«افسانه‌ی توسعه‌ی فرهنگی» دکتر سریع‌القلم

رَدّی بر «افسانه‌ی توسعه‌ی فرهنگی» از نگاه دکتر سریع‌القلممحمود سریع‌القلم، استاد علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی در یادداشتی به ۳۰ویژگی کره‌جنوبی پرداخته و آن موارد را عامل پیشرفته بودن کره جنوبی می‌دانداما در نقطه مقابل سیدمحمد حسین راجی استاد حوزه و دانشگاه و نویسنده کتبی از جمله "معجزه تولید" آن موارد را بیش از آنکه یک تحلیل علمی بداند، یک «آرمان‌شهر خیالی» می‌داند که با واقعیت‌های تاریخیِ کره‌ی جنوبی و علم اقتصاد تضاد جدی دارد. در ادامه به دلایل این ادعا خواهیم پرداخت
متن کامل یادداشت سید محمد حسین راجی:متنی که تحت عنوان «۳۰ ویژگی برای کره‌ی جنوبی شدن» منتشر شده، بیش از آنکه یک تحلیل علمی باشد، یک «آرمان‌شهر خیالی» است که با واقعیت‌های تاریخیِ کره‌ی جنوبی و علم اقتصاد تضاد جدی دارد؛ و بدتر از آن یک آدرس غلط جدی برای پیشرفت کشور است. در ادامه به سه دلیل اصلی، این دیدگاه را رد می‌کنیم:

۱. مغالطه‌ی «تقدم فرهنگ بر توسعه»:

بزرگترین ایراد متن سریع‌القلم این است که تصور می‌کند ویژگی‌های فرهنگی (مثل نظم، وقت‌شناسی و راستگویی) «علت» توسعه هستند، در حالی که پروفسور ها-جون چانگ، اقتصاددان مطرح کره ای و مدیرگروه اقتصاد دانشگاه کمبریج؛ ثابت می‌کند این‌ها «معلول» توسعه هستند. به عنوان مثال چانگ در کتابش تعریف می‌کند که در قرن ۱۹، انگلیسی‌ها آلمانی‌ها را مردمی «احمق، کند و بی‌نظم» می‌شناختند! همچنین مسافران غربی در اوایل قرن ۲۰، کره‌ای‌ها را مردمی «تنبل، دزد و بی‌اراده» توصیف می‌کردند. تغییر رفتار زیر فشار ساختار: کره‌ای‌ها زمانی منظم شدند که «ساختارهای صنعتی» آن‌ها را مجبور به نظم کرد. وقتی شما از یک اقتصاد کشاورزی معیشتی به سمت کار در کارخانه‌ای می‌روید که هر ثانیه‌اش با ماشین‌آلات تنظیم شده، ناچارید منظم شوید. پس این صنعتی‌شدن بود که کره‌ای‌ها را منظم کرد، نه اینکه آن‌ها اول منظم شدند و بعد صنعتی!

۲. نادیده گرفتن نقش حیاتی «دولتِ توسعه‌گرا» و سیاست‌های حمایتی

سریع‌القلم به‌صورتی لیست را چیده که انگار همه‌چیز به «اخلاق فردی» مردم برمی‌گردد. اما کره‌ی جنوبی با «راستگویی ۹۰ درصد مردم» به اینجا نرسید، بلکه با مداخلات هوشمندانه‌ی دولت رسید. اما واقعیت اقتصادی کره جنوبی چه بود؟ کره‌ی جنوبی با استفاده از سیاست‌های حمایتی (Protectionism)، یارانه‌های دولتی برای صنایع استراتژیک و برخلاف توصیه‌های نهادهای بین‌المللی توانست صنایع فولاد و خودروی خود را بسازد. در آن دوران، دولت حتی از خروج ارز برای خرید سیگار خارجی جلوگیری می‌کرد! این‌ها تصمیمات سیاسی-ساختاری بودند، نه توصیه‌های اخلاقی.

۳. تضاد آمارهای متن با واقعیتِ «سخت» کره‌ی جنوبی

آمارهایی مثل «۱۰۰ درصد مردم برای اعتبار کشورشان اهمیت قائلند» یا «۹۰ درصد به هرم مزلو می‌اندیشند»، با واقعیت‌های اجتماعی امروز کره همخوانی ندارد: بحران سلامت روان: کره‌ی جنوبی بالاترین نرخ خودکشی را در میان کشورهای OECD دارد (حدود ۲۴ تا ۲۶ نفر در هر ۱۰۰ هزار نفر). این یعنی جامعه برخلاف ادعای متن، در آرامشِ «هرم مزلو» نیست، بلکه زیر فشار خردکننده‌ی رقابت است. نرخ باروری: کره جنوبی با نرخ باروری حدود ۰.۷، کمترین میزان در جهان را دارد. این نشان‌دهنده یک «انسداد اجتماعی» است؛ مردمی که از فرط فشار کاری و هزینه‌ها، قید خانواده را زده‌اند. فساد سیستمی: لیست سریع‌القلم از پاکدستی می‌گوید، اما واقعیت این است که چندین رئیس‌جمهور کره جنوبی (مثل لی میونگ باک و پارک گون-هه) به جرم فساد مالی و سوءاستفاده از قدرت به زندان افتادند. این نشان می‌دهد که توسعه لزوماً به معنای «فرشته‌خویی» ۹۰ درصد مردم نیست.

نتیجه‌گیری: چرا این متن باعث گمراهی در کشور می‌شود؟

تقلیل دادن توسعه به «فرهنگ عامه»، در واقع فرار از مسئولیتِ «اصلاح ساختارها» است. ها-جون چانگ به درستی می‌گوید:«اگر منتظر بمانیم تا فرهنگمان تغییر کند تا بعد به توسعه برسیم، باید قرن‌ها صبر کنیم. اما اگر ساختارهای اقتصادی را تغییر دهیم، فرهنگ هم به دنبال آن تغییر خواهد کرد.»متن دکتر سریع‌القلم، جای «علت» و «معلول» را عوض کرده است. کره جنوبی نه با «کتاب‌خوانی» ثروتمند شد و نه با «راستگویی»؛ بلکه با مدیریت صحیح منابع، سیاست‌گذاری صنعتی جسورانه و ایجاد ساختارهای منظم در دو دهه حکومت ژنرال پارک چونگ‌هی ثروتمند شد و سپس این ثروت و ساختار، فرهنگ آن‌ها را بازتولید کرد. مسیری که البته بعد از ژنرال پارک ادامه پیدا نکرد و منتهی به بحران بدهی بزرگ سال ۱۹۹۷ و بازگشت مجدد به مدار وابستگی به ایالات متحده گردید.
پادپخش (پادکست) این یادداشت با هوش مصنوعی را اینجا بشنوید👇
فرهنگ،_علت_توسعه_کره_جنوبی_یا_معلول_آن؟
15:42 - 4 دی 1404

6 بازنشر24 واکنش
154٫3k بازدید



9 پاسخ

تصویر نمایه‌ی ‌🇮🇷سید داود هاشمی🇮🇷‌
@Sayyed_Davoud4 دی 1404
در پاسخ به
درود بر استاد راجی عزیز که بخوبی توهمات آقای سریع القلم را مستند پاسخ گفتند ..... این بهترین روش برای پاسخ گوئی به اساتید غربزده و متوهمی مانند سریع القلم و زیباکلام و سیاسیونی مانند حسین مرعشی است ... متاسفانه الان کرسی های تدریس در دانشگاه در اختیار این اشخاصی است که در بهترین حالت میخواهند ما را …نمایش بیشتر

@YN13594 دی 1404
در پاسخ به
اولین نشانه دوری نویسنده از علم و دانش این است که سعی کرده با واژه های زننده، یک شخصیت را محکوم کند. اگر چه صحبت های دکتر سریع القلم می تواند لزوما درست نباشد، ولی استفاده از واژه هایی مثل افسانه برای نقد یک متن علمی نشان می دهد که نویسنده از نظر ذهنی در دوران تعصبات قرون گذشته به سر می برد که سعی م…نمایش بیشتر

در پاسخ به
این اقای سریع القلم از این حرفهای بی سروته زیاد میزند.داشتن عنوان علمی شایسته چنین افرادی نیست.افرادی که عنوان علمی دارند باید حرف عالمانه بزنند،یعنی برای حرفشان سند،ارایه کنند،با امار وارقام تحلیل علمی ارایه کنند،سوابق تاریخی موضوع را بررسی کنند.در غیر اینصورت اینگونه اظهار نظر بی پشتوانه با نظر ع…نمایش بیشتر

در پاسخ به
احسنت بر آقای راجی

در پاسخ به
هم جناب راجی و هم جناب سریع القلم در اشتباه هستند جامعه ی ایران یک و یک ملت نیست جامعه ایلی و قبیله ای و اقتصادی غارتی و چپاولی که از خصوصیات همان جامعه ایلی و قبیله ای است ره بجایی ندارد. بقول رضا شعبانی ما در دوره معاصر شاهد سه انقلاب و جابجایی در قدرت بودیم از قاجار به پهلوی و از پهلوی به جمهوری…نمایش بیشتر

در پاسخ به
امثال سریع القلم و زیباکلام و روحانی با انتخاب این نوع از نام خانوادگی برای خود دنبال فریبکاری بوده و هستند

در پاسخ به
بنظر من اول اینکه آقای راجی باید جایگاه خود را بداند و بعد نقدی بر گفتار دانشمندی همچون دکتر سریع القلم بنویسید چرا که جایگاه علمی و سوابق و مطالعات ایشان در حوزه توسعه و اقتصاد اصلا قابل قیاس با دکتر سریع القلم نمی باشد، دوم اینکه خود آقای راجی بهتر میدانند و هزاران بار هم خودشان و هم تمامی علما و …نمایش بیشتر

تصویر نمایه‌ی ‌امید اردوئی‌
@omidarsalan20 دی 1404
در پاسخ به
15موردش از اونا جلوییم.

تصویر نمایه‌ی ‌امید اردوئی‌
@omidarsalan20 دی 1404
در پاسخ به
اما قانونمندی تفاوت ایجاد میکنه.