران در قبال این ادعاها چیست و چه شواهدی از کنترل ایران وجود دارد؟▬ ایران این ادعا را که کنترل این آبراه را از دست داده است، رد میکند. سردار علی فدوی، فرمانده ارشد سپاه پاسداران، روز یکشنبه گفت که تنها سه تا چهار میلیون بشکه در روز از طریق مسیری تحت نظارت آمریکا در حال انتقال است و این میزان را در مقایسه با ترافیک پیش از جنگ «ناچیز» توصیف کرد. پیش از آغاز جنگ هفت ماه پیش، این تنگه به طور معمول روزانه شاهد عبور حدود ۱۲۵ کشتی تجاری بزرگ، شامل تانکرها، کشتیهای حمل گاز، کشتیهای فلهبر و کشتیهای کانتینری بود.
▬ در ماه سپتامبر، دولت ایالات متحده تحریمهایی را علیه یک شرکت داراییهای دیجیتال به نام بیتبانک (BitBank) اعمال کرد که گفته میشود توسط «سازمان خدمات دریایی ایمن هرمز» ایران (نهادی که توسط دولت این کشور برای جمعآوری هزینهها برای اجازه عبور ایمن کشتیها از تنگه هرمز تأسیس شده است) برای انتقال پول به تهران استفاده شده است. این تحریم، نشانهای از وجود یک سازوکار مالی برای جمعآوری عوارض است.▬ شواهد موجود نشان میدهد که ایران یک سیستم کنترل تردد مبتنی بر مجوز، اسکورت و بیمه ایجاد کرده است که از نظر کارکردی شبیه عوارض عمل میکند، اما از نظر حقوقی به عنوان «عوارض رسمی» قابل طبقهبندی نیست. همزمان، ترافیک دریایی در حال بازگشت به سطوح پیش از جنگ است، اما این بازگشت عمدتاً از مسیرهای جایگزین (کریدور جنوبی، خطوط لوله، دریای سرخ) انجام میشود، نه از مسیر تحت کنترل ایران. این تحول، موقعیت ایران را در معادله انرژی جهانی تضعیف میکند و همزمان، نرخ بیمه و هزینه حمل را برای خریداران افزایش میدهد. قیمت نفت بالای ۱۰۰ دلار، ترکیبی از این عوامل و ریسک بازگشت به جنگ داغ را بازتاب میدهد.▬ آیا ایران واقعاً از کشتیهای عبوری عوارض دریافت میکند؟ شواهد موجود نشان میدهد که یک سازوکار غیررسمی کنترل تردد وجود دارد که کارکردی شبیه عوارض دارد، اما هیچ مدرک عمومی، یک سیستم عوارضگیری سیستماتیک و رسمی را تأیید نمیکند.
09:10 - 14 مهر 1405